‘Non’ – bước ngoặt của một nghệ sĩ truyền thống và thông điệp cho thời đại số
MV “Non” là sản phẩm âm nhạc đầu tay mà nghệ sĩ nhạc cụ truyền thống Phú An tự sáng tác và đồng sản xuất, kết hợp âm sắc đàn bầu, đàn tranh, đàn nguyệt, sáo trúc, T’rưng và bộ gõ dân tộc với chất liệu electronic/synth để tái định nghĩa cảm hứng dân ca Nam Bộ trong ngữ cảnh âm nhạc đương đại. Đây không phải một màn “thử chơi cho biết”, mà là một tuyên ngôn: nhạc cụ dân tộc không còn đứng yên trong bảo tàng hay sân khấu lễ hội, mà bước vào vùng điện tử, nơi người trẻ đang nghe nhạc mỗi ngày. Sau hơn 15 năm miệt mài học tập, biểu diễn và giảng dạy nhạc cụ dân tộc, việc Phú An dám đặt mình vào vai trò người sáng tạo cho thấy một thế hệ nghệ sĩ mới đã sẵn sàng biến âm nhạc fusion Việt Nam thành câu chuyện của chính mình, không chỉ là dự án của các nhà sản xuất mainstream.
Electronic synth dân tộc: khi dân ca Nam Bộ không còn là hoài niệm
Điểm đáng nói ở “Non” là cách Phú An dùng nền electronic synth dân tộc như một trường âm mới cho dân ca Nam Bộ, thay vì biến nhạc cụ truyền thống thành yếu tố trang trí. Cô không tái hiện nguyên trạng làn điệu cổ, mà khai thác các đặc trưng âm sắc, luyến láy, ngón đàn của đàn bầu, đàn tranh, đàn nguyệt, sáo trúc và bộ gõ dân tộc để đối thoại với nhịp điện tử. Thực chất, đây là một tư duy âm nhạc fusion Việt Nam khá rõ ràng: truyền thống giữ vai trò chủ âm, điện tử đảm nhận không gian và nhịp điệu. Dù chưa đi xa đến mức biến đàn bầu điện tử hay nhạc cụ truyền thống kỹ thuật số thành công nghệ mới, “Non” đặt nền cho cách nghĩ rằng nhạc cụ dân tộc hoàn toàn có thể là linh hồn của những bản track điện tử, chứ không chỉ là điểm nhấn mang tính “chất liệu Việt”.
Từ lời mời của Hưng BlackhearteD đến hành trình sáng tác độc lập
Điều thú vị là “Non” không khởi đầu như một dự án cá nhân có kế hoạch dài hơi. Ý tưởng chỉ lóe lên sau khi Nguyễn Tiến Hưng – Hưng BlackhearteD, thủ lĩnh ban nhạc rock Dạ Ma/YAMA – mời Phú An tham gia sản xuất dự án “Trống Cơm” của nhóm. Cuộc hợp tác này buộc một nghệ sĩ vốn quen đứng sau cây đàn phải bước vào thế giới sáng tác và sản xuất, nơi mỗi quyết định về cấu trúc beat, lớp synth hay cách thu âm nhạc cụ đều là lựa chọn thẩm mỹ. Chính từ lần “va chạm” đó, Phú An bắt đầu mày mò sáng tác, triển khai các ý tưởng ban đầu và cùng Hưng BlackhearteD cùng cộng sự phát triển thành “Non” như hiện tại. Theo một nghĩa nào đó, đây là ví dụ điển hình cho việc giao thoa giữa cộng đồng rock, điện tử và nhạc cụ truyền thống có thể tạo ra hướng đi mới, thay vì chỉ dừng ở những bản phối lại mang tính thử nghiệm.
Không gian rừng suối và ý thức về ‘non’ – còn trẻ, nhưng không non nớt
Việc đưa nhạc cụ ra giữa rừng, giữa lòng suối trong MV “Non” không chỉ là lựa chọn hình ảnh đẹp, mà là phát biểu thẩm mỹ: âm thanh dân tộc phải được đặt lại vào cảnh quan non nước Việt Nam chứ không bị tách rời khỏi bối cảnh văn hóa. Ê-kíp chấp nhận vận chuyển thiết bị qua địa hình dốc, đi thuyền vào rừng và dựng bộ gõ ngay trong dòng nước để ghi hình phần trình diễn tại chỗ. Tên gọi “Non” vừa gợi non sông, non nước, vừa là sự tự nhận về kinh nghiệm còn hạn chế khi lần đầu bước sang sáng tác độc lập. Nhưng chính thái độ tự nhận mình “non” lại đáng tín nhiệm hơn nhiều so với những dự án cố tỏ ra già dặn. Việc Phú An chủ động nhìn nhận bản thân đang ở giai đoạn thử nghiệm cho thấy khả năng tiếp tục phát triển, thay vì coi sản phẩm đầu tay như đích đến.
Tác động với khán giả trẻ và tương lai của âm nhạc truyền thống trong đời sống số
Điểm quan trọng nhất ở “Non” là mục tiêu rõ ràng: đưa âm thanh nhạc cụ dân tộc đến gần khán giả đương đại, đặc biệt là người trẻ, thông qua một hình thức nghe quen thuộc – nhạc điện tử. Khi thói quen nghe nhạc đang dịch chuyển sang playlist synth, lo-fi, EDM, việc xuất hiện một track electronic synth dân tộc là lời đề nghị cụ thể: bạn có thể gặp đàn bầu, đàn tranh ngay trong list nhạc hàng ngày, không phải đợi đến dịp lễ. Theo các nguồn tin, sau “Non” Phú An sẽ tiếp tục học hỏi sáng tác, sản xuất và tìm thêm cách đưa nhạc cụ truyền thống vào đời sống âm nhạc đương đại. Câu hỏi không còn là “có nên” nữa, mà là “sẽ làm thế nào” để âm nhạc fusion Việt Nam giữ được chiều sâu văn hóa, đồng thời đáp ứng nhịp độ, cấu trúc và gu thẩm mỹ của khán giả trẻ trên nền tảng số.
