Tăng trưởng cần được đo bằng tiến độ tháo gỡ
Tăng trưởng Lạng Sơn là khả năng chuyển lợi thế cửa khẩu, sản xuất, thương mại và đầu tư thành hoạt động kinh tế thực chất, đồng thời tháo gỡ các vướng mắc khiến dự án và nguồn lực chậm phát huy hiệu quả. Ngày 27/10/2026, Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Cảnh Toàn làm việc với Sở Công Thương, Sở Xây dựng và Ban Quản lý Khu kinh tế cửa khẩu Đồng Đăng - Lạng Sơn để đánh giá nhiệm vụ 10 tháng và xác định việc cần làm tiếp theo. Cuộc họp cho thấy tỉnh không thiếu những chỉ dấu tích cực, nhưng các điểm nghẽn về quy hoạch, thủ tục và giải ngân có thể làm suy yếu đà tăng nếu không được xử lý cụ thể. Sản xuất công nghiệp tăng ở 6/12 sản phẩm chủ yếu; ngành xây dựng đã khởi công đủ 25 công trình cầu và 47 công trình đường, song tiến độ hoàn thành mục tiêu vẫn cần được theo dõi sát.
Các vướng mắc được nêu gồm tiến độ phát triển điện gió, chậm lập quy hoạch phân khu và phát triển khu, cụm công nghiệp, hạ tầng giao thông nông thôn, giải ngân đầu tư công, thủ tục đất đai và môi trường, cùng việc cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư. Đây không phải danh sách hành chính thuần túy: mỗi khâu chậm đều có thể trì hoãn công trình, việc làm và dịch vụ mà người dân, doanh nghiệp trông đợi. Vì vậy, yêu cầu người đứng đầu ba cơ quan đánh giá khả năng hoàn thành chỉ tiêu, đề xuất phương án cho mục tiêu có nguy cơ hụt và báo cáo khi có biến động lớn là phép thử trách nhiệm, không chỉ là quy trình theo dõi.
Kinh tế cửa khẩu có đà, nhưng cần giữ khả năng thông suốt
Kinh tế cửa khẩu đang là một động lực rõ rệt, nhưng con số tăng trưởng chỉ có ý nghĩa lâu dài nếu đi cùng năng lực xử lý hàng hóa ổn định. Trong 10 tháng đầu năm, hiệu suất thông quan trung bình đạt khoảng 1.850 xe mỗi ngày; lượng xe xuất nhập khẩu hàng hóa tăng 14,5%, còn thu phí sử dụng hạ tầng và dịch vụ công cộng khu vực cửa khẩu tăng 9,5% so với cùng kỳ. Đây là hoạt động có tác động trực tiếp đến thời gian lưu chuyển hàng, công việc của doanh nghiệp vận tải và nhịp giao thương biên giới. Tỉnh cũng ghi nhận thương mại biên giới duy trì đà tích cực.
Tại phiên họp ngày 29/10, tỉnh đặt yêu cầu xác định rõ động lực và nguồn lực để đạt tăng trưởng từ 10% trở lên trong năm 2027. Bối cảnh tạo cơ sở cho mục tiêu này khá mạnh: kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2026 ước tăng 152,12% so với năm trước; bán lẻ và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 18,46%, khách du lịch tăng 23%, còn thu ngân sách ước tăng 139,36%. Nhưng không nên coi các mức tăng này là bảo đảm cho năm sau. Muốn giữ đà, tỉnh cần nâng chất lượng điều hành cửa khẩu và xử lý các hạn chế hạ tầng, thay vì chỉ dựa vào tăng trưởng của một năm.
Đầu tư công: ưu tiên dự án làm được, giải ngân được
Định hướng đầu tư công Lạng Sơn tập trung, tránh dàn trải là lựa chọn đúng, bởi vốn phân tán giữa những dự án chưa sẵn sàng khó tạo chuyển biến nhanh. Tỉnh yêu cầu rà soát, cơ cấu lại kế hoạch vốn theo mức độ hoàn thiện thủ tục đầu tư, nhu cầu và khả năng triển khai thực tế của từng dự án; việc phân bổ phải theo đúng nguyên tắc, tiêu chí, thứ tự ưu tiên và gắn với tiến độ, khả năng giải ngân. Nói cách khác, danh mục đầu tư cần phản ánh năng lực thực thi chứ không chỉ tham vọng trên giấy. Điều này càng đáng chú ý khi giải ngân vốn đầu tư công đã được nêu là một trong những điểm nghẽn.
Hạ tầng địa phương cho thấy lợi ích có thể đến sát đời sống: ngành xây dựng đã cứng hóa 29,6 km đường xã và 71,5 km đường thôn, ngõ xóm, đồng thời hoàn thành một cây cầu. Đường đi thuận lợi hơn có thể giúp người dân tiếp cận dịch vụ và lưu thông hàng hóa; nhưng muốn mở rộng kết quả, tỉnh phải chọn dự án có hồ sơ đủ điều kiện, tiến độ khả thi và tác động rõ. Sở Tài chính được giao tiếp thu ý kiến, hoàn thiện hai dự thảo trước khi trình HĐND tỉnh tại kỳ họp tới. Đây là bước tiếp nối cần được kiểm chứng bằng danh mục vốn cụ thể và tiến độ thực hiện.
Cửa khẩu thông minh phải giải quyết cả dòng nước
Dự án cửa khẩu thông minh tại khu vực mốc 1119–1120 cho thấy một nút thắt phát triển đôi khi nằm ở chi tiết kỹ thuật tưởng nhỏ: thoát nước. Tại cuộc họp chuyên đề sáng 02/11/2026, Chủ tịch UBND tỉnh xem xét phương án cho dự án thuộc cặp cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị – Hữu Nghị Quan, có diện tích sử dụng đất khoảng 4,5 ha. Do ranh giới quy hoạch dự kiến mở rộng bao gồm dòng suối hiện hữu, nhà đầu tư đề xuất xây cống đôi dọc theo dòng suối, phía trên san nền để mở rộng khu đất, nhằm duy trì dòng chảy và hạn chế ngập úng.
Tuy nhiên, phương án cống hộp đôi kết hợp san lấp chưa được xem xét, chấp thuận. Các cơ quan được yêu cầu rà soát kỹ điều kiện pháp lý, kỹ thuật và thủ tục, đồng thời làm rõ yêu cầu môi trường, an toàn, quy hoạch, giao thông đường sắt và việc trao đổi với phía Trung Quốc, do lưu vực thoát nước chủ yếu nằm bên kia biên giới. Đây là cách thận trọng cần thiết: cửa khẩu thông minh chỉ có thể vận hành tốt nếu hạ tầng xử lý được điều kiện thực địa và không chuyển rủi ro ngập úng sang khu vực lân cận. Tăng tốc không đồng nghĩa với bỏ qua thẩm định; điều quan trọng là tháo gỡ có căn cứ và kịp thời.
Kết luận: biến mục tiêu thành trách nhiệm và kết quả
Lạng Sơn đang có động lực từ thương mại biên giới, xuất nhập khẩu và các công trình hạ tầng, nhưng mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên trong năm 2027 sẽ phụ thuộc vào khả năng xử lý những vướng mắc đã được chỉ rõ. Tỉnh cần gắn trách nhiệm từng cơ quan với tiến độ quy hoạch, thủ tục dự án và giải ngân; đồng thời chọn vốn đầu tư công theo mức độ sẵn sàng và hiệu quả thực tế. Trường hợp thoát nước tại dự án cửa khẩu thông minh nhắc rằng hạ tầng không thể chỉ được tính bằng diện tích san nền hay tốc độ thi công: thiết kế phải an toàn, đúng pháp lý và phù hợp lưu vực. Nếu các yêu cầu ấy được chuyển thành quyết định rõ ràng, có thời hạn và được giám sát, đà tăng trưởng mới có cơ sở bền vững.
