Ba kết nối: trục mới của quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện
Chiến lược Ba kết nối trong quan hệ Việt Nam Thái Lan hợp tác là cách tiếp cận đặt kết nối hạ tầng khu vực, liên kết kinh tế và giao lưu giữa các thiết chế, cộng đồng lên cùng một trục, nhằm chuyển hóa tin cậy chính trị thành những chuỗi giá trị cụ thể cho doanh nghiệp và người dân hai nước. Tâm điểm của bước chuyển này là cuộc hội kiến ngày 6/8, khi Thủ tướng Lê Minh Hưng tiếp Chủ tịch Quốc hội kiêm Chủ tịch Hạ viện Thái Lan Sophon Zaram nhân chuyến thăm chính thức Việt Nam, đúng dịp hai nước kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao. Việc hai nhà lãnh đạo nhất trí thúc đẩy triển khai thực chất Chiến lược Ba kết nối cho thấy Hà Nội và Bangkok không muốn dừng lại ở ngôn ngữ biểu tượng, mà đang chủ động biến Đối tác chiến lược toàn diện thành bộ khung hành động có thời hạn, có ưu tiên, có đo lường.
Từ kỷ niệm 50 năm đến áp lực đi vào "thực chất"
Kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao không chỉ là dịp nhìn lại, mà đang trở thành mốc buộc hai nước phải trả lời câu hỏi: Đối tác chiến lược toàn diện sẽ mang lại thêm điều gì cho người dân ngoài những tuyên bố chung? Chuỗi chuyến thăm cấp cao trong năm nay – Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm Thái Lan tháng 5, Thủ tướng Anutin Charnvirakul thăm Việt Nam tháng 6, và Chủ tịch Quốc hội Sophon Zaram đầu tháng 8 – là dấu hiệu cho thấy hai bên đã tích lũy đủ độ tin cậy để bước vào giai đoạn mới. Theo nhận thức chung ở cấp lãnh đạo, Chương trình hành động 2026-2031 cho khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện chính là "bản hợp đồng" buộc hệ thống chính trị, doanh nghiệp và các địa phương phải phối hợp để tạo kết quả cụ thể trong quốc phòng, an ninh, kinh tế, khoa học, công nghệ, văn hóa, du lịch và giao lưu nhân dân.
Ba kết nối và bài toán kết nối hạ tầng khu vực
Điểm gây chú ý trong các cuộc trao đổi là việc hai nhà lãnh đạo đồng thuận triển khai thực chất Chiến lược Ba kết nối, gắn kết chuỗi cung ứng, doanh nghiệp, địa phương và các chiến lược phát triển bền vững. Kết nối hạ tầng khu vực nổi lên như nền tảng không thể thiếu: khai thác hiệu quả Hành lang kinh tế Đông – Tây và Hành lang kinh tế phía Nam, mở rộng giao thông đường bộ, hàng không, đường biển, gắn với hợp tác an ninh, an toàn hàng hải, hậu cần, cứu hộ – cứu nạn và quản lý biên giới. Nếu được triển khai thông minh, những tuyến hành lang này sẽ không còn là các đường kẻ trên bản đồ, mà trở thành hệ thần kinh của chuỗi logistics, thương mại, du lịch chung. Chiến lược Ba kết nối vì thế không phải khẩu hiệu; nó là cách hai nước tự đặt mình vào tâm điểm các dòng chảy kinh tế của tiểu vùng Mekong và ASEAN, thay vì đứng bên lề.
Ngoại giao kinh tế và vai trò cầu nối của Quốc hội
Điểm khác biệt của giai đoạn hiện nay là việc ngoại giao kinh tế được đặt ở vị trí trung tâm, phục vụ trực tiếp người dân, địa phương và doanh nghiệp. Đại sứ quán Việt Nam tại Thái Lan đặt rõ ưu tiên: dùng Chiến lược Ba kết nối để tạo động lực mới cho hợp tác trong thương mại, đầu tư, logistics, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế số, nông nghiệp công nghệ cao và các ngành công nghệ mới. Nhưng để những ưu tiên đó không bị nghẽn ở khâu chính sách, hợp tác nghị viện được trao vai trò cầu nối: Quốc hội hai nước tăng cường trao đổi đoàn, chia sẻ kinh nghiệm lập pháp, giám sát, ủng hộ các chương trình hợp tác, đồng thời kết nối các địa phương, doanh nghiệp qua các diễn đàn chung. Đây là lựa chọn hợp lý, bởi cải cách thể chế, chuẩn hóa luật chơi và bảo đảm ngân sách cho kết nối hạ tầng khu vực đều cần tiếng nói và sự đồng thuận từ nghị trường.
Tác động tới người dân và yêu cầu không để chiến lược "nằm trên giấy"
Quan hệ Việt Nam Thái Lan hợp tác đã đem lại lợi ích dễ thấy cho người dân: mở rộng hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư, khoa học – công nghệ, văn hóa, giáo dục, du lịch và giao lưu nhân dân. Việc Thủ tướng Lê Minh Hưng đề nghị Thái Lan tiếp tục tạo điều kiện để cộng đồng người Việt tại Thái Lan sinh sống ổn định, đóng góp cho phát triển của nước sở tại và quan hệ song phương cho thấy hạt nhân xã hội của Đối tác chiến lược toàn diện được nhìn nhận đúng vị trí. Một câu nói có thể được trích dẫn ở đây: "Mục tiêu xuyên suốt là đưa quan hệ hai nước phát triển ngày càng thực chất, hiệu quả" – Đại sứ Việt Nam tại Thái Lan Phạm Việt Hùng khẳng định. Để tránh kịch bản chiến lược nằm trên giấy, hai bên cần gắn các khẩu hiệu "kết nối" với những chỉ số cụ thể: thời gian vận chuyển trên các hành lang giảm bao nhiêu, số doanh nghiệp tham gia chuỗi logistics chung tăng thế nào, bao nhiêu chương trình trao đổi nhân sự và sinh viên được tổ chức mỗi năm, và cộng đồng người Việt được bảo vệ ra sao trước các rủi ro tội phạm xuyên quốc gia.
