Từ “đông khách” sang “đáng tiền”: bước ngoặt tư duy của du lịch Quảng Ninh
Sự chuyển đổi của du lịch Quảng Ninh là quá trình dịch chuyển trọng tâm từ mô hình tăng trưởng dựa trên số lượng khách sang chiến lược phát triển du lịch chất lượng cao, chú trọng giá trị gia tăng, trải nghiệm sâu, tính bền vững và sức cạnh tranh dài hạn của điểm đến trong khu vực. Cụ thể hóa Nghị quyết 26, Quảng Ninh khẳng định sẽ không tiếp tục chạy theo “biểu đồ lượt khách”, mà ưu tiên kéo dài thời gian lưu trú, tăng mức chi tiêu và xây dựng hệ sinh thái du lịch mới, trong đó di sản, biển đảo, văn hóa, kinh tế đêm, công nghệ và cộng đồng cùng tham gia tạo giá trị.
Ngày 19/9, lãnh đạo thành phố làm việc với Hiệp hội Du lịch và doanh nghiệp dịch vụ – lữ hành để bàn giải pháp phát triển du lịch theo tinh thần Nghị quyết 26-NQ/TW về việc đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn. Trong bối cảnh 9 tháng năm 2026, Quảng Ninh dự kiến đón khoảng 18,8 triệu lượt khách, trong đó 4,21 triệu lượt quốc tế, tổng thu du lịch ước 56.400 tỷ đồng, mục tiêu cả năm là 23 triệu lượt khách và trên 70.000 tỷ đồng, câu hỏi đặt ra là: nếu chỉ cộng thêm khách, không cộng thêm giá trị, mô hình hiện tại sẽ sớm chạm trần.
10 nhóm giải pháp: bản thiết kế cho hệ sinh thái du lịch mới
Điểm đáng chú ý nhất của 10 nhóm giải pháp do Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Quảng Ninh Nguyễn Thế Huệ đề xuất là dám “giải phẫu” chính mô hình tăng trưởng của mình: từ khai thác tài nguyên sang kiến tạo sản phẩm, từ kéo khách đến giữ khách. Đây không phải những điều chỉnh kỹ thuật, mà là tái định vị du lịch Quảng Ninh trong chuỗi giá trị rộng hơn – nơi mỗi sản phẩm phải khiến du khách lưu lại lâu hơn, chi tiêu nhiều hơn và có lý do quay lại.
Thứ nhất, Quảng Ninh sẽ định vị lại thương hiệu du lịch với một hệ sinh thái thống nhất: Hạ Long là thương hiệu quốc tế, Yên Tử là trung tâm văn hóa – tâm linh, Vân Đồn và Cô Tô gắn với biển đảo – nghỉ dưỡng, miền Đông và miền núi được xây như không gian sinh thái, cộng đồng, văn hóa bản địa. Thứ hai, Hạ Long – Yên Tử được xác lập thành hai trụ cột di sản, tạo một hành trình xuyên suốt từ kỳ quan thiên nhiên đến không gian văn hóa Việt Nam. Nếu được triển khai nhất quán, hai trụ này đủ sức đưa du lịch Quảng Ninh lên nhóm đầu về du lịch chất lượng cao trong khu vực.
Từ vịnh Hạ Long đến miền núi: sản phẩm phải khác biệt, không thể “na ná”
Điểm yếu lớn nhất của du lịch Quảng Ninh trước đây là sản phẩm thiếu chiều sâu: tàu vẫn chủ yếu để chở khách, lưu trú thường “nhiều nhưng na ná”, miền núi – miền Đông giàu tài nguyên nhưng trải nghiệm mờ nhạt. 10 giải pháp mới đụng thẳng vào những “nút thắt” này. Tái cấu trúc đội tàu Hạ Long – Bái Tử Long biến tàu từ phương tiện vận chuyển thành sản phẩm du lịch, với các dòng du thuyền gắn ẩm thực, âm nhạc, nghệ thuật, thể thao, trải nghiệm chuyên biệt và chuyển đổi theo hướng xanh.
Song song, hệ thống lưu trú được định hướng theo triết lý “ít nhưng tinh, cao cấp và khác biệt”, tập trung vào khách sạn, resort, boutique, wellness, retreat có khả năng tạo giá trị cao và liên kết Hạ Long – Bái Tử Long – Vân Đồn – Cô Tô – Yên Tử thành một chuỗi nghỉ dưỡng thống nhất. Ở miền Đông và miền núi, du lịch cộng đồng, nông nghiệp, sinh thái, trekking, ẩm thực bản địa và sản phẩm OCOP được coi là “kho báu trải nghiệm”, với điều kiện người dân phải là chủ thể và hưởng lợi trực tiếp. Đó là lộ trình rõ ràng hướng tới phát triển du lịch bền vững, không đánh đổi môi trường và văn hóa lấy tăng trưởng ngắn hạn.
Ẩm thực, kinh tế đêm, MICE: những “mặt trận” mới để tăng chi tiêu
Nếu chỉ bán cảnh đẹp, Quảng Ninh khó thắng trong cuộc cạnh tranh du lịch Đông Nam Á; điểm đến nào cũng có núi, có biển. Lợi thế thật sự nằm ở những trải nghiệm riêng mà du khách không tìm được ở nơi khác. Đó là lý do ẩm thực và kinh tế đêm được đẩy lên thành “ngôi sao mới” trong chiến lược. Hiệp hội đề xuất xây dựng thương hiệu du lịch Quảng Ninh thông qua ẩm thực, chọn những món tiêu biểu như chả mực Hạ Long, bún cù kỳ, miến xào hải sản, gắn với câu chuyện văn hóa, vùng nguyên liệu và tiêu chuẩn chất lượng, để trở thành món ăn mà du khách chủ động săn tìm.
Cùng với đó là phát triển hệ sinh thái du lịch đêm, nâng tầm ẩm thực thành sản phẩm đặc trưng, mở rộng MICE, golf, thể thao biển, wellness hướng tới nhóm khách chi tiêu cao và giúp giảm tính mùa vụ. Như vậy, chiến lược không còn dừng ở việc đón khách đến ban ngày, mà là “đánh chiếm” cả quỹ thời gian buổi tối và đêm, kéo dài đường cong chi tiêu trên mỗi chuyến đi. Ở góc độ người dân, kinh tế đêm và du lịch cộng đồng nếu được thiết kế tốt sẽ tạo thêm nguồn thu, việc làm và động lực bảo tồn văn hóa địa phương.
Đích đến: trung tâm du lịch quốc tế không chỉ đông khách mà còn bền vững
Quy hoạch chung đô thị Quảng Ninh đến năm 2050, tầm nhìn 2075, đặt mục tiêu địa phương trở thành trung tâm dịch vụ, du lịch quốc tế và cửa ngõ thương mại chất lượng cao. Mục tiêu lượng khách cũng thể hiện tham vọng dài hạn: đến năm 2030 phấn đấu đón 28–30 triệu lượt khách, trong đó 9–10 triệu lượt quốc tế; đến năm 2050 dự kiến 40–45 triệu lượt khách, khách quốc tế đạt 13–15 triệu lượt. Nhưng những con số này chỉ có ý nghĩa nếu được xây trên nền tảng chất lượng, hiệu quả, giá trị gia tăng, sức cạnh tranh và tính bền vững – những yếu tố được các nhà nghiên cứu du lịch tại địa phương nhấn mạnh.
Từ cuộc họp ngày 19/9 đến tầm nhìn 2045–2050 không phải quãng đường ngắn. Thách thức của Quảng Ninh giờ không còn là “có khách hay không”, mà là có dám kiên định với lựa chọn khó khăn: ưu tiên du lịch chất lượng cao, kiểm soát bớt các mô hình rẻ, ngắn hạn, mạnh tay bảo vệ di sản và để cộng đồng trở thành người đồng sáng tạo, chứ không chỉ là người đứng ngoài cuộc. Nếu 10 nhóm giải pháp được cụ thể hóa thành chương trình hành động có thứ tự ưu tiên và cơ chế phối hợp rõ ràng, du lịch Quảng Ninh hoàn toàn có cơ hội bước sang giai đoạn phát triển theo chiều sâu: từ tài nguyên đến sản phẩm, từ sản phẩm đến trải nghiệm, từ trải nghiệm đến thương hiệu, và từ thương hiệu đến giá trị kinh tế bền vững.
