Cảng biển xanh Chân Mây: cửa ngõ mới cho chiến lược miền Trung
Cảng biển xanh Chân Mây Huế là mô hình cảng nước sâu phát triển theo tiêu chuẩn hiện đại, thông minh và an toàn, chú trọng giảm phát thải, tiết kiệm năng lượng, bảo vệ môi trường, đồng thời đóng vai trò hạ tầng logistics chiến lược kết nối hành lang kinh tế Đông – Tây và các đô thị sinh thái ven biển của miền Trung. Nhìn ở góc độ cạnh tranh khu vực, vấn đề không còn là mở thêm một cảng nước sâu nữa, mà là Huế có dám biến cảng Chân Mây thành biểu tượng phát triển bền vững. Nằm trong Khu kinh tế Chân Mây – Lăng Cô, cảng đã có 3 bến và khả năng tiếp nhận tàu trọng tải lớn, nhưng lợi thế tự nhiên sẽ bị bào mòn nếu không nhanh chóng chuẩn hóa theo mô hình cảng biển xanh gắn với công nghệ số, logistics thông minh và tiêu chuẩn môi trường nghiêm ngặt.
Từ bảo vệ môi trường đến tiêu chuẩn cảng biển xanh thông minh
Điểm đáng khen là cảng Chân Mây đã bắt đầu hành trình xanh hóa một cách có hệ thống, nhưng nếu Huế muốn cạnh tranh với các cảng lớn trong khu vực thì những bước đi hiện nay mới chỉ là khởi động. Công ty CP Cảng Chân Mây kiểm soát nguồn thải, thu gom và xử lý chất thải từ hoạt động khai thác, tàu biển, giảm bụi và tiếng ồn, mở rộng diện tích cây xanh để tạo môi trường khai thác an toàn, thân thiện. Song song, cảng chuyển sang dùng cẩu bờ, cẩu bãi chạy điện nhằm giảm tiêu hao nhiên liệu và phát thải CO2, đồng thời ứng dụng công nghệ số trong quản lý hàng hóa và điều độ phương tiện. Theo ông Huỳnh Văn Toàn, phát triển cảng theo hướng xanh, hiện đại và bền vững là định hướng lâu dài và là yếu tố nâng cao năng lực cạnh tranh trong dài hạn – đó phải là cam kết bị ràng buộc bằng tiêu chí, chứ không dừng ở khẩu hiệu.
Hạ tầng logistics xanh kết nối với đô thị sinh thái Thủy Thanh, Phú Mỹ
Nếu chỉ chăm chăm vào sản lượng hàng hóa, cảng Chân Mây sẽ bỏ lỡ cơ hội trở thành hạt nhân của một vành đai đô thị – công nghiệp – du lịch sinh thái. Quy hoạch phân khu Thủy Thanh quy mô 761,55ha định hướng đô thị xanh, mật độ xây dựng thấp – trung bình, hài hòa với sông Như Ý, sông Lợi Nông, sông Cùng và hệ thống công viên, hành lang sinh thái. Khi kết nối với một cảng nước sâu vận hành theo chuẩn cảng biển xanh, khu đô thị 33.000 dân này có thể dựa vào hạ tầng logistics hiện đại để phát triển dịch vụ, thương mại, du lịch và kinh tế biển một cách phát triển bền vững. Các khu đô thị sinh thái khác như Phú Mỹ 35ha cũng sẽ hưởng lợi từ năng lực xuất nhập khẩu hàng hóa, dịch vụ hàng hải và du lịch quốc tế mà cảng Chân Mây mang lại, nếu toàn bộ chuỗi giá trị được thiết kế theo logic "xanh từ cảng đến đô thị".
Chiến lược cạnh tranh khu vực: Huế phải nâng cấp tham vọng
Ở tầm quốc gia, Việt Nam đã thử nghiệm đề án phát triển cảng xanh từ năm 2023, hướng tới áp dụng tiêu chí bắt buộc sau năm 2030. Điều đó đặt cảng Chân Mây vào áp lực cạnh tranh trực tiếp với các cảng nước sâu khác ở miền Trung. Huế không thể thắng chỉ bằng vị trí địa lý hay cảnh quan đẹp, mà phải chứng minh được năng lực vận hành hạ tầng logistics theo chuẩn xanh: sử dụng hiệu quả tài nguyên, tiết kiệm năng lượng, ứng dụng công nghệ, chủ động ứng phó biến đổi khí hậu. Việc doanh nghiệp tại bến số 3 đầu tư hệ thống xử lý nước thải 750m3/ngày và 30 xe container chạy bằng điện cho thấy tiềm năng hình thành logistics xanh. Nhưng nếu chính quyền không biến các nỗ lực riêng lẻ ấy thành chiến lược chung, Huế sẽ bị vượt mặt bởi những cảng biết tổ chức lại toàn bộ chuỗi cung ứng, từ cảng biển xanh đến đô thị sinh thái, như một hệ sinh thái cạnh tranh hoàn chỉnh.
Kết luận: Đặt cảng Chân Mây vào trung tâm mô hình phát triển bền vững
Câu hỏi "mô hình cảng biển xanh thông minh nào để cạnh tranh khu vực" thực chất là câu hỏi Huế muốn trở thành loại đô thị nào trong 20 năm tới. Nếu cảng Chân Mây tiếp tục được đầu tư theo hướng xanh, sử dụng thiết bị tiết kiệm năng lượng, quản lý chặt chất thải, kiểm soát bụi và nước thải, mở rộng cây xanh và ứng dụng công nghệ số, nó có thể trở thành cửa ngõ logistics kiểu mới cho miền Trung, thay vì một bến cảng truyền thống. Khi gắn kết chiến lược cảng nước sâu với quy hoạch các đô thị sinh thái Thủy Thanh, Phú Mỹ, Huế đang có cơ hội xây dựng hình ảnh vùng đất di sản bước vào kinh tế biển bằng tư duy phát triển bền vững. Muốn vậy, cảng Chân Mây phải được coi là hạ tầng trọng tâm của quy hoạch, và tiêu chuẩn cảng biển xanh phải trở thành điều kiện tiên quyết cho mọi quyết định đầu tư.
