Ba cảng container Việt Nam vươn lên – dấu mốc mới của thương mại cảng biển
Ba cảng container Việt Nam gồm TP.HCM, Hải Phòng và cụm cảng Cái Mép đang giữ vị trí trong Top 100 cảng có lưu lượng hàng hóa cảng thông qua lớn nhất thế giới, thể hiện bước chuyển mạnh về năng lực bốc dỡ, kết nối và vai trò trong mạng lưới thương mại cảng biển khu vực Đông Nam Á và toàn cầu. Đây không chỉ là câu chuyện thứ hạng khô khan, mà là tín hiệu Việt Nam đã thực sự bước lên bản đồ cảng container quốc tế. Tạp chí hàng hải có uy tín gần đây công bố bảng xếp hạng Top 100 cảng container toàn cầu, đáng chú ý có ba đại diện từ Việt Nam tiếp tục giữ chỗ trong nhóm cảng sôi động nhất. Trong bối cảnh biến động địa chính trị và tăng trưởng kinh tế chậm lại vẫn không làm gián đoạn thương mại quốc tế, việc cảng Việt Nam tăng hạng cho thấy sức bật đáng kể.
Hải Phòng: từ Bến Sáu Kho đến cửa ngõ siêu tàu và tham vọng thông qua 380 triệu tấn
Nếu phải chọn biểu tượng cho đà bứt phá của cảng container Việt Nam, cảng Hải Phòng xếp hạng ngày càng cao là ví dụ rõ ràng nhất. So với bảng xếp hạng năm trước, cảng biển Hải Phòng đã vươn lên 3 bậc, đứng ở vị trí thứ 26 trong Top 100 cảng container có lưu lượng hàng hóa cảng lớn nhất. Động lực nền tảng nằm ở việc đưa vào khai thác thêm bốn bến tại khu cảng nước sâu Lạch Huyện, giúp năng lực xử lý container vượt mốc hơn 8,2 triệu TEU trong năm 2025, tăng hơn 16% so với năm 2024. Một nguồn dữ liệu quốc tế đánh giá Hải Phòng là một trong những cảng cửa ngõ container phát triển nhanh nhất châu Á. Song song, Lạch Huyện liên tục đón tàu siêu lớn: ngày 22/4, HHIT tiếp nhận tàu COSCO SHIPPING AQUARIUS tải trọng 197.000 DWT, dài 400 m; ngày 23/6, cảng tiếp tục đón tàu Maersk tải trọng 213.970,8 DWT, nằm trong nhóm tàu container lớn nhất thế giới hiện nay. Những cột mốc này cho thấy Hải Phòng đã rời xa hình ảnh Bến Sáu Kho trong ca dao, trở thành điểm hẹn của siêu tàu trên tuyến hàng hải quốc tế.
TP.HCM và Cái Mép: trụ cột phía Nam trong mạng lưới cảng container Việt Nam
Nếu Hải Phòng là mũi nhọn phía Bắc, thì cảng TP.HCM Cái Mép tạo thành cặp trụ cột phía Nam nâng vị thế cảng container Việt Nam. Một nguồn dữ liệu quốc tế ghi nhận cảng biển TP.HCM duy trì vị trí thứ 22 thế giới, với sản lượng container thông qua năm 2025 đạt hơn 8,9 triệu TEU, tăng 14,5% so với năm 2024. Đà tăng trưởng này bám sát xu hướng đa dạng hóa chuỗi cung ứng và bùng nổ hoạt động xuất nhập khẩu, giúp thương mại cảng biển khu vực phía Nam giữ sức hút lớn. Ở tuyến nước sâu, cụm cảng Cái Mép đạt hơn 7,6 triệu TEU hàng container trong năm 2025, tăng 7,4% so với cùng kỳ, giữ thứ hạng 31 toàn cầu. Đây là cửa ngõ quan trọng cho dịch vụ tuyến xa, trong đó một bến tại Lạch Huyện đã khai thác tuyến trực tiếp từ Việt Nam sang bờ Tây Hoa Kỳ, chứng minh năng lực của hệ thống cảng nước sâu gắn với kinh tế phía Nam.
Đà tăng hạng và cuộc cạnh tranh cảng biển Đông Nam Á
Điểm đáng nói là cảng container Việt Nam tăng hạng trong bối cảnh thương mại nội Á mở rộng và cấu trúc thương mại toàn cầu đang dịch chuyển về Đông Nam Á. Danh sách 100 cảng container hàng đầu ghi nhận tổng lưu lượng đạt 792,2 triệu TEU, tăng 6,3% so với năm trước; riêng châu Á chiếm gần 68% tổng sản lượng. Trong khu vực, các cảng Việt Nam, Malaysia, Thái Lan và Indonesia đang tạo nên lớp cạnh tranh mới bên cạnh các trung tâm lâu năm như Singapore. Việc ba cảng Việt Nam liên tục xuất hiện trong Top 100 và Top 30 cảng container bận rộn nhất nửa đầu năm cho thấy Việt Nam không còn là điểm trung chuyển thứ cấp, mà là mắt xích ngày càng quan trọng trong mạng lưới logistics toàn cầu. Một câu trích dẫn đáng chú ý từ dữ liệu quốc tế: "Việc các cụm cảng lớn tại Việt Nam giữ vị thế trên các bảng xếp hạng uy tín khẳng định năng lực cảng biển và vai trò mắt xích của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu".
Từ Top 100 đến tham vọng cảng xanh, cảng thông minh
Thứ hạng là thành quả, nhưng nếu dừng lại ở đó, cảng Hải Phòng xếp hạng cao hay cụm cảng TP.HCM Cái Mép sẽ khó giữ đà tăng lâu dài. Để đạt mục tiêu thông qua 380 triệu tấn hàng vào năm 2030, cảng Hải Phòng đang được yêu cầu phát triển theo xu hướng cảng xanh, cảng thông minh, quản lý và vận hành bằng công nghệ số, hạn chế đầu tư manh mún và thu hút nhà đầu tư có tiềm lực vào các dự án mới. Tại Lạch Huyện, các nhà đầu tư đang gấp rút hoàn tất thủ tục để khởi công các bến 7–8 và 9–12 vào cuối năm 2026, mở rộng năng lực tiếp nhận tàu lớn và tăng lưu lượng hàng hóa cảng. Cùng lúc, các doanh nghiệp cảng tăng hợp tác với hãng tàu quốc tế, ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong vận hành để cải thiện kết nối và sức cạnh tranh. Một chuyên gia hàng hải cảnh báo rằng để duy trì tăng trưởng bền vững và đi sâu hơn trên bảng xếp hạng quốc tế, ngành cảng biển vẫn đối mặt không ít thách thức về hạ tầng kết nối, thủ tục và chất lượng dịch vụ. Thứ hạng hôm nay là điểm xuất phát, không phải đích đến.
