Diễn đàn xúc tiến đầu tư phía Bắc: tín hiệu chiến lược từ Nhật Bản
Diễn đàn xúc tiến đầu tư giữa Đại sứ quán Nhật Bản và 4 tỉnh phía Bắc Việt Nam là sự kiện kết nối đầu tư, trong đó doanh nghiệp Nhật Bản và lãnh đạo các tỉnh Tuyên Quang, Lào Cai, Điện Biên, Sơn La trao đổi trực tiếp về cơ hội đầu tư, cải thiện môi trường kinh doanh và định hướng hợp tác kinh tế dài hạn, đặc biệt trong các lĩnh vực kinh tế xanh, hạ tầng và công nghiệp chế biến. Điểm đáng nói là diễn đàn chiều 24/8 tại Hà Nội được chính cả 4 tỉnh chủ động đề xuất tổ chức, cho thấy một bước chuyển tư duy: thay vì thụ động chờ dòng vốn đầu tư Nhật Bản Việt Nam, các địa phương miền núi đang tự đứng ra "chào hàng" một cách có chiến lược. Đây không chỉ là một hoạt động ngoại giao kinh tế thường lệ, mà là phép thử cho khả năng biến cam kết cải cách thành các dự án hợp tác kinh tế cụ thể. Theo Đại sứ Ito Naoki, đây là lần đầu tiên Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam tổ chức Diễn đàn Xúc tiến đầu tư Nhật Bản và 4 tỉnh phía Bắc, với kỳ vọng tạo ra quan hệ đối tác mới và làm sâu sắc hơn hợp tác kinh tế song phương.
Động lực “lên đời” vùng trung du, miền núi: cải cách gặp vốn và công nghệ
Điểm nút quan trọng của diễn đàn lần này nằm ở chỗ thời điểm và động lực: phía Nhật Bản công khai ủng hộ định hướng cải cách mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đang thúc đẩy để đưa Việt Nam bước vào một kỷ nguyên mới, với mục tiêu tăng trưởng 2 con số. Khi cải cách thể chế và cải thiện môi trường kinh doanh được đặt lên bàn, câu hỏi không còn là "có hút được vốn hay không", mà là "địa phương nào tận dụng nhanh hơn". Một câu nói có thể trích dẫn: "Thông qua JICA, Nhật Bản cung cấp khoản vay ODA cho các tỉnh trung du và miền núi phía Bắc, kỳ vọng hỗ trợ phát triển bền vững". Nguồn lực này đi cùng với diễn đàn xúc tiến đầu tư phía Bắc, tạo thành cặp đôi: vốn ưu đãi cho hạ tầng, chuỗi cung ứng đi kèm lời mời gọi doanh nghiệp Nhật đầu tư sản xuất, chế biến, năng lượng tái tạo. Vấn đề còn lại là năng lực thực thi của chính quyền tỉnh: họ có dám đi xa hơn các bài phát biểu, biến khẩu hiệu cải cách hành chính, cải thiện môi trường đầu tư thành các thủ tục nhanh, rõ, ổn định đủ để giữ chân nhà đầu tư Nhật Bản lâu dài.
Lào Cai, Tuyên Quang: từ lợi thế biên giới đến kinh tế xanh và hợp tác thực chất
Trong bốn tỉnh, Lào Cai nổi bật với vị trí địa kinh tế đặc biệt: 182 km đường biên giới với Trung Quốc, được coi là “cửa ngõ, cầu nối” kết nối Việt Nam và các nước ASEAN với vùng Tây Nam rộng lớn của Trung Quốc. Đây là lợi thế chuỗi cung ứng khu vực mà doanh nghiệp Nhật nhạy bén sẽ nhìn thấy ngay: sản xuất tại Lào Cai có thể gắn với cả thị trường nội địa và xuất khẩu xuyên biên giới. Song song, kinh tế xanh Lào Cai không chỉ là khẩu hiệu. Tỉnh nhấn mạnh tiềm năng nông, lâm nghiệp, công nghiệp chế biến sâu, năng lượng tái tạo, du lịch sinh thái – văn hóa, cùng định hướng đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi xanh. Đó là những lĩnh vực ăn khớp với thế mạnh công nghệ, quản trị, công nghiệp hỗ trợ và phát triển nguồn nhân lực của Nhật Bản. Tuyên Quang cũng đi theo quỹ đạo tương tự: xác định phát triển nhanh và bền vững, khai thác hiệu quả tài nguyên rừng, công nghiệp chế biến, năng lượng tái tạo, du lịch sinh thái – văn hóa và kinh tế xanh, đồng thời coi Nhật Bản là đối tác ưu tiên trong hợp tác kinh tế Tuyên Quang, học hỏi công nghệ và thu hút nguồn lực.
Doanh nghiệp địa phương cần làm gì để không bỏ lỡ cơ hội?
Diễn đàn lần này không chỉ là sân chơi của chính quyền; nó là lời nhắc thẳng với doanh nghiệp địa phương: nếu muốn hút đầu tư Nhật Bản Việt Nam, không thể tiếp tục mô hình nhỏ lẻ, thiếu chuẩn mực. Đại diện doanh nghiệp Nhật đã nêu rất rõ yêu cầu về hạ tầng giao thông, logistics để vận chuyển hàng hóa nhanh hơn trên toàn quốc, nghĩa là bất kỳ kế hoạch hợp tác nào cũng phải được xây trên nền tảng chuỗi cung ứng hiệu quả. Cơ hội rõ ràng nhất nằm ở việc cùng chính quyền thiết kế các dự án liên kết: doanh nghiệp địa phương nắm đất, lao động, hiểu thị trường; phía Nhật mang công nghệ, quản trị, vốn và thị trường xuất khẩu. Tuyên Quang đã có những ví dụ sống động như điện sinh khối EREX Tuyên Quang hay cụm thủy điện trên sông Lô, cho thấy khi địa phương hỗ trợ tích cực, dự án Nhật có thể vận hành thuận lợi và đóng góp cho tăng trưởng, việc làm và ngân sách. Nếu các doanh nghiệp ở Điện Biên, Sơn La, Lào Cai không chủ động chuẩn hóa quản trị, nâng chất lượng sản phẩm và tham gia đối thoại với nhà đầu tư Nhật, diễn đàn sẽ chỉ dừng ở mức hình ảnh đẹp mà thiếu các liên kết kinh doanh cụ thể.
Kết luận: Từ diễn đàn tới hành động, ai sẽ đi nhanh hơn?
Từ góc nhìn chiến lược, diễn đàn xúc tiến đầu tư Nhật Bản và 4 tỉnh phía Bắc là một bước đi đúng hướng, nhưng không tự động biến thành dòng vốn và chuyển giao công nghệ nếu phía Việt Nam – cả chính quyền lẫn doanh nghiệp – không hành động tương xứng. Nhật Bản đã phát tín hiệu rõ: họ sẵn sàng đồng hành, cung cấp ODA thông qua JICA cho các tỉnh trung du và miền núi phía Bắc, và mong muốn xây dựng các quan hệ đối tác mới, thực chất. Các tỉnh đã cam kết cải thiện môi trường đầu tư, đẩy mạnh cải cách hành chính, đầu tư hạ tầng và ưu tiên kinh tế xanh; doanh nghiệp Nhật đã đưa ra khuyến nghị cụ thể về logistics, hạ tầng, thủ tục. Từ đây, người đọc có thể trích một câu kết luận: "Diễn đàn chỉ là khởi đầu; thành công hay không phụ thuộc vào tốc độ biến cam kết thành dự án, và khả năng của địa phương trong việc giữ chân nhà đầu tư bằng sự ổn định, minh bạch và hợp tác dài hạn."
