Chiến dịch AI cho SME: bước ngoặt hay khẩu hiệu?
Chiến dịch đưa trí tuệ nhân tạo vào chiến lược chuyển đổi số doanh nghiệp nhỏ và vừa tại TP.HCM là một chương trình hỗ trợ toàn diện, kết hợp thí điểm tư vấn 1:1, ưu đãi chi phí công nghệ, cùng kế hoạch phát triển thương mại điện tử ứng dụng AI, nhằm giúp SME số hóa quản trị nội bộ và mở rộng xuất khẩu trực tuyến trong giai đoạn 2026-2030 bằng cách xây dựng một hệ sinh thái thương mại số có đào tạo và đồng hành dài hạn cho cộng đồng doanh nghiệp địa phương.
Điểm đáng nói trong chiến dịch này không phải ở khẩu hiệu “chuyển đổi số doanh nghiệp”, mà ở lựa chọn chiến lược: TP.HCM chấp nhận đặt AI vào trung tâm nâng cao năng lực cạnh tranh SME, thay vì xem đó chỉ là công cụ hỗ trợ phụ. Từ đầu tháng 8, thành phố đã thí điểm hỗ trợ chuyển đổi số cho 200 doanh nghiệp nhỏ và vừa, có cố vấn từ 12 hiệp hội ngành nghề và Hội Tin học, như một phòng thí nghiệm chính sách trước khi nhân rộng. Song song, kế hoạch tổng thể thương mại điện tử giai đoạn 2026-2030 được ban hành, với trọng tâm là thương mại điện tử AI và xuất khẩu xuyên biên giới. Thành phố đang gửi đi thông điệp rõ ràng: SME nào không đi cùng là sẽ tự rời cuộc chơi.
Vì sao SME phải đi cùng làn sóng AI, dù còn e ngại?
Các công cụ miễn phí từ AI đã giúp nhiều doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ số hóa một số khâu với chi phí thấp, từ nội dung marketing đến chăm sóc khách hàng. Nhưng chính “không gian AI muôn hình vạn trạng” và nỗi lo buôn bán dữ liệu lại tạo tâm lý sợ hãi, khiến doanh nghiệp chậm chọn giải pháp phù hợp. E ngại là có cơ sở, nhưng nếu dừng lại, SME sẽ bỏ lỡ đúng giai đoạn thế giới bước vào chuyển đổi sâu, nơi AI, dữ liệu lớn và nền tảng số đang định hình lại cách sản xuất, kinh doanh và tiếp cận thị trường quốc tế.
Ngày trước, doanh nghiệp cạnh tranh bằng quy mô hay chi phí; nay, năng lực ứng dụng công nghệ và khai thác dữ liệu mới quyết định khả năng tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Trong bối cảnh đó, AI cho SME không còn là lựa chọn sang chảnh, mà là điều kiện tối thiểu để không bị loại khỏi sân chơi. Thành phố chọn cách “mượn lực” từ các nền tảng AI sẵn có, thay vì khuyến khích mỗi SME tự phát triển công cụ riêng – một quyết định thực tế khi Việt Nam chưa tự chủ được các công cụ phổ biến như ChatGPT, Gemini hay Google AI. Câu hỏi bây giờ không phải là có dùng AI hay không, mà là dùng thế nào cho an toàn và hiệu quả.
Hệ sinh thái thương mại số: cơ hội bứt phá hay cuộc chơi của kẻ mạnh?
Kế hoạch thương mại điện tử của TP.HCM đặt mục tiêu xây dựng hệ sinh thái xúc tiến thương mại số, tăng ứng dụng công nghệ mới như AI và thúc đẩy thương mại điện tử xuyên biên giới. Hiện đã có hơn 600.000 sản phẩm Việt Nam xuất hiện trên nền tảng thương mại điện tử B2B quốc tế, chủ yếu là đồ nội thất, dệt may, nông sản – cho thấy cửa thị trường đã mở, nhưng không rộng cho tất cả. SME muốn chen chân phải giải bài toán ngôn ngữ, pháp lý, thuế, và cả các yêu cầu khắt khe về phát triển bền vững, phát thải carbon hay chuẩn ESG từ các tập đoàn quốc tế.
Ở đây, thương mại điện tử AI trở thành “vũ khí cân bằng” cho doanh nghiệp nhỏ. Các nền tảng xuyên biên giới đã tích hợp AI Agent có thể vận hành dạng plug-and-play, tự động hóa nhiều khâu kinh doanh 24/7, giảm đáng kể công việc lặp lại và giúp doanh nghiệp xử lý dữ liệu để ra quyết định nhanh hơn. Nếu thành phố triển khai đúng, hệ sinh thái thương mại số sẽ không chỉ ưu ái doanh nghiệp lớn, mà biến AI cho SME thành đòn bẩy để doanh nghiệp địa phương có cơ hội cạnh tranh sòng phẳng hơn trên thị trường quốc tế.
Chiến lược chuyển đổi số: đi từ nội bộ ra thị trường
Một điểm sáng trong đề án là TP.HCM không đẩy doanh nghiệp lên sàn thương mại điện tử trước, mà bắt đầu từ những khâu “hậu trường” – nơi SME yếu nhất. Thành phố đặt mục tiêu trong năm 2026 sẽ chuyển đổi số quản trị nhân sự, tiền lương, kế toán, phần mềm chăm sóc khách hàng và các mảng quản trị nội bộ khác. Đây là cách tiếp cận hợp lý: nếu dữ liệu nội bộ không chuẩn, ứng dụng AI bên ngoài chỉ là lớp phấn trang điểm trên hệ thống lộn xộn.
Từ đầu tháng 8, mỗi doanh nghiệp tham gia chương trình hỗ trợ chuyển đổi số được làm việc 1:1 với một chuyên gia trong 1–2 tuần để đánh giá nhu cầu, xác định nội dung cần chuyển đổi và xây dựng lộ trình; sau đó, giải pháp phù hợp sẽ được triển khai trong 3–6 tháng cuối năm. Doanh nghiệp tham gia được miễn phí hoặc giảm 50% phí sử dụng các ứng dụng công nghệ, nhất là giải pháp quản trị nội bộ và phát triển thương mại điện tử – một ưu đãi đủ để nhiều SME dám bước thử, thay vì đứng ngoài chờ đợi. Việc thành phố dự kiến bố trí hơn 12.700 tỷ đồng cho số hóa năm 2026, tăng hơn 2,3 lần so với năm trước, cho thấy quyết tâm biến chuyển đổi số doanh nghiệp thành chương trình hành động, không chỉ khẩu hiệu.
Từ tập huấn đến năng lực số thực sự: quyền lựa chọn nằm ở SME
Tiền và hạ tầng không tự biến thành năng lực số. Thành phố vì thế nhấn mạnh đào tạo và nâng cao năng lực sử dụng công nghệ, thay vì chỉ “tặng phần mềm”. Kế hoạch phát triển thương mại điện tử giai đoạn 2026-2030 xác định sẽ đẩy mạnh đào tạo, nâng cao năng lực số cho cộng đồng doanh nghiệp, với các lớp tập huấn AI phối hợp cùng những sàn thương mại điện tử xuyên biên giới để hỗ trợ doanh nghiệp phát triển kênh xuất khẩu trực tuyến. Đây là điểm then chốt: nếu người vận hành không hiểu công cụ, AI chỉ là trò thử nghiệm tốn thời gian.
Góc nhìn thẳng thắn là: nhà nước có thể tạo sân, mời chuyên gia, giảm chi phí và cung cấp hạ tầng; nhưng quyết định cuối cùng nằm ở từng chủ doanh nghiệp. Một chiến lược chuyển đổi số doanh nghiệp tỉnh táo phải biết “thuê” công nghệ sẵn có, trả tiền minh bạch, tập trung đào tạo con người và kết nối cùng hệ sinh thái, thay vì cố xây mọi thứ từ đầu rồi bỏ dở vì thiếu người duy trì. Nếu SME TP.HCM coi AI và thương mại điện tử AI là kênh kinh doanh chính, chứ không phải dự án phụ, thì giai đoạn 2026-2030 có thể là thời điểm tái định vị lại vai trò của doanh nghiệp địa phương trong chuỗi giá trị toàn cầu.
