Diễn đàn xúc tiến đầu tư: bước đi chiến lược, không chỉ là một sự kiện
Diễn đàn xúc tiến đầu tư Nhật Bản–Việt Nam giữa Đại sứ quán Nhật Bản và 4 tỉnh phía Bắc là một cơ chế đối thoại mới, nơi chính quyền địa phương, cơ quan trung ương và doanh nghiệp Nhật Bản cùng trao đổi trực tiếp về định hướng hợp tác, nhu cầu đầu tư, và cách tháo gỡ rào cản thể chế nhằm thúc đẩy phát triển bền vững cho khu vực trung du, miền núi phía Bắc Việt Nam. Đây là lần đầu tiên Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam tổ chức Diễn đàn Xúc tiến đầu tư Nhật Bản và 4 tỉnh phía Bắc, với sự tham gia của lãnh đạo Tuyên Quang, Lào Cai, Điện Biên, Sơn La, cùng đại diện Bộ Tài chính, JICA, JCCI và các doanh nghiệp quan tâm đến đầu tư Nhật Bản Việt Nam. Việc diễn đàn được tổ chức tối 24/8 tại Hà Nội cho thấy nhu cầu cấp thiết phải xây dựng một “cầu nối” xúc tiến đầu tư tỉnh phía Bắc với nhà đầu tư Nhật Bản trên nền tảng đối thoại cởi mở thay vì các hoạt động quảng bá rời rạc.
Vì sao Nhật Bản chọn thời điểm này để tăng cường đầu tư?
Điểm đáng chú ý là diễn đàn diễn ra đúng lúc Việt Nam đang được lãnh đạo cấp cao thúc đẩy cải cách để bước vào một “kỷ nguyên mới”, với mục tiêu tăng trưởng tham vọng. Theo Đại sứ Ito Naoki, Nhật Bản ủng hộ mạnh mẽ định hướng cải cách này và cam kết cả khu vực công lẫn tư cùng đồng hành với Việt Nam. Nói thẳng, Tokyo nhìn thấy cơ hội tái cấu trúc chuỗi cung ứng và tìm kiếm địa điểm đầu tư mới ngoài các trung tâm truyền thống, trong đó vùng trung du, miền núi phía Bắc là “vùng trắng” FDI Nhật Bản còn nhiều dư địa. Việc 4 tỉnh chủ động đề xuất tổ chức diễn đàn cho thấy sự dịch chuyển tư duy: không chờ FDI tự đến mà phải chủ động định vị mình trong chiến lược đầu tư Nhật Bản Việt Nam. Khoản vay ODA thông qua JICA dành cho các tỉnh trung du và miền núi phía Bắc càng làm rõ thông điệp: Nhật Bản không chỉ nói về hợp tác, mà muốn gắn đầu tư tư nhân với hỗ trợ phát triển chính thức.
Lào Cai nổi lên như mắt xích biên mậu và hợp tác xuyên biên giới
Trong bốn địa phương, Lào Cai có lợi thế đặc biệt khi được mô tả là “cửa ngõ, cầu nối” quốc tế kết nối Việt Nam và các nước ASEAN với vùng Tây Nam rộng lớn của Trung Quốc, với 182 km đường biên giới. Điều này khiến Lào Cai hợp tác Nhật không chỉ dừng ở các dự án nội địa, mà còn tiềm năng trở thành điểm trung chuyển cho dòng thương mại và đầu tư ba bên: Việt Nam – Nhật Bản – Trung Quốc. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thành Sinh nhấn mạnh tỉnh đặt mục tiêu phát triển nhanh và bền vững trên nền tảng kinh tế xanh, chế biến sâu, năng lượng tái tạo, đồng thời coi Nhật Bản là đối tác được đặc biệt coi trọng, mong muốn hợp tác lâu dài và thực chất. Câu nói có thể trích dẫn ở đây là: “Tỉnh Lào Cai sẽ tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho các doanh nghiệp Nhật Bản tìm kiếm cơ hội đầu tư trên địa bàn.” Nếu Lào Cai biến cam kết đó thành cải cách cụ thể về hạ tầng, thủ tục và nhân lực, doanh nghiệp Nhật Bản Việt Nam sẽ nhìn thấy một điểm đến đầu tư biên giới có sức cạnh tranh với các địa bàn trong khu vực.
Cơ hội FDI cho Tuyên Quang, Điện Biên, Sơn La: tiềm năng chỉ có giá trị khi tháo nút thắt
Không chỉ Lào Cai, cả Tuyên Quang, Điện Biên và Sơn La đều thể hiện quyết tâm coi thu hút đầu tư từ doanh nghiệp Nhật Bản là trọng tâm trong mô hình phát triển mới. Diễn đàn cho phép lãnh đạo tỉnh trực tiếp giới thiệu tiềm năng, thế mạnh và lắng nghe đánh giá từ phía doanh nghiệp Nhật, thay vì chỉ gửi tài liệu xúc tiến đầu tư tỉnh phía Bắc một chiều. Chính các nhà đầu tư đã nêu những điều rất thực: hạ tầng giao thông và logistics còn hạn chế, rủi ro thiên tai, chất lượng nguồn nhân lực, cũng như thủ tục hành chính và quy trình đầu tư cần cải thiện. Đây là lời nhắc rõ ràng: nếu các tỉnh không nhanh chóng giải quyết những nút thắt này, cơ hội FDI từ Nhật Bản sẽ trôi vào những địa phương khác. Ngược lại, nếu biết dùng nguồn ODA đã được phê duyệt để nâng cấp hạ tầng và cải thiện môi trường đầu tư gắn với nhu cầu cụ thể của doanh nghiệp, các tỉnh miền núi phía Bắc có thể biến vị thế “vùng khó” thành “vùng đi sau nhưng bứt phá”.
Từ diễn đàn đến hợp tác thực chất: 4 tỉnh phía Bắc cần làm gì tiếp theo?
Điều quan trọng nhất sau diễn đàn không phải là số lượng bài thuyết trình, mà là khả năng biến đối thoại thành hành động. Đại sứ quán Nhật Bản kỳ vọng diễn đàn mở ra các quan hệ đối tác mới giữa 4 tỉnh phía Bắc và doanh nghiệp Nhật, làm sâu sắc quan hệ kinh tế song phương và thúc đẩy các dự án phát triển bền vững. Về phía địa phương, Lào Cai đã tuyên bố sẽ tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh, đẩy mạnh cải cách hành chính, đầu tư hạ tầng giao thông và ban hành cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp. Đây nên là khuôn mẫu hành động cho cả Tuyên Quang, Điện Biên, Sơn La nếu muốn cạnh tranh trong cuộc đua thu hút đầu tư Nhật Bản Việt Nam. Giao lưu tại diễn đàn diễn ra trong không khí cởi mở, cầu thị, với nhiều câu hỏi về bảo đảm môi trường đầu tư, nguồn nhân lực và thủ tục. Nếu tinh thần cởi mở đó được duy trì qua các nhóm công tác chung, kế hoạch FDI cụ thể và thời hạn triển khai rõ ràng, diễn đàn này có thể trở thành điểm khởi đầu cho một giai đoạn hợp tác kinh tế thực chất, thay vì dừng lại ở sự kiện mang tính nghi thức.
