Không còn cộng điểm IELTS: Thay đổi cốt lõi trong xét tuyển
Việc bỏ cộng điểm IELTS trong xét tuyển đại học là thay đổi quy định tuyển sinh, trong đó chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế vẫn được sử dụng nhưng chỉ dưới dạng quy đổi, thay thế điểm môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển, thay vì được cộng thêm như một loại điểm thưởng ưu tiên riêng biệt cho thí sinh. Sáng 21/9, GS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học, đã giải thích rằng nói “bỏ IELTS” là không chính xác, bởi chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế vẫn có giá trị trong tuyển sinh, chỉ là không còn được cộng điểm ngoài thang đánh giá chính nữa. Đích nhắm của thay đổi này là sự công bằng: một năng lực chỉ được ghi nhận một lần, ở đúng vị trí, với cùng quy tắc cho mọi thí sinh cùng ngành. Nếu tiếp tục cho điểm cộng tuỳ tiện, IELTS xét tuyển đại học sẽ biến thành “vé ưu tiên” cho nhóm ít người có điều kiện thi chứng chỉ đắt đỏ – điều không thể chấp nhận ở một hệ thống tuyển sinh công bằng.
Từ điểm cộng sang quy đổi điểm IELTS: Công bằng hơn nhưng nhiều ẩn số
Cốt lõi của xét tuyển 2027 thay đổi không phải là xóa chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế, mà là chuyển từ cộng điểm sang quy đổi điểm IELTS để thay thế điểm thi môn tiếng Anh trong các tổ hợp có ngoại ngữ. Điều này hợp lý về mặt nguyên tắc: nếu ngoại ngữ là năng lực đầu vào của ngành, nó phải nằm trong tổ hợp xét tuyển chính, thí sinh dùng hoặc điểm thi, hoặc chứng chỉ đã được quy đổi tương đương. Ngược lại, nếu ngành chỉ xét Toán – Lý – Hóa, thì việc cộng điểm vì có IELTS là sai logic đầu vào. Vấn đề là cách quy đổi điểm IELTS hiện tại rất chênh lệch: thống kê năm 2026 cho thấy IELTS 6.0 – mức phổ biến nhất với 8.318 thí sinh – lại được các trường quy thành 26 mức điểm cộng khác nhau. Khi bước sang cơ chế quy đổi, nguy cơ “một năng lực, nhiều thang điểm” vẫn còn nguyên nếu không có khung chung.
Vì sao phải siết IELTS xét tuyển đại học ngay lúc này?
Lý do sâu xa của việc siết lại IELTS xét tuyển đại học là bài toán công bằng chứ không phải “ghét” chứng chỉ quốc tế. Dữ liệu năm 2026 cho thấy hơn 37.300 thí sinh dùng chứng chỉ tiếng Anh để được cộng điểm, trong đó trên 35.900 thí sinh sử dụng IELTS. Ở nhóm ngành thuộc tốp 5% điểm chuẩn cao, hơn 30% người nhập học có điểm cộng ngoại ngữ, trong khi nhiều ngành điểm chuẩn khoảng 28 lại cho cộng tới 1,5 điểm, khiến hàng nghìn thí sinh đạt 26,5–28 điểm rớt chỉ vì không có điều kiện thi chứng chỉ chi phí cao. Đây là tác động rất cụ thể lên cơ hội vào trường của học sinh, biến chứng chỉ thành “bước nhảy” thay đổi thứ tự xếp hạng, thay vì là minh chứng năng lực. Bộ khẳng định: từ 2023 đã yêu cầu quy đổi tương đương, 2026 khống chế điểm cộng tối đa 10% tổng điểm xét tuyển, và nay bỏ hẳn điểm cộng là bước tiếp theo trong lộ trình chuẩn hóa và minh bạch hóa tuyển sinh.
Chưa có quy đổi IELTS chung toàn quốc: Lợi – hại cho thí sinh
Một đề xuất được một số trường đại học đưa ra là xây dựng thang quy đổi điểm IELTS sang điểm thi tiếng Anh thống nhất toàn quốc, nhưng Bộ Giáo dục và Đào tạo khẳng định hiện “chưa có cơ sở khoa học” để làm điều đó. Bộ cho rằng cần dữ liệu đủ lớn, chính xác và nghiên cứu bài bản mới dám ấn định một thang quy đổi chung, còn hiện nay mỗi trường có dữ liệu riêng, theo dõi sát kết quả học tập sinh viên nên tự xây thang quy đổi cho phù hợp yêu cầu từng ngành sẽ chính xác hơn. Nghe thì hợp lý, nhưng hệ quả là cùng một mức điểm IELTS, thí sinh có thể được quy về các mức điểm khác nhau ở từng trường – đúng như cảnh báo rằng “một năng lực lại được quy đổi sang nhiều mức điểm khác nhau” nếu để các trường tự quyết. Đây là nghịch lý khó tránh: muốn linh hoạt cho trường thì phải chấp nhận rủi ro thiếu thống nhất cho thí sinh.
Chiến lược ôn thi và dùng IELTS: Học sinh lớp 12 nên làm gì?
Trong bối cảnh IELTS xét tuyển đại học chuyển sang cơ chế quy đổi, điều khôn ngoan không phải là bỏ hẳn IELTS hay chạy đua điểm thi một chiều, mà là đặt IELTS đúng chỗ trong chiến lược. Thứ nhất, hãy coi IELTS là công cụ thay thế điểm tiếng Anh trong tổ hợp – nghĩa là muốn tận dụng lợi thế, vẫn phải mạnh toàn bộ các môn còn lại; chứng chỉ không còn là “bùa hộ mệnh” lấp chỗ hổng kiến thức. Thứ hai, theo sát đề án tuyển sinh và thang quy đổi điểm IELTS của từng trường từ rất sớm, vì không có khung chung toàn quốc nên mỗi trường có thể khác nhau đáng kể. Thứ ba, cân nhắc kỹ chi phí – thời gian luyện IELTS so với lợi ích: IELTS vẫn giúp miễn thi, được quy đổi, được công nhận học phần và chuẩn đầu ra ở bậc đại học, nhưng nó chỉ phát huy hiệu quả khi đặt trong một kế hoạch học tập cân bằng, không hi sinh các môn còn lại.
