Nhu cầu tăng đang kéo đội bay đi lên
Hàng không Việt Nam là hệ thống vận chuyển hành khách và hàng hóa bằng đường hàng không, kết nối các địa phương trong nước với những thị trường quốc tế thông qua sân bay, hãng bay và mạng tuyến. Trong 10 tháng đầu năm 2026, lượng khách qua các sân bay đạt 110,4 triệu lượt, tăng 10,2% so với cùng kỳ; đây là tín hiệu đủ rõ để các hãng phải bổ sung năng lực thay vì chỉ trông chờ vào những đợt cao điểm. Khách quốc tế đạt 42,8 triệu lượt, tăng 11,3%, còn khách nội địa đạt 67,7 triệu lượt, tăng 9,5%. Đà tăng ở cả hai thị trường cho thấy áp lực không nằm ở một vài tuyến riêng lẻ. Tuy nhiên, lượng khách qua sân bay không đồng nghĩa toàn bộ số đó được các hãng Việt Nam vận chuyển: các hãng trong nước phục vụ 50,2 triệu lượt, tăng 7%. Khoảng cách này cũng nhắc rằng tăng trưởng thị trường chưa tự động chuyển thành lợi thế cho doanh nghiệp nội.
Thêm 26 máy bay là cơ hội, không phải đích đến
Đến ngày 15-10, cả nước có 261 máy bay, tăng 26 chiếc so với năm 2025. Vietjet có 107 máy bay, phần lớn là Airbus A321; Vietnam Airlines có 94 chiếc, gồm Airbus A320, A321, A350 và Boeing 787. Quy mô đội bay Việt Nam tăng giúp hãng có thêm chỗ bán, linh hoạt hơn khi bố trí máy bay và chuẩn bị cho cao điểm cuối năm. Nhưng số lượng máy bay chỉ tạo ra năng lực trên giấy nếu lịch khai thác, nhân lực và nhu cầu từng tuyến không khớp nhau. Bài học từ các hãng quốc tế càng củng cố điều đó: Gulf Air gặp khó khi tiến độ nhận máy bay thân rộng chậm, còn Icelandair cân nhắc điều chỉnh cấu hình sau khi nhu cầu hạng thương gia tăng. Với các hãng trong nước, ưu tiên nên là đưa máy bay vào những tuyến có nhu cầu đủ bền, thay vì xem tăng đội bay như thành tích tự thân.
Mở mạng bay phải bắt đầu từ nhu cầu thực
Máy bay bổ sung chỉ đem lại giá trị khi được đặt vào đúng đường bay, đúng tần suất. Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam Uông Việt Dũng đề nghị các hãng rà soát mạng bay nội địa, nghiên cứu khôi phục tuyến từng tạm dừng và tăng chuyến trên những đường bay có nhu cầu. Đây là cách tiếp cận hợp lý hơn một cuộc đua mở tuyến vì mục tiêu phủ sóng: mạng bay hàng không cần phục vụ cả đi lại, giao thương lẫn du lịch, đồng thời phù hợp điều kiện khai thác và năng lực sân bay. Với hành khách, kết quả thiết thực có thể là thêm lựa chọn giờ bay, khôi phục kết nối địa phương và giảm tình trạng thiếu chỗ khi nhu cầu dồn lên. Dẫu vậy, khách quốc tế của các hãng Việt Nam chỉ tăng 2%, thấp hơn mức tăng 11,3% của tổng khách quốc tế qua sân bay. Mở rộng quốc tế vì thế vừa là dư địa, vừa là bài toán cạnh tranh mà máy bay mới không thể tự giải quyết.
Tăng trưởng cần đi cùng hiệu quả khai thác
Bức tranh 10 tháng cho thấy lượt khách hàng không tiếp tục tăng, nhưng không nên đánh đồng tăng trưởng chung với hiệu quả của từng hãng. Hàng hóa qua sân bay đạt 1,6 triệu tấn, tăng 9,6%, trong đó thị trường quốc tế tăng 15,4% còn hàng hóa nội địa giảm 7%. Những khác biệt này nhấn mạnh rằng năng lực vận chuyển phải được phân bổ theo đặc điểm từng thị trường, không phải tăng đồng loạt. Các hãng cần theo dõi sức mua, tần suất lấp đầy và khả năng duy trì kết nối trước khi kéo dài mạng tuyến hoặc tăng chuyến. Nếu làm tốt, 26 máy bay bổ sung có thể chuyển thành thêm lựa chọn hữu ích cho hành khách và kết nối tốt hơn giữa các địa phương. Nếu mở rộng thiếu tính toán, đội bay lớn hơn chỉ làm tăng áp lực khai thác. Kết luận đáng rút ra: tăng máy bay là bước cần thiết, còn mở mạng bay đúng nhu cầu mới quyết định tăng trưởng có bền hay không.
