OPT là gì và vì sao mức phí 70.000 USD gây chấn động
Chương trình Thực tập Tùy chọn (OPT) là cơ chế cho phép sinh viên quốc tế mang visa F-1 Mỹ được ở lại làm việc tạm thời trong các lĩnh vực liên quan trực tiếp đến chuyên ngành đã học, qua đó tích lũy kinh nghiệm làm việc sau tốt nghiệp và tạo bước đệm để cạnh tranh trong thị trường lao động Mỹ. Đề xuất thu phí OPT 70000 USD cho lần tham gia đầu tiên đã biến một chương trình vốn được xem là “cửa ngõ nghề nghiệp” thành rào cản khổng lồ. Thay vì là công cụ hội nhập, OPT đang bị đẩy thành phép thử tài chính mà phần đông du học sinh Mỹ khó vượt qua. Vấn đề không chỉ là chi phí, mà là thông điệp: cơ hội làm việc sau tốt nghiệp dành cho người nước ngoài đang bị thu hẹp một cách có chủ đích.
Lý do chính thức: siết di trú hay đánh thuế lên giấc mơ?
Bộ An ninh Nội địa Mỹ khẳng định khoản phí mới nhằm ngăn chặn gian lận, củng cố hệ thống di trú và bảo vệ người lao động Mỹ trước làn sóng nhân lực nước ngoài giá rẻ. Cơ quan này cáo buộc chương trình OPT nhiều năm qua bị lợi dụng như công cụ cung cấp lao động giá rẻ, giúp doanh nghiệp né hạn ngạch và chi phí cao của thị thực H-1B. Hai đề xuất tăng phí OPT và H-1B được công bố trong bối cảnh cơ quan chức năng cho biết đã phát hiện thêm nhiều trường học, nhà tuyển dụng và sinh viên tham gia các kế hoạch gian lận dựa trên quy định hiện hành. Tuy nhiên, thay vì xử lý trực tiếp các hành vi vi phạm, chính sách lại đánh đồng toàn bộ du học sinh Mỹ, biến mọi hồ sơ làm việc sau tốt nghiệp thành đối tượng bị đánh thuế nặng nề.
Gánh nặng tài chính đè lên trường, doanh nghiệp và du học sinh Việt Nam
Theo dự thảo, các trường được chứng nhận trong Chương trình Sinh viên và Khách trao đổi (SEVP) phải nộp phí trước khi giới thiệu sinh viên tham gia OPT, sau đó mỗi lần giới thiệu tiếp theo sẽ chịu thêm một khoản phí nữa. Dù cơ sở giáo dục là bên đứng tên nộp, quy định cho phép trường chuyển gánh nặng tài chính sang sinh viên F-1, toàn bộ sinh viên hoặc nhà tuyển dụng. Điều này đặt du học sinh Việt Nam vào thế bị động: tác động phụ thuộc hoàn toàn vào khả năng chi trả và cách phân bổ chi phí của từng trường. Với khoảng 1,18 triệu sinh viên quốc tế, trong đó gần 25.600 là du học sinh Việt Nam, bất kỳ quyết định tăng phí nào cũng có thể khiến trường hạn chế giới thiệu sinh viên tham gia OPT, làm suy giảm cơ hội làm việc sau tốt nghiệp và sức hút của con đường du học Mỹ.
Tương lai nghề nghiệp bị bóp nghẹt: từ STEM đến toàn bộ du học sinh Mỹ
OPT hiện cho phép sinh viên quốc tế làm việc tối đa 12 tháng trong lĩnh vực liên quan trực tiếp đến ngành học, còn người tốt nghiệp các ngành STEM có thể gia hạn thêm 24 tháng. Theo báo cáo Open Doors, có 294.253 sinh viên quốc tế tham gia OPT trong năm học 2024-2025, tăng 21% so với năm trước. Nhóm sinh viên Ấn Độ chiếm 48% số người tham gia STEM OPT năm 2024, cao hơn nhiều so với 20,4% của sinh viên Trung Quốc, cho thấy mức độ phụ thuộc của khối ngành công nghệ và kỹ thuật vào con đường này. Khi phí OPT 70000 USD được đặt lên bàn, thông điệp gửi tới toàn bộ du học sinh Mỹ là rõ ràng: nếu muốn làm việc sau tốt nghiệp, bạn phải chấp nhận rủi ro tài chính cực lớn, trong khi khả năng chuyển sang thị thực H-1B cũng đang bị siết bằng mức phí mới.
Phản ứng dữ dội và những kịch bản tiếp theo cho OPT
Dự thảo tăng phí OPT đã vấp phải phản ứng gay gắt từ giới giáo dục và sinh viên quốc tế, nhiều ý kiến gọi đây là mức phí “phi lý” và là rào cản không cần thiết đối với những người tuân thủ pháp luật. Một sinh viên quốc tế nhận xét: gian lận cần được xử lý bằng điều tra, xác minh nhà tuyển dụng và thực thi pháp luật, chứ không phải bằng các khoản phạt tài chính mang tính tập thể áp lên sinh viên tốt nghiệp. Về thủ tục, dự thảo đã được đăng trên Công báo Liên bang để lấy ý kiến công chúng trong 30 ngày, DHS tiếp nhận góp ý đến ngày 9-11 trước khi điều chỉnh và ra quyết định cuối cùng. Nếu được thông qua, quy định sẽ có hiệu lực sau 60 ngày và chỉ áp dụng cho các hồ sơ OPT cấp sau mốc thời gian này, không hồi tố với người đã được phê duyệt. Dù kết quả ra sao, tranh luận hiện tại đã cho thấy: mô hình thu hút nhân tài bằng con đường du học và làm việc sau tốt nghiệp đang bị đặt lại từ gốc.
