Hầm đèo Hoàng Liên: Dự án chiến lược gắn liền với Sa Pa kết nối
Hầm đèo Hoàng Liên là dự án hạ tầng giao thông gồm tuyến hầm và đường dẫn dài khoảng 8,8 km, kết nối thị xã Sa Pa của Lào Cai với huyện Tam Đường của Lai Châu, được đầu tư khoảng 3.300 tỷ đồng trong giai đoạn 2023–2027 nhằm tăng cường liên kết kinh tế, du lịch giữa hai tỉnh.
Điểm mấu chốt của quá trình triển khai không phải là chuyện có làm hay không, mà là làm thế nào để Lào Cai và Lai Châu cùng giữ được tiến độ 2027 mà vẫn bảo đảm kết nối đồng bộ với quy hoạch đô thị Sa Pa. Hai Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hà Trọng Hải (Lai Châu) và Phan Trung Bá (Lào Cai) đã đồng chủ trì buổi làm việc nhằm trao đổi phương án triển khai và điều chỉnh dự án. Đây không chỉ là một cuộc họp kỹ thuật, mà là phép thử về khả năng phối hợp liên tỉnh trong một dự án hạ tầng phức tạp, nơi bất kỳ sự chậm trễ hay lệch pha nào cũng có thể kéo lùi hiệu quả đầu tư toàn tuyến.
Tầm quan trọng của sự đồng bộ Lào Cai – Lai Châu trong hạ tầng giao thông
Dự án hầm đèo Hoàng Liên có chiều dài khoảng 8,8 km, trong đó 4,6 km thuộc địa phận Lai Châu và 4,2 km thuộc địa phận Lào Cai, với tổng mức đầu tư 3.300 tỷ đồng. Tuyến này không chỉ rút ngắn hành trình qua đèo, mà còn mở ra trục Sa Pa kết nối trực tiếp Tam Đường, tạo một hành lang giao thông mới cho giao thương và du lịch giữa hai tỉnh.
Đáng chú ý, dự án được chia thành hai hợp phần: xây dựng, thiết bị và giải phóng mặt bằng phía Lai Châu trị giá 3.210 tỷ đồng; trong khi phía Lào Cai tập trung vào bồi thường, giải phóng mặt bằng và tái định cư với tổng mức 90 tỷ đồng. Cách phân chia này cho thấy Lai Châu gánh phần lớn chi phí xây lắp, còn Lào Cai giữ vai trò then chốt trong khâu kết nối với không gian đô thị Sa Pa. Nếu một bên đẩy rất nhanh còn bên kia vướng quy hoạch, tuyến hầm này hoàn toàn có nguy cơ trở thành đoạn đường cụt ngay tại cửa ngõ Sa Pa – điều không thể chấp nhận với một dự án hạ tầng giao thông chiến lược.
Giải phóng mặt bằng và đối thoại với dân: Lai Châu về đích, Lào Cai còn vướng
Lai Châu đang cho thấy quyết tâm rất rõ: công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và di dời hạ tầng kỹ thuật đã cơ bản hoàn thành, 100% mặt bằng được bàn giao cho nhà thầu, cho phép triển khai đồng loạt hạng mục cửa hầm phía tây, nền đường, hệ thống thoát nước và cầu, đường công vụ. Đây là minh chứng rằng nếu đối thoại với người dân tốt, giải phóng mặt bằng hoàn toàn có thể đi trước tiến độ.
Trái lại, phía Lào Cai vẫn trong quá trình giải phóng mặt bằng, mới phê duyệt phương án bồi thường cho 3 tổ chức và 11 cá nhân với diện tích 15,54 trong tổng số 29,38 ha cần thu hồi. Khu vực từ cầu số 10 đến Km8+800 chưa thể bàn giao do nằm trong phạm vi Dự án Khu đô thị Sa Pa đang được rà soát, điều chỉnh. Cốt lõi của vấn đề là Lào Cai phải thuyết phục được người dân và nhà đầu tư đô thị rằng điều chỉnh quy hoạch để ưu tiên hạ tầng giao thông không phải là nhượng bộ, mà là đặt nền cho tăng trưởng dài hạn.
Bài toán kỹ thuật khó: Khác biệt mặt cắt đường và rủi ro đội vốn
Nút thắt kỹ thuật lớn nhất hiện nay nằm ở đoạn tuyến từ Km7+374 đến Km8+800 thuộc địa phận Lào Cai. Hồ sơ dự án hiện tại thiết kế bề rộng nền đường 9 m, trong khi quy hoạch đô thị phường Sa Pa yêu cầu nền đường 21–26 m. Nếu giữ nguyên thiết kế 9 m rồi chờ nâng cấp sau, hai tỉnh sẽ tự đẩy mình vào kịch bản đội vốn và gián đoạn lưu thông khi phải mở rộng tuyến ngay sau khi công trình vừa hoàn thành.
Phương án ngược lại – nâng cấp ngay theo quy hoạch 21–26 m – lại đối mặt hạn chế nguồn lực, làm tăng rủi ro chậm tiến độ mốc 2027. Trong bối cảnh đó, đề xuất của Lai Châu loại bỏ đoạn Km7+374 đến Km8+800 (khoảng 1,426 km) khỏi phạm vi đầu tư của dự án hầm, đồng thời tiếp tục đầu tư đoạn từ cửa hầm phía Lào Cai đến Km7+374 dài 1,174 km theo quy mô đã phê duyệt, là một lựa chọn mang tính “chia sẻ rủi ro”: Lai Châu giữ ổn định phần việc của mình, còn Lào Cai chịu trách nhiệm đầu tư đoạn đô thị theo đúng quy hoạch khi cân đối được nguồn lực.
Chiến lược phối hợp đến 2027: Hoàn thiện đồng thời, tránh tuyến hầm thành đường cụt
Tại buổi làm việc, hai tỉnh thống nhất tiếp tục phối hợp rà soát phương án kết nối, bảo đảm đồng bộ hướng tuyến, cao độ và hạ tầng kỹ thuật của dự án hầm đèo Hoàng Liên. Lai Châu đề nghị Lào Cai nghiên cứu, cân đối nguồn lực để đầu tư đoạn Km7+374 đến Km8+800 theo đúng quy mô quy hoạch đô thị, đồng thời triển khai song song thủ tục đầu tư, giải phóng mặt bằng và thi công, phấn đấu hoàn thành đồng bộ với dự án hầm.
Điểm tích cực là hai bên cam kết thường xuyên trao đổi thông tin về tiến độ và các vấn đề liên quan tại điểm nối Km7+374, đặc biệt về cao độ, bình đồ tuyến, tổ chức giao thông và hạ tầng kỹ thuật. Nếu cam kết này được thực hiện nghiêm túc, hầm đèo Hoàng Liên sẽ không trở thành một công trình đơn lẻ, mà là xương sống của một trục Sa Pa kết nối liên tỉnh liên tục. Kết luận quan trọng là: chỉ khi chấp nhận những lựa chọn kỹ thuật khó và đặt ưu tiên cho tính đồng bộ, Lào Cai và Lai Châu mới biến dự án từ một con số đầu tư 3.300 tỷ đồng thành một cú hích thực sự cho liên kết kinh tế vùng.
