Phòng học STEM: Từ khái niệm đến làn sóng đầu tư mới
Phòng học STEM là không gian được thiết kế chuyên biệt trong trường học để học sinh học tập tích hợp khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán thông qua các hoạt động thực hành, dự án liên môn và trải nghiệm sáng tạo, trong đó các thiết bị thí nghiệm, công nghệ số và phương pháp giáo dục hiện đại được kết nối nhằm phát triển tư duy và kỹ năng giải quyết vấn đề cho học sinh. Trong bức tranh giáo dục hiện nay, phòng học STEM không còn là “phụ kiện” sang chảnh, mà đang trở thành hạ tầng cốt lõi cho các trường học STEM định hướng đổi mới. Điều đáng chú ý là làn sóng đầu tư không chỉ xuất hiện ở nội thành Hà Nội hay TP.HCM, mà lan đến cả các trường nội trú vùng biên, cho thấy giáo dục STEM đã bước sang giai đoạn phổ cập chứ không còn là thử nghiệm nhỏ lẻ.
Kỳ khai giảng 2026-2027: STEM bước từ sân khấu xuống sân trường
Kỳ khai giảng 2026-2027 đang ghi dấu một sự dịch chuyển thú vị: sau phần lễ trang trọng, nhiều trường chọn cách “trả” học sinh về với trải nghiệm STEM thay vì dừng lại ở diễn văn và văn nghệ. Sáng 5/9, Trường THCS Thanh Xuân ở Hà Nội tổ chức lễ khai giảng trong không khí hân hoan, rồi ngay lập tức biến toàn bộ sân trường và hệ thống phòng chức năng thành không gian trải nghiệm đa chiều cho học sinh. Tại phòng STEM, Câu lạc bộ STEM & AI dẫn dắt học sinh bước vào thế giới trí tuệ nhân tạo và các mô hình sáng tạo ứng dụng.
Điểm đáng nói là STEM được đặt ngang hàng với các hoạt động nghệ thuật, văn hóa: từ chủ đề “Thế giới sắc màu” đến trải nghiệm ướp trà sen, làm bánh dẻo và giao lưu văn hóa quốc tế. Điều này cho thấy một triết lý mới: giáo dục STEM không tách rời giáo dục thẩm mỹ và văn hóa mà cùng nhau hình thành một trường học STEM toàn diện. Như lời hiệu trưởng nhà trường, mỗi năm học mới là một hành trình dài, và nhiệm vụ của thầy cô là mở ra những không gian sáng tạo không giới hạn cho học sinh.
STEM & AI: Khi phòng học thành phòng thí nghiệm công nghệ
Xu hướng đáng chú ý nhất trong các phòng học STEM hiện nay là sự kết hợp giữa giáo dục STEM và trí tuệ nhân tạo, biến lớp học thành một dạng “phòng thí nghiệm công nghệ” cỡ nhỏ. Ngay từ ngày khai trường, tại phòng STEM của một trường THCS ở Hà Nội, học sinh được các thành viên Câu lạc bộ STEM & AI dẫn dắt để bước vào thế giới trí tuệ nhân tạo và các mô hình sáng tạo ứng dụng. Đây không còn là những bài thuyết trình lý thuyết khô khan, mà là trải nghiệm trực tiếp với các mô hình, sản phẩm cụ thể, giúp học sinh hiểu AI là công nghệ họ có thể chạm vào, quan sát, điều chỉnh.
Giáo dục STEM theo cách đó có một tác dụng xã hội quan trọng: nó phá vỡ khoảng cách tâm lý giữa học sinh phổ thông và các công nghệ hiện đại. Khi các em được làm quen với AI ngay trong phòng học STEM của mình, những khái niệm như lập trình, dữ liệu, mô hình hóa không còn xa lạ. Từ góc độ chính sách, đây là bước chuyển từ khẩu hiệu “chuyển đổi số trong giáo dục” sang những thay đổi cụ thể trong phòng học, nơi học sinh trải nghiệm công nghệ thực tế thay vì chỉ nghe kể. Đó cũng là cách các trường học STEM giữ cho mình khỏi bị tụt hậu so với tốc độ phát triển của khoa học và công nghệ.
Từ nội thành đến vùng biên: Phòng học STEM không còn đặc quyền
Một trong những tín hiệu quan trọng nhất của làn sóng phòng học STEM hiện nay là việc các dự án đầu tư đã vượt khỏi biên giới đô thị để đến với các trường vùng sâu, vùng biên. Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Thanh Thủy ở Tuyên Quang là một ví dụ: đây là một trong 6 trường nội trú liên cấp mới được khánh thành trong năm học mới 2026-2027, với 33 lớp học, 1.078 học sinh và hơn 80 cán bộ, giáo viên. Ngôi trường được xây dựng với tổng mức đầu tư 211 tỷ đồng, và trong bức tranh đó, phòng học STEM trở thành một hạng mục then chốt chứ không phải “phần thưởng phụ”.
Nhân dịp khai giảng, PETROVIETNAM đã trao 2 tỷ đồng hỗ trợ nhà trường xây dựng phòng STEM. Đây là hoạt động thuộc chương trình “STEM Innovation PETROVIETNAM” được triển khai từ ý tưởng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Việc một tập đoàn công nghiệp – năng lượng chủ động mang giáo dục STEM đến các xã biên giới cho thấy STEM không còn là câu chuyện riêng của ngành giáo dục mà đã trở thành chiến lược phát triển nguồn nhân lực cho những ngành kinh tế trụ cột. Quan trọng hơn, học sinh vùng biên lần đầu tiên có cơ hội tiếp cận các phương pháp học tập trực quan, thực hành và ứng dụng công nghệ ngay tại nhà trường, thay vì phải chờ đến khi lên các bậc học cao hơn.
Tác động lâu dài: Khi giáo dục STEM trở thành “ngôn ngữ mới” của trường học
Sự xuất hiện dày đặc hơn của phòng học STEM trong kỳ khai giảng 2026-2027 cho thấy giáo dục STEM đang dần trở thành “ngôn ngữ chung” của trường học, từ nội thành đến vùng biên. Việc PETROVIETNAM hỗ trợ xây dựng phòng STEM tại Trường Phổ thông nội trú Thanh Thủy không chỉ hoàn thiện cơ sở vật chất mà còn tạo ra một không gian học tập hiện đại để học sinh chủ động khám phá, thực hành và vận dụng kiến thức khoa học, công nghệ vào giải quyết các vấn đề thực tiễn. Sau khi hoàn thành, phòng STEM được kỳ vọng mở thêm cơ hội để học sinh vùng biên tiếp cận các phương pháp học tập trực quan, thực hành và ứng dụng công nghệ ngay tại nhà trường.
Nếu nhìn rộng hơn, đây là bước dịch chuyển từ mô hình giáo dục truyền thụ sang mô hình giáo dục trải nghiệm. Khi phòng học STEM xuất hiện cùng với các không gian văn hóa, nghệ thuật trong lễ khai giảng, thông điệp gửi tới học sinh rất rõ: nhà trường không chỉ dạy kiến thức, mà tạo ra môi trường để các em tự học, tự thử, tự sai. Làn sóng đầu tư hàng tỷ đồng vào phòng học STEM – từ các trường nội thành đến trường nội trú vùng biên – vì thế không nên chỉ được nhìn dưới góc chi tiêu cơ sở vật chất, mà là khoản đầu tư vào năng lực sáng tạo của thế hệ tương lai. Câu hỏi tiếp theo không còn là “có cần phòng STEM hay không”, mà là “chúng ta sẽ vận hành và tích hợp giáo dục STEM như thế nào cho mỗi giờ học đều có ý nghĩa”.
