Một tuyến LRT chưa từng có tiền lệ về tốc độ
Tuyến tàu điện Phú Quốc là dự án đường sắt nhẹ đô thị (LRT) đầu tiên tại Việt Nam được đầu tư theo hình thức BOT tư nhân, dài 17,59 km, kết nối trực tiếp sân bay, trung tâm APEC và các khu đô thị – du lịch trên đảo, hướng tới hoàn thành trong thời gian kỷ lục 17 tháng để kịp phục vụ APEC 2027 Phú Quốc.
Nút thắt của câu chuyện không phải ở con số 9.000 tỷ đồng đầu tư, mà ở tham vọng biến một dự án hạ tầng giao thông phức tạp – gồm 14,74 km trên mặt đất, 2,13 km hầm và 0,72 km trên cao – thành hiện thực trong khoảng thời gian mà nhiều tuyến metro khác còn đang làm thủ tục. Dự án khởi công từ tháng 12/2025 với mục tiêu hoàn tất trong quý II/2027 để phục vụ tổ chức APEC 2027 Phú Quốc. Nhìn ở góc độ thi công đường sắt đô thị, đây không chỉ là “thần tốc” mà là một phép thử sức chịu đựng của cả hệ thống kỹ sư, công nhân và nhà thầu.
Kỷ lục 17 tháng: Vì sao đây là một cuộc đua kỹ thuật hơn là may mắn?
Theo kế hoạch, LRT Phú Quốc sẽ hoàn thành toàn bộ, bao gồm phần hầm và hệ thống phía trên, vào tháng 2 năm tới – nghĩa là chưa tới 6 tháng nữa để khép lại toàn bộ khối lượng 17,59 km đường đôi. Dự kiến, tuyến sẽ xác lập kỷ lục khi hoàn tất toàn bộ chu trình từ thiết kế, thi công đến vận hành trong khoảng 17 tháng. Đó không phải là một khẩu hiệu, mà là cam kết được “cài chặt” bằng tổ chức thi công ba ca liên tục ngay từ giai đoạn đầu.
Một câu nói đáng nhớ được chính đại diện nhà thầu nêu ra: “Trong một thời gian vô cùng ngắn, chúng tôi phải thi công xong 17,59 km đường đôi, tương đương gần 36 km đường sắt đô thị”. Để đạt được nhịp độ này, Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam – đơn vị đứng đầu liên danh – huy động 8 đơn vị thi công, duy trì khoảng 320 công nhân và 30 kỹ sư bám trụ liên tục trên công trường. Nói cách khác, kỷ lục không đến từ phép màu, mà từ chiến lược “dồn lực”, chấp nhận nỗ lực “200%” của cả hệ thống.
Giải bài toán kỹ thuật trên đảo: từ ray 60R2 đến tích hợp ba cao trình
Cốt lõi kỹ thuật của tuyến tàu điện Phú Quốc nằm ở gói thầu XL-03 – phần cung cấp, lắp đặt hệ thống ray và tích hợp đồng bộ hạ tầng đường sắt – được khởi công ngày 11/8. Đây chính là “mắt xích then chốt” quyết định khả năng tích hợp hệ thống, vận hành thử và khai thác thương mại an toàn, chính xác. Hệ thống ray sử dụng khổ 1.435 mm, ray 60R2 với chiều cao thân ray 180 mm và chiều dài tiêu chuẩn 25 m mỗi thanh trên toàn tuyến chính 17,59 km. Đáng chú ý, hệ ray này phải tích hợp thống nhất trên ba phân đoạn: đi ngầm, trên cao và trên mặt đất.
Về vận hành, tuyến được thiết kế cho tốc độ 70–100 km/h với đoàn tàu 3 toa, công suất tối đa khoảng 4.500 hành khách/giờ, tổ chức chạy tàu hai chiều, nguồn điện kéo DC 1.500 V tiếp điện trên cao. Điều này đòi hỏi hệ thống tín hiệu, điều khiển, cấp điện và an toàn phải đồng bộ ngay từ khâu thi công. Nếu một chi tiết bị chậm hoặc sai lệch, toàn bộ kế hoạch tích hợp sẽ đổ vỡ, kéo theo nguy cơ phá sản kỷ lục. Ở đây, VNR không chỉ thi công đường sắt đô thị, mà còn đặt cược uy tín của mình trong tư cách “người mở đường” cho mô hình LRT tư nhân hóa tại Việt Nam.
Thi công giữa mưa bão và logistics “3 giờ qua phà”
Khác với các tuyến metro nội đô trên đất liền, tàu điện Phú Quốc phải đối mặt với bài toán logistics khắc nghiệt: hầu hết vật tư, thiết bị đều phải vận chuyển từ đất liền, mất hơn 3 giờ qua phà mới tới công trường. Trong mùa mưa, mưa lớn và kéo dài không chỉ ảnh hưởng tiến độ vận chuyển mà còn bóp nghẹt khung giờ thi công, buộc các đơn vị liên tục điều chỉnh ca kíp. Nhiều đêm, công nhân làm tới 22h mới kết thúc ca, để bù lại những khoảng thời gian thời tiết “đóng băng” công trường.
Thách thức càng lớn khi đây là lần đầu công nghệ tàu điện đô thị kiểu LRT được áp dụng trên một địa hình đảo với nhiều đoạn đi ngầm và trên cao. Chính đại diện nhà thầu phải thừa nhận đây là “dự án chưa từng có tiền lệ”, đòi hỏi toàn hệ thống nỗ lực đến 200%. Trong bối cảnh đó, việc VNR giữ vai trò nòng cốt, phối hợp cùng các đối tác nước ngoài, không chỉ là bài kiểm tra năng lực thi công trong nước mà còn là cơ hội khẳng định rằng doanh nghiệp Việt Nam đủ sức đảm nhận những dự án hạ tầng giao thông phức tạp bậc nhất.
APEC 2027 và tương lai đô thị biển đảo thông minh
Tuyến tàu điện Phú Quốc không tồn tại độc lập; nó là một trụ cột trong tổng thể dự án hạ tầng giao thông phục vụ APEC 2027 Phú Quốc, cùng với nâng cấp sân bay quốc tế, Trung tâm Hội nghị APEC và Đại lộ APEC. Khi tuyến hoàn thành, thời gian di chuyển từ sân bay Phú Quốc tới Nam đảo và Trung tâm Hội nghị APEC chỉ còn khoảng 20 phút – một lợi thế không nhỏ trong tuần lễ cấp cao APEC 2027, nơi mỗi phút chậm trễ đều mang chi phí ngoại giao.
Theo kế hoạch, tuyến LRT Phú Quốc sẽ hoàn thành trong quý II/2027, chạy thử vào tháng 6 và khai thác thương mại vào tháng 8, kịp phục vụ APEC. Về dài hạn, công trình được kỳ vọng giảm tải đường bộ, hạn chế ùn tắc, thúc đẩy liên kết đô thị – du lịch – thương mại và đưa Phú Quốc tiến gần mục tiêu “đô thị biển đảo xanh, thông minh, hiện đại”. Vấn đề đặt ra là: nếu kỷ lục thi công 17 tháng này thành công mà vẫn giữ vững an toàn, nó sẽ trở thành chuẩn mới cho các tuyến đô thị khác – nơi chậm tiến độ không nên tiếp tục được xem là điều bình thường.
