Cuộc tổng tấn công vào các dự án bất động sản vướng mắc: Bước ngoặt của cải cách
Chiến dịch gỡ khó bất động sản trên phạm vi toàn quốc là quá trình rà soát, phân loại và xử lý có hệ thống hàng nghìn dự án bất động sản vướng mắc, tập trung tháo gỡ vướng mắc pháp lý bất động sản để khơi thông nguồn vốn, bảo vệ quyền lợi người mua nhà và phục hồi niềm tin thị trường thông qua các cơ chế phối hợp liên ngành, rõ trách nhiệm và có thời hạn cụ thể. Bộ Tài chính cho biết đến ngày 15/9, cả nước đã xử lý xong 3.407 dự án tồn đọng với tổng mức đầu tư hơn 2,5 triệu tỷ đồng. Con số này không chỉ thể hiện quy mô cải cách bất động sản Việt Nam, mà còn cho thấy hệ thống quản lý buộc phải chuyển từ tư duy “duyệt – chờ – xin ý kiến” sang tư duy “giải quyết – chịu trách nhiệm – đo bằng kết quả”. Vấn đề giờ đây không còn là có cải cách hay không, mà là cải cách có đủ sâu và đủ bền để thị trường hồi phục thực sự hay không.
Bức tranh toàn quốc: Hơn 72% dự án được gỡ, nhưng nút thắt vẫn chưa hết
Theo Hệ thống 751 của Bộ Tài chính, cả nước ghi nhận 4.685 dự án bất động sản vướng mắc. Việc xử lý dứt điểm 3.407 dự án, tương đương hơn 72,7% số vụ việc, là một kết quả ấn tượng về mặt thủ tục, nhất là khi kèm theo đó là tổng vốn đầu tư hơn 2,5 triệu tỷ đồng được “giải phóng” trên giấy tờ. Một quotable statement có thể rút ra là: "Đã có 3.407 dự án tồn đọng kéo dài trên cả nước được tháo gỡ khó khăn, chiếm hơn 72,7% tổng số dự án vướng mắc". Tuy vậy, 1.123 dự án mới dừng ở mức có phương án đề xuất và 155 dự án phải trình cấp Trung ương cho thấy lớp vướng mắc “cứng” vẫn còn rất dày. Nghĩa là cải cách đang đi đúng hướng, nhưng chưa đủ độ sâu để người dân và nhà đầu tư cảm nhận trọn vẹn bằng dòng tiền, sản phẩm và cơ hội thực tế trên thị trường.
TP.HCM: Từ “điểm nghẽn pháp lý” thành phòng thí nghiệm cải cách
TP.HCM là tâm điểm của cuộc gỡ khó bất động sản, vừa vì quy mô, vừa vì mức độ phức tạp của hồ sơ. Thành phố ghi nhận 1.338 dự án vướng mắc với tổng giá trị hơn 658.000 tỷ đồng trên diện tích hơn 30.691 ha. Đến nay, 650 dự án đã được tháo gỡ, 688 dự án còn lại đã có phương án xử lý. Trong đó, Tổ công tác 1645 là “phòng thí nghiệm” quan trọng: sau gần 2 năm, tổ này đã họp hơn 75 lần, rà soát 373 dự án nhà ở thương mại với khoảng 229.245 sản phẩm bất động sản, tạo nguồn thu lệ phí trước bạ hơn 1.000 tỷ đồng cho ngân sách thành phố. Quan trọng hơn tiền, mô hình làm việc liên ngành, rõ người – rõ việc – rõ thời hạn đang cho thấy nếu chính quyền chịu đối thoại trực tiếp, quyết đoán trong xử lý vướng mắc pháp lý bất động sản, thì tài sản “đóng băng” có thể nhanh chóng quay lại chu trình kinh tế.
Gỡ vướng để bảo vệ người dân, không chỉ để cứu doanh nghiệp
Một trong những điểm tiến bộ nhất của đợt cải cách bất động sản Việt Nam lần này là chuyển trọng tâm từ “giải cứu dự án” sang “bảo vệ quyền lợi người mua nhà”. Vướng mắc pháp lý kéo dài tại các dự án bất động sản không chỉ làm đình trệ tiến độ doanh nghiệp mà còn khiến người dân nhận nhà nhiều năm nhưng chưa có sổ hồng, không thể thế chấp, chuyển nhượng, hoặc an tâm an cư. Cách làm mới của TP.HCM là rà từng hồ sơ, đối thoại trực tiếp giữa sở ngành, địa phương và doanh nghiệp, qua đó gỡ theo nhóm vướng mắc, không đẩy trách nhiệm lòng vòng. Cách tiếp cận này cho thấy gỡ khó bất động sản muốn hiệu quả phải coi người dân là trung tâm: mọi giải pháp pháp lý, tài chính, quy hoạch đều phải trả lời được câu hỏi “bao giờ cư dân có sổ? bao giờ quyền tài sản của họ được bảo đảm?”.
Từ giải toả pháp lý đến phục hồi niềm tin: Chặng đường chưa thể chủ quan
Mặc dù hàng nghìn dự án bất động sản vướng mắc đã được gỡ khó, thị trường chưa thể coi là đã thoát hiểm. Ngay tại TP.HCM, việc khơi thông pháp lý mới giúp 37 dự án đủ điều kiện huy động vốn với 27.374 căn nhà trong 7 tháng đầu năm, tăng 1,64 lần so với cả năm trước đó. Thế nhưng sức mua vẫn yếu vì lãi suất vay cao, khó tiếp cận tín dụng và thiếu nhà ở giá phù hợp, nhà ở xã hội. Thành phố vẫn còn 99 dự án với khoảng 40.000 sản phẩm cần xử lý tiếp. Những con số này cho thấy cải cách hiện nay mới chạm mạnh vào khâu pháp lý, nhưng muốn niềm tin quay lại, cần song hành: chính sách tín dụng hợp lý, nguồn cung nhà ở vừa túi tiền, và cam kết xử lý dứt điểm các hồ sơ tồn đọng chứ không để phát sinh “thế hệ dự án vướng mắc” mới. Kết luận thẳng thắn là: pháp lý thông là điều kiện cần, nhưng không thể là điều kiện đủ cho một chu kỳ phục hồi bền vững.
