Mục tiêu 80-90 tỷ USD: bài toán không còn là “đón bao nhiêu khách”
Du lịch Việt Nam 2030 là định hướng phát triển ngành du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa trên số lượng khách sang mô hình chú trọng giá trị, chất lượng trải nghiệm, thời gian lưu trú, mức chi tiêu và mức độ hài lòng của du khách, nhằm đóng góp tỉ trọng lớn hơn vào tăng trưởng kinh tế quốc gia.
Tại Hội nghị Lữ hành toàn quốc tổ chức ở Quảng Ninh ngày 24/9/2026, ngành du lịch được giao mục tiêu đến năm 2030 đóng góp trực tiếp 10-12% GDP, với tổng thu từ khách du lịch dự kiến đạt 80-90 tỉ USD và đón 45-50 triệu lượt khách quốc tế. Đây là mục tiêu tham vọng, nhưng không thể đạt được nếu Việt Nam tiếp tục chạy theo tư duy “càng đông càng tốt”.
Việc nâng doanh thu du lịch tỷ USD đòi hỏi chuyển trọng tâm sang chất lượng: tăng mức chi tiêu, kéo dài thời gian lưu trú, nâng tỉ lệ khách quay lại và chỉ số hài lòng. Nói thẳng, nếu khách vẫn chỉ đến chụp ảnh rồi đi, con số lượt khách có đẹp đến đâu cũng không biến du lịch thành ngành kinh tế mũi nhọn thực sự.
Từ “đẹp và rẻ” sang “độc đáo, chất lượng và đáng nhớ”
Muốn xây dựng du lịch chất lượng cao, Việt Nam phải trả lời nghiêm túc bốn câu hỏi: lý do đủ mạnh để khách đến, trải nghiệm đủ phong phú để họ ở lâu, sản phẩm đủ hấp dẫn để họ chi tiêu nhiều và điều mới mẻ đủ thuyết phục để họ quay lại. Nếu thiếu một trong bốn, điểm đến khó vượt khỏi “tour tham quan cho biết”.
Đây là lúc ngành phải dứt khoát rời bỏ mô hình “đẹp và rẻ”. Nhiều điểm đến vẫn khai thác tài nguyên theo kiểu bán thô: thắng cảnh đẹp, vài món đặc sản, vài điểm check-in. Kết quả là đoàn khách đông nhưng giá trị gia tăng thấp. Trong khi đó, thế mạnh lớn nhất của Việt Nam lại nằm ở văn hóa, di sản, làng nghề, nghệ thuật biểu diễn và câu chuyện địa phương – những thứ nếu được chuyển hóa thành sản phẩm sáng tạo sẽ tạo nên du lịch xanh sáng tạo đúng nghĩa.
Sản phẩm gắn với cộng đồng – một bữa ăn có câu chuyện, một làng nghề có nghệ nhân kể ký ức, một đêm diễn từ lịch sử vùng đất – vừa khó sao chép, vừa tạo nên trải nghiệm đáng giá hơn nhiều so với mô hình tham quan bề mặt. Đó phải là hướng đi mặc định nếu Việt Nam muốn có nhóm khách chi tiêu cao, chứ không phải ngoại lệ hiếm hoi.
Tái cơ cấu ngành du lịch: chuyển mô hình, không chỉ đổi khẩu hiệu
Nghị quyết 26 không nói chung chung: yêu cầu là “tái cơ cấu ngành du lịch, chuyển mạnh mô hình phát triển từ số lượng sang chất lượng, thông minh, xanh, sáng tạo”. Vấn đề là tái cơ cấu ở đây không thể chỉ dừng ở đổi tên sản phẩm hay thêm vài hoạt động trải nghiệm trên tờ rơi.
Trước hết, cơ cấu thị trường phải chuyển từ tư duy “đón càng nhiều càng tốt” sang “chọn khách phù hợp, chi tiêu cao, lưu trú dài”. Những thị trường đường dài đang tăng trưởng mạnh, với mức chi tiêu cao, là tín hiệu cho thấy nếu sản phẩm đủ chiều sâu, Việt Nam có thể nâng chất chứ không nhất thiết phải tăng ồ ạt số lượng. Đồng thời, mỗi điểm đến cần được thiết kế như một hệ sinh thái: ban ngày di sản, thiên nhiên, làng nghề; ban đêm ẩm thực, biểu diễn, lễ hội ánh sáng, phố đi bộ, sự kiện quanh năm để giảm tính mùa vụ.
Hội nghị Lữ hành toàn quốc năm 2026 vì thế có ý nghĩa then chốt: cụ thể hóa các nhiệm vụ, giải pháp cho cả hệ sinh thái, từ doanh nghiệp lữ hành, quản lý điểm đến đến địa phương, dựa trên tinh thần xem du lịch như một ngành kinh tế vận hành theo quy luật cung – cầu, có tính toán hiệu quả đầu tư và tối ưu hóa chuỗi giá trị.
Du lịch thông minh, xanh, sáng tạo: lớp giá trị mới cho tăng trưởng GDP hai chữ số
Nếu mục tiêu là đóng góp trực tiếp 10-12% GDP, du lịch không thể tiếp tục làm theo lối cũ rồi mong phép màu. Ngành phải tích hợp nhiều “lớp giá trị” mới: công nghệ, dữ liệu, tiêu chí xanh và sáng tạo nội dung trải nghiệm – đó là bản chất của du lịch xanh sáng tạo chứ không phải khẩu hiệu trang trí.
Sự thuận tiện của du khách sẽ là thước đo thực tế: thủ tục nhập cảnh, kết nối hàng không, giao thông tại điểm đến, thanh toán, biển chỉ dẫn đa ngôn ngữ, thông tin minh bạch, vệ sinh, an toàn và thái độ phục vụ đều ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định chi tiêu và quay lại. Điều này buộc ngành phải đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ trong đặt dịch vụ, thanh toán, quảng bá, đồng thời quản trị điểm đến dựa trên dữ liệu nhằm phân luồng khách, tránh quá tải, nâng chất lượng trải nghiệm.
Cuối cùng, “xanh” phải được đưa vào thiết kế sản phẩm và vận hành, từ hạn chế rác thải, tiết kiệm năng lượng đến ưu tiên nhà cung ứng có trách nhiệm với cộng đồng địa phương. Một khi mỗi du khách mang lại nhiều giá trị hơn cho người dân, doanh nghiệp và ngân sách, mục tiêu doanh thu du lịch tỷ USD không còn là cuộc đua mệt mỏi về số lượng, mà trở thành hành trình nâng cấp chất lượng phát triển.
