Diễn đàn hợp tác Việt-Nhật: từ kết nối địa phương đến chiến lược quốc gia
Diễn đàn hợp tác Việt-Nhật tại Huế là một chuỗi hoạt động ngoại giao kinh tế, trong đó chính quyền địa phương, cơ quan trung ương và cộng đồng doanh nghiệp hai nước cùng xây dựng các sáng kiến thương mại, đầu tư và khoa học-công nghệ nhằm gia tăng giá trị trong chuỗi cung ứng khu vực, định hình tương lai phát triển số, xanh và bền vững cho từng địa phương và cho quan hệ song phương nói chung. Điểm quan trọng của diễn đàn này không nằm ở nghi lễ, mà ở việc biến các cam kết chiến lược thành chương trình hành động cụ thể. Chủ đề “Hợp tác địa phương Việt Nam - Nhật Bản: Kiến tạo tương lai số, xanh và bền vững - Từ cam kết chiến lược đến hành động thực chất” cho thấy kỳ vọng rất rõ: địa phương phải bước lên tuyến đầu của hợp tác công nghệ cao, chuyển đổi số, năng lượng xanh và đổi mới sáng tạo, chứ không chỉ dừng ở thương mại hàng hóa truyền thống. Đáng chú ý, chương trình năm nay nối tiếp Diễn đàn Hợp tác địa phương Việt-Nhật lần đầu tại Quảng Ninh, sự kiện đã từng thu hút hơn 800 đại biểu hai nước, chứng tỏ nhu cầu mở rộng kênh kết nối địa phương là có thật và đang tăng nhanh.
Doanh nghiệp Nhật Bản – Việt Nam: không gian kết nối đang trở nên thực chất hơn
Nếu diễn đàn ở Huế tạo nền chính sách và định hướng địa phương, thì Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam - Nhật Bản tại Hà Nội lại là «phần việc» của thị trường: đưa doanh nghiệp Nhật Bản – Việt Nam gặp nhau để hình thành hợp đồng, liên doanh và chuỗi cung ứng mới. Sự kiện tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia quy tụ khoảng 250 đại biểu, trong đó có hơn 50 doanh nghiệp Nhật Bản hoạt động trong nhiều lĩnh vực từ công nghệ, công nghiệp hỗ trợ đến logistics, nông sản và dịch vụ. Đây không phải hội thảo lý thuyết; các phiên kết nối giao thương trực tiếp (Business Matching) được coi là trọng tâm, nơi doanh nghiệp được trao đổi năng lực, nhu cầu, giới thiệu sản phẩm và sàng lọc đối tác phù hợp. Một phát biểu đáng chú ý là nhận định rằng diễn đàn «mở ra không gian kết nối, giúp doanh nghiệp tìm kiếm đối tác, mở rộng hợp tác thương mại, đầu tư, khai thác cơ hội xuất khẩu bền vững», đặt rõ mục tiêu chuyển các cuộc gặp thành doanh số, đơn hàng và dự án cụ thể.
Động lực mới từ hợp tác thương mại 2026 và xúc tiến đầu tư Nhật Bản
Không nên nhìn diễn đàn hợp tác Việt-Nhật như một sự kiện đơn lẻ, mà như phần nổi của xu thế hội nhập đang đi vào chiều sâu. Trong 5 tháng đầu năm, kim ngạch thương mại hai chiều đã tăng trên 15%, phản ánh nhu cầu bổ trợ lẫn nhau giữa hai nền kinh tế đang rất mạnh. Năm trước đó, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đã vượt 50 tỷ với mức tăng 11%, và trong bảy tháng năm nay, xuất khẩu của Việt Nam sang Nhật Bản tiếp tục tăng hơn 16%. Các con số này tạo bối cảnh thuận lợi cho các chương trình xúc tiến đầu tư Nhật Bản, nơi doanh nghiệp Nhật Bản tìm đối tác sản xuất, còn doanh nghiệp Việt Nam tìm vốn, công nghệ và chuẩn quản trị để bước vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Một đánh giá đáng nhớ là khảo sát của JETRO cho thấy hơn 67% doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam báo cáo có lãi, và thị trường Việt Nam được xếp hấp dẫn thứ hai sau Hoa Kỳ trong mắt nhà đầu tư Nhật. Nhìn từ góc độ doanh nghiệp vừa và nhỏ, đây là thời điểm «cửa mở» cho việc nâng cấp dây chuyền, tham gia công nghiệp hỗ trợ, hoặc hợp tác trong các dự án M&A, chuyển đổi số và năng lượng sạch – những lĩnh vực được thảo luận rất nhiều trong khuôn khổ diễn đàn.
Ngoại giao cấp cao và hợp tác khoa học-công nghệ: nền tảng dài hạn cho địa phương
Điều khiến diễn đàn hợp tác Việt-Nhật tại Huế có ý nghĩa vượt ra ngoài một cuộc xúc tiến thông thường chính là nền tảng ngoại giao cấp cao đang được xây dựng song song. Trên cơ sở quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện, hai bên giữ được mức tin cậy chính trị cao và duy trì trao đổi cấp cao thường xuyên – đây là «bảo hiểm» quan trọng cho nhà đầu tư trước biến động khu vực. Các chuyến thăm qua lại gần đây không chỉ mang tính biểu tượng. Trong tháng 5, chuyến thăm của Thủ tướng Nhật Bản đã mở ra định hướng hợp tác về kinh tế, thương mại, đầu tư, công nghệ và chuỗi cung ứng; ngay sau đó, chuyến làm việc của Phó Thủ tướng Việt Nam tại Nhật Bản tiếp tục thúc đẩy việc triển khai các cam kết và thỏa thuận. Với địa phương, điều này có nghĩa là các dự án khoa học-công nghệ, chuyển giao công nghệ cao, bán dẫn, AI, chuyển đổi số hay năng lượng xanh sẽ nhận được «đường băng» vững chắc hơn, chứ không còn là những thí điểm rời rạc. Các kênh xúc tiến thương mại – đầu tư được hứa hẹn duy trì lâu dài, khi cơ quan xúc tiến của Việt Nam tuyên bố sẽ tiếp tục cung cấp thông tin thị trường, kết nối đối tác và đồng hành cùng doanh nghiệp hai nước trong giai đoạn sắp tới.
Cơ hội cho địa phương và doanh nghiệp: làm gì để không bỏ lỡ «thời điểm Huế»?
Từ diễn đàn hợp tác Việt-Nhật tại Huế đến Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam - Nhật Bản ở Hà Nội, có thể thấy rõ xu hướng: địa phương không còn đứng ngoài cuộc chơi chuỗi cung ứng toàn cầu, còn doanh nghiệp phải chủ động bước vào không gian kết nối mới thay vì chờ đợi ưu đãi. Với chính quyền địa phương, cơ hội nằm ở chỗ «đặt mình» đúng vào bản đồ ưu tiên của nhà đầu tư Nhật Bản: chuẩn bị quỹ đất, hạ tầng logistics, nguồn nhân lực công nghệ, đồng thời tăng cường minh bạch, cải thiện thủ tục để tận dụng làn sóng xúc tiến đầu tư Nhật Bản đang được thúc đẩy. Với doanh nghiệp, lợi ích thiết thực đến từ việc tham gia các phiên Business Matching, học cách đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng và xu hướng tiêu dùng mới, nhất là tiêu dùng xanh, thực phẩm cho sức khỏe và thương mại điện tử – những phân khúc thị trường Nhật Bản đang tăng nhanh. Nếu nhìn diễn đàn như một điểm kiểm tra chiến lược, câu hỏi đặt ra cho từng doanh nghiệp lẫn địa phương là: đã có kế hoạch cụ thể nào để biến kết nối thành hợp đồng, công nghệ thành năng lực và hợp tác thương mại 2026 thành bước nhảy dài trong phát triển vùng?
