Từ cảng nước sâu đến tham vọng trung tâm logistics khu vực
Cảng Lạch Huyện là khu cảng nước sâu tại Hải Phòng được phát triển với mục tiêu trở thành cửa ngõ quốc tế, trung tâm trung chuyển container và hạt nhân của hệ sinh thái Hải Phòng logistics, nhờ sự kết hợp giữa mở rộng bến cảng, hoàn thiện hạ tầng kết nối cảng và hình thành hành lang kinh tế – công nghiệp – dịch vụ gắn với chuỗi cung ứng liên vùng. Nói cách khác, Lạch Huyện không chỉ là nơi tàu ra vào, mà là điểm tựa để cả vùng Đồng bằng sông Hồng tái cấu trúc cách sản xuất, xuất nhập khẩu và thu hút đầu tư dài hạn. Điểm nổi bật là Lạch Huyện đang tăng công suất xử lý container song song với mở rộng không gian phát triển phía sau cảng. Khu bến đã đưa vào khai thác 6 bến, tổng chiều dài cầu bến khoảng 2,4 km, với công suất thiết kế khoảng 4,7 triệu TEU/năm. Việc tiếp tục đầu tư bến mới, trục giao thông liên vùng và hệ sinh thái hậu phương cho thấy Hải Phòng đang lựa chọn chiến lược cạnh tranh trực diện với các cảng cửa ngõ trong khu vực, thay vì để các doanh nghiệp tại chính Lạch Huyện tự chia nhỏ nguồn hàng giữa mình.
Tăng công suất bến container: Lạch Huyện bước vào cuộc chơi "cảng cửa ngõ"
Nếu nhìn vào con số, có thể thấy Hải Phòng đang đặt cược lớn vào tương lai của cảng Lạch Huyện. Hai dự án bến tiếp theo tại khu bến này có tổng vốn khoảng 39.612 tỷ đồng đang được hoàn thiện thủ tục. Dự án bến số 7, số 8 do Tổng công ty Tân Cảng Sài Gòn đầu tư, hợp tác cùng hãng tàu CMA CGM, dự kiến sử dụng 79,9 ha đất và mặt nước, xây dựng hai bến chính dài 900 m với công suất thiết kế 1,9 triệu TEU/năm. Dự án bến số 9 đến số 12 do Công ty CP Đầu tư cảng Lạch Huyện làm chủ đầu tư có quy mô 146,2 ha và đã ký hợp tác chiến lược với PSA Việt Nam, trong đó bến số 9, số 10 xây dựng giai đoạn 2026 – 2030, bến số 11, số 12 giai đoạn 2031 – 2035. Theo kế hoạch, Hải Phòng phấn đấu khởi công các bến số 7, số 8 và số 9, số 10 trong quý IV/2026. Về dài hạn, mục tiêu là đưa Lạch Huyện trở thành cảng trung chuyển quốc tế gắn với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh trong toàn bộ chuỗi vận hành. Đây không chỉ là câu chuyện tăng số lượng cầu bến; đó là bước đi nhằm đưa cảng nước sâu này vào nhóm cảng cửa ngõ có thể thu hút tuyến tàu mẹ trực tiếp đi Bắc Mỹ, châu Âu, thay vì phụ thuộc trung chuyển qua Hồng Kông, Singapore như trước đây.
Hạ tầng kết nối cảng: lợi thế cạnh tranh mới cho Hải Phòng logistics
Một cảng nước sâu không thể cạnh tranh khu vực nếu hàng hóa phía sau bị nghẽn vì hạ tầng yếu. Chính vì vậy, Hải Phòng không dừng lại ở việc xây thêm cầu bến mà đang tập trung hoàn thiện toàn bộ hạ tầng kết nối cảng với vùng sản xuất và tiêu dùng. Năng lực khai thác cảng Lạch Huyện ngày càng lớn, đặt ra yêu cầu đồng bộ hạ tầng kết nối với các trung tâm sản xuất, công nghiệp và dịch vụ trong vùng. Thành phố đang triển khai quy hoạch, dự án liên quan đến đường thủy nội địa, bến thủy nội địa và hệ thống giao thông kết nối, từ đường ven biển đến các trục Đông – Tây. Một trong những bước đi có tính chiến lược là thông báo tìm kiếm nhà đầu tư nghiên cứu thực hiện dự án tuyến đường nối cảng Lạch Huyện – sân bay Gia Bình theo phương thức PPP, áp dụng hợp đồng BOT hoặc BT. Dự án có tổng chiều dài tuyến khoảng 46,55 km, trong đó khoảng 44,8 km trên địa bàn Hải Phòng, 0,75 km trên địa bàn Bắc Ninh và khoảng 1 km cầu vượt sông Thái Bình. Dự án được kỳ vọng hình thành trục giao thông chiến lược liên vùng, kết nối trực tiếp cảng cửa ngõ quốc tế Lạch Huyện với sân bay Gia Bình, đồng thời liên kết với mạng lưới giao thông hiện hữu và các tuyến giao thông theo quy hoạch. Khi các tuyến chiến lược này được đầu tư đồng bộ, khả năng lưu chuyển hàng hóa, thu hút đầu tư và phát triển công nghiệp, dịch vụ, đô thị sẽ mở rộng trên toàn hành lang liên vùng.
Không gian tăng trưởng mới: từ hành lang logistics đến hệ sinh thái cảng – công nghiệp
Điểm đáng chú ý trong chiến lược của Hải Phòng là coi hạ tầng giao thông không chỉ là đường đi, mà là công cụ mở không gian kinh tế. Sau khi hoàn thành, tuyến đường nối Lạch Huyện – Gia Bình được kỳ vọng tạo dư địa mới cho thành phố thông qua việc hình thành quỹ đất dọc hai bên tuyến để phát triển hành lang kinh tế – logistics – công nghiệp – đô thị liên vùng. Điều này giúp Hải Phòng tăng sức hấp dẫn với nhà đầu tư, bởi Lạch Huyện không chỉ cung cấp dịch vụ cảng mà còn kết nối trực tiếp với khu công nghiệp, kho bãi, depot, bến thủy nội địa và mạng lưới vận tải thủy nội địa phía sau. Thực tế cho thấy nhu cầu hàng hóa qua hệ thống cảng Hải Phòng đang tạo nền tảng cho chiến lược này: trong 9 tháng năm 2026, sản lượng hàng hóa thông qua hệ thống cảng ước đạt 156,3 triệu tấn, tăng 11,8% so với cùng kỳ. Cùng với các tuyến giao thông mới, việc tổ chức dịch vụ phục vụ nguồn hàng được nhiều doanh nghiệp quan tâm, hướng đến hình thành hệ sinh thái cảng biển – công nghiệp – logistics – thương mại gắn kết chặt chẽ. Đây chính là điểm khác biệt mà một trung tâm Hải Phòng logistics cần có để cạnh tranh với các đầu mối trong khu vực, thay vì chỉ là một "cảng lớn" đơn thuần.
Cạnh tranh cảng khu vực: lợi thế và bài toán không được phép sai
Dù lợi thế hạ tầng và nguồn hàng đang rõ rệt, Lạch Huyện vẫn đứng trước bài toán khó: tăng công suất thế nào để không rơi vào cuộc đua hạ giá nội bộ. Như ý kiến của lãnh đạo một doanh nghiệp khai thác cảng, việc tăng thêm các bến tại khu vực Lạch Huyện là tín hiệu tích cực, nhưng điều quan trọng là khu vực này phải làm gì để cạnh tranh với các cảng cửa ngõ trong khu vực, thay vì các cảng Lạch Huyện cạnh tranh với nhau. Từ góc độ nhà khai thác quốc tế, ông Chew Boshen của PSA Singapore nhấn mạnh cần tính toán thời điểm đưa các bến mới vào khai thác, bảo đảm công suất phù hợp với tăng trưởng hàng hóa và hiệu quả đầu tư, tránh dư thừa quá lớn dẫn tới cạnh tranh bằng hạ giá. Quan điểm này là lời nhắc lưu ý rằng hạ tầng bến chỉ phát huy hiệu quả khi luồng hàng hải, vũng quay tàu, giao thông sau cảng và mạng lưới gom, giải phóng hàng được đầu tư đồng bộ. Nếu Hải Phòng giải được bài toán nhịp độ công suất – nguồn hàng – tuyến tàu, Lạch Huyện có thể bước lên một vai trò mới: không chỉ là cảng nước sâu quan trọng của Đồng bằng sông Hồng, mà là điểm trung chuyển cạnh tranh trực tiếp với hệ thống cảng khu vực. Đó là cuộc chơi đòi hỏi tầm nhìn dài hạn, nhưng rõ ràng thành phố đã chọn bước đi đúng: bắt đầu từ hạ tầng, kết nối và hệ sinh thái logistics phía sau.
