Chương trình liên kết giáo dục là gì và Hà Nội đang thay đổi cuộc chơi như thế nào?
Chương trình liên kết giáo dục là các khóa học được tổ chức trong hoặc bên cạnh chương trình chính khóa, do nhà trường phối hợp với đối tác trong nước hoặc nước ngoài triển khai, thường bao gồm tăng cường tiếng Anh, toán bằng tiếng Anh, kỹ năng sống và các hoạt động bổ trợ khác nhằm đa dạng hóa mô hình học tập và tăng khả năng hội nhập của học sinh. Quy định Hà Nội mới không chỉ điều chỉnh kỹ thuật quản lý mà đang thay đổi cách nhà trường phải đối xử với phụ huynh và học sinh: từ chỗ xem đây là “dịch vụ thêm” có thể áp đặt, nay phải coi là lựa chọn tự nguyện, minh bạch và chịu trách nhiệm đến cùng. Nói thẳng, thời kỳ nhà trường “muốn làm gì thì làm” với chương trình liên kết giáo dục đã kết thúc từ năm học 2026–2027.
Minh bạch học phí và nội dung: bước ngoặt bảo vệ quyền học sinh
Điểm tiến bộ rõ nhất của quy định Hà Nội là yêu cầu minh bạch học phí đi kèm minh bạch nội dung chương trình liên kết giáo dục. Trước khi tuyển sinh, trong suốt quá trình triển khai và mỗi khi có thay đổi, nhà trường phải công khai đầy đủ, chính xác, trung thực và kịp thời toàn bộ thông tin: từ năng lực pháp lý của đối tác, trình độ giáo viên, khung chương trình đến cách thu, mức thu và các khoản liên quan. Thông tin công khai không còn là tờ giấy cho có, mà gắn với trách nhiệm pháp lý: nhà trường phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về mọi nội dung mình đưa ra. Điều này trực tiếp củng cố quyền học sinh và phụ huynh: họ có cơ sở để so sánh, chất vấn, từ chối hoặc chấm dứt tham gia nếu chương trình không đúng như đã cam kết, thay vì bị cuốn vào những gói dịch vụ mập mờ, khó kiểm chứng như trước đây.
Tự nguyện tham gia: chấm dứt sức ép “học thêm trá hình” trong trường
Quy định mới của Hà Nội đặt nguyên tắc tự nguyện lên hàng đầu: nhà trường không được ép buộc học sinh tham gia chương trình liên kết giáo dục, cũng không được thu các khoản phí trái với nội dung đã công khai. Điều này xuất phát từ thực tế nhiều năm qua, khi ranh giới giữa môn tự chọn và môn bắt buộc bị làm mờ: lớp tăng cường tiếng Anh, toán bằng tiếng Anh, kỹ năng sống bị xếp chen vào thời khóa biểu chính khóa, tạo áp lực tâm lý khiến học sinh và gia đình “không học cũng khó” dù không thực sự có nhu cầu. Quy định Hà Nội buộc các trường phải thay đổi tư duy: chương trình liên kết không phải công cụ để tăng nguồn thu bằng mọi giá, mà là dịch vụ giáo dục bổ trợ chỉ được triển khai khi học sinh và phụ huynh tự nguyện đăng ký, có đầy đủ thông tin và quyền rút lui nếu thấy không phù hợp. Đây là bước đi cần thiết để trả lại ý nghĩa đúng đắn cho khái niệm quyền học sinh.
Trách nhiệm pháp lý và quy trình chuyên môn: trường không còn “vùng xám” để né tránh
Không chỉ siết minh bạch, quy định Hà Nội còn chặt chẽ về chuyên môn và trách nhiệm pháp lý của nhà trường trong mọi chương trình liên kết giáo dục, kể cả liên kết quốc tế ở mầm non và phổ thông. Mọi chương trình tích hợp phải được thẩm định chuyên môn trước khi triển khai; Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức đánh giá và phê duyệt trên cơ sở kết quả thẩm định. Khi thay đổi đối tác, mục tiêu, nội dung, thời lượng, đối tượng hoặc địa điểm, trường phải báo cáo bằng văn bản; nếu thay đổi làm biến dạng nội dung chuyên môn quan trọng, chương trình điều chỉnh phải được xem xét, phê duyệt lại trước khi tiếp tục thực hiện. Trong trường hợp chấm dứt liên kết, cơ sở giáo dục buộc phải thông báo bằng văn bản, nêu rõ lý do và kế hoạch bảo đảm quyền lợi học sinh. Nói cách khác, mọi “vùng xám” để trường tự ý thay đổi, dừng chương trình rồi bỏ mặc học sinh đã bị bịt lại bằng quy trình và trách nhiệm cụ thể.
Phụ huynh và nhà trường cần làm gì từ năm học 2026–2027?
Từ năm học 2026–2027, khi quy định Hà Nội bắt đầu được áp dụng, cả phụ huynh và nhà trường đều phải thay đổi thói quen. Với phụ huynh, việc đầu tiên không phải là hỏi “lớp này có đông không” mà là yêu cầu nhà trường cung cấp đầy đủ thông tin công khai về chương trình liên kết giáo dục, đối chiếu xem học phí có tương xứng nội dung, chất lượng dịch vụ và đúng với thỏa thuận hay không. Phụ huynh cũng cần mạnh dạn từ chối nếu thấy chương trình chen vào giờ chính khóa, gây áp lực hoặc có dấu hiệu ép buộc tham gia. Với nhà trường, đây là lúc phải xây dựng lại quy trình: chuẩn hóa khâu thẩm định, công khai thông tin trên nhiều kênh, đào tạo đội ngũ hiểu rõ nguyên tắc tự nguyện và quyền học sinh. Nếu làm tốt, chương trình liên kết giáo dục sẽ không còn là “gánh nặng học thêm trá hình”, mà trở thành lựa chọn chất lượng, minh bạch học phí, góp phần xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, bền vững như mục tiêu thành phố đặt ra.
