Gỡ vướng 3.400 dự án: không chỉ là câu chuyện kỹ thuật pháp lý
Gỡ vướng bất động sản là quá trình rà soát và xử lý các dự án bất động sản vướng mắc pháp lý, từ đất đai, quy hoạch, xây dựng đến thủ tục đầu tư, nhằm đưa nguồn lực đất và vốn bị “đóng băng” quay trở lại phục vụ thị trường, doanh nghiệp và quyền lợi người dân một cách minh bạch, có kiểm soát và phù hợp với pháp luật hiện hành. Tính đến ngày 15/9, hệ thống dữ liệu của cơ quan tài chính đã ghi nhận 4.685 dự án bất động sản vướng mắc trên cả nước; trong đó 3.407 dự án, tương đương 72,7%, với tổng vốn đầu tư hơn 2,5 triệu tỷ đồng đã được phân loại, xử lý và không còn vướng mắc. Con số này không chỉ thể hiện quy mô khối tài sản từng bị “trói chân”, mà còn cho thấy quyết tâm chính sách hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số thông qua khơi thông dòng vốn đầu tư.
TPHCM: điểm nóng gỡ vướng bất động sản và bài toán quyền lợi cư dân
TPHCM bất động sản đang là tâm điểm của chiến dịch gỡ vướng bất động sản khi một mình thành phố nắm giữ 1.338 dự án bất động sản vướng mắc với diện tích hơn 30.691ha và tổng giá trị vốn đầu tư bất động sản 658.084 tỷ đồng. Như vậy, tính cả hai giai đoạn rà soát và xử lý, TPHCM đã tháo gỡ thành công cho 650 dự án, phần còn lại 688 dự án đã có phương án xử lý cụ thể. Song, điều đáng chú ý không chỉ là số lượng dự án được giải phóng mà là quyền lợi cư dân gắn với từng hồ sơ: nhiều dự án đã bàn giao nhà từ 2012 nhưng người dân vẫn chưa được cấp sổ hồng vì vướng pháp lý kéo dài. Khi Tổ công tác 1645 xử lý chi tiết từng hồ sơ, đối thoại đa ngành và chuyển hợp đồng sang cơ quan thuế, thành phố đã thu hơn 1.000 tỷ đồng lệ phí trước bạ, đồng thời từng bước hoàn thiện quyền sở hữu cho hàng chục nghìn hộ dân. Đây là minh chứng rõ ràng cho quan điểm: gỡ vướng bất động sản chỉ có ý nghĩa thực sự khi lợi ích của người dân được đo lường ngang hàng với lợi ích ngân sách và doanh nghiệp.
Khánh Hòa: phân nhóm 133 dự án và kỳ vọng xử lý dứt điểm
Khánh Hòa dự án tồn đọng không lớn bằng TPHCM, nhưng lại phức tạp về tính chất pháp lý. Lãnh đạo tỉnh cho biết địa phương đang rà soát, tháo gỡ 133 dự án có khó khăn, vướng mắc kéo dài, chia thành ba nhóm để xử lý theo từng bước. Các nhóm dự án liên quan đến đất ở không hình thành đơn vị ở, dự án lựa chọn nhà đầu tư không qua đấu giá, đấu thầu và dự án đã giao đất, cho thuê đất nhưng vướng thủ tục, đều phải soi chiếu lại với quy hoạch, mục đích sử dụng đất và nghĩa vụ tài chính. Việc buộc phải xác định lại dự án nào được tiếp tục, dự án nào phải dừng hoặc điều chỉnh, là cách tỉnh đối diện thẳng thắn với những sai lệch trong giai đoạn trước, đồng thời giảm rủi ro pháp lý cho người dân đã trót giao dịch trên các khu đất này. Theo lãnh đạo UBND tỉnh, mục tiêu là xử lý xong toàn bộ vướng mắc trong năm 2026. Nếu Khánh Hòa làm được, đây sẽ là mô hình đáng tham khảo cho các địa phương có số lượng dự án bất động sản vướng mắc trung bình nhưng dày đặc về vấn đề pháp lý.
Tác động tới thị trường và người dân: khơi thông vốn chưa đủ, phải khơi thông niềm tin
Khi hơn 3.400 dự án bất động sản vướng mắc được xử lý, nguồn đất và vốn đầu tư bất động sản khổng lồ bắt đầu quay lại thị trường, tạo dư địa cho tăng trưởng và cải thiện nguồn cung nhà ở. Riêng TPHCM, việc khơi thông pháp lý đã giúp có 37 dự án đủ điều kiện huy động vốn với 27.374 căn nhà trong 7 tháng đầu năm, tăng 1,64 lần so với cả năm trước đó. Nhưng thị trường không vì thế mà tự động khỏe lại: sức mua vẫn yếu vì lãi suất vay còn cao, tín dụng khó tiếp cận và thiếu nghiêm trọng nhà ở xã hội, nhà ở giá phù hợp. Quan trọng hơn, vướng mắc pháp lý từng khiến người dân nhận nhà nhưng không có sổ hồng, doanh nghiệp không thể hoàn tất nghĩa vụ với khách hàng. Việc xử lý từng hồ sơ, chuyển dữ liệu sang cơ quan thuế, cấp giấy chứng nhận là cách khôi phục niềm tin từng bước. Nếu gỡ vướng bất động sản chỉ dừng ở con số vốn và diện tích, mà không đi tới cùng trong bảo vệ quyền lợi người mua nhà, thì chiến dịch này sẽ chỉ là “giải cứu” bảng cân đối của doanh nghiệp, chứ chưa phải là cải cách thị trường.
Những bước tiếp theo: từ xử lý hồ sơ đến sửa luật và thiết kế lại cuộc chơi
Gỡ vướng bất động sản hiện mới là bước đầu của một cuộc tái cấu trúc pháp lý rộng hơn. Cơ quan tài chính cho biết sẽ tiếp tục cập nhật dữ liệu, rà soát và phân loại vướng mắc theo từng nhóm đất đai, xây dựng, quy hoạch, thủ tục đầu tư, lựa chọn nhà thầu trong năm 2026, để báo cáo cấp có thẩm quyền và đưa các dự án vào hoạt động. Ở tầm chính sách, giới chuyên môn kỳ vọng kỳ họp Quốc hội tháng 10–11 sẽ tiếp tục sửa Luật Đất đai 2024 cùng các luật Nhà ở, Kinh doanh bất động sản, Đầu tư, nhằm xử lý các điểm nghẽn còn lại và đưa thêm dự án vào triển khai. Trong khi đó, TPHCM vẫn còn 99 dự án với khoảng 40.000 sản phẩm cần tiếp tục xử lý, các sở ngành được yêu cầu đẩy nhanh cấp giấy chứng nhận cho người dân. Khánh Hòa thì đặt mốc hoàn thành xử lý 133 dự án vướng mắc trong năm 2026. Con đường phía trước vì thế không chỉ là dọn dẹp di sản của quá khứ, mà còn là thiết kế lại cuộc chơi, nơi mọi bên – từ chủ đầu tư tới người mua nhà – phải sống trong kỷ luật pháp lý rõ ràng, nhất quán.
