Non: khi nhạc cụ truyền thống bước vào không gian điện tử
Non là dự án âm nhạc đầu tay của nghệ sĩ Phú An, nơi cô dùng chất liệu dân ca Nam Bộ và nhạc cụ truyền thống như đàn bầu, đàn tranh, đàn nguyệt, sáo trúc cùng bộ gõ dân tộc để hòa vào nền âm thanh electronic/synth, tạo nên một dạng sáng tác âm nhạc lai vừa tôn trọng di sản vừa đối thoại với ngôn ngữ điện tử đương đại, hướng đến khán giả trẻ và khẳng định nhạc cụ dân tộc vẫn có chỗ đứng trong đời sống âm nhạc số hiện nay.
Điều quan trọng ở Non không phải sự phô diễn kỹ thuật nhạc cụ, mà là thái độ dám kéo di sản ra khỏi vùng an toàn. Sau hơn 15 năm gắn bó với nhạc cụ truyền thống, Phú An chủ động rời vị trí người diễn tấu để thử vai trò sáng tác và đồng sản xuất, coi mình vẫn còn “non” trong studio nhưng đủ chín trên sân khấu. Chính sự thừa nhận giới hạn lại tạo nên sức hút: Non không cố chứng minh một công thức chuẩn cho fusion nhạc Việt, mà mở một cánh cửa cho nhạc cụ truyền thống điện tử xuất hiện tự nhiên trong playlist của người nghe.
Từ Học viện đến dàn nhạc dân tộc: nền tảng 15 năm của Phú An
Muốn hiểu vì sao Phú An có thể “bẻ lái” sang âm thanh điện tử mà vẫn giữ được bản sắc, phải nhìn lại hành trình đào luyện của cô. Phú An bắt đầu học nhạc cụ truyền thống tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam từ năm 2009, khi còn là học sinh cấp 2. Hơn một thập kỷ, cô không chỉ là nghệ sĩ biểu diễn mà còn trở thành người giảng dạy, dàn dựng các chương trình nghệ thuật – một nền tảng khiến Non mang cảm giác được suy nghĩ đến nơi đến chốn chứ không phải thử nghiệm ngẫu hứng.
Hiện tại, Phú An là thành viên dàn nhạc Dân tộc Sức Sống Mới với vai trò nghệ sĩ bộ gõ dân tộc và T’rưng, dưới sự dẫn dắt của nhạc trưởng Đồng Quang Vinh. Song song, cô tham gia ban nhạc Dân tộc Chuông Gió với đàn bầu và bộ gõ. Việc liên tục thay đổi vị trí trên nhiều sân khấu dân tộc giúp Phú An có cái nhìn linh hoạt: nhạc cụ dân tộc không nên bị đóng khung trong không gian lễ hội, nhà hát mà có thể sống trong club, trong tai nghe, trong các dự án fusion nhạc Việt mang hơi thở hiện đại.
Non: sáng tác âm nhạc lai như chiếc cầu giữa analog và digital
Non được phát triển từ cảm hứng dân ca Nam Bộ, kết hợp âm sắc đàn bầu, đàn tranh, đàn nguyệt, sáo trúc và bộ gõ dân tộc với chất liệu electronic/synth. Trong ca khúc, Phú An trực tiếp đảm nhận đàn bầu và bộ gõ, đồng thời tham gia sáng tác và sản xuất cùng Antoni – lần đầu tiên cô xuất hiện với vai trò nhạc sĩ và đồng producer trên một sản phẩm cá nhân. Đây là bước chuyển quan trọng: từ người “phiên dịch” tác phẩm của người khác sang tự viết câu chuyện âm nhạc của riêng mình.
Đáng chú ý, Phú An không tìm cách hiện đại hóa đàn tranh hay đàn bầu bằng cách phủ đầy hiệu ứng, mà giữ nguyên tinh thần diễn tấu, luyến láy, rồi đặt chúng giữa cấu trúc electronic có nhịp đi đều và không gian âm thanh sâu. Theo nguồn tin, sản phẩm được thực hiện bằng cách sử dụng đặc trưng âm sắc, cách diễn tấu và luyến láy của nhạc cụ dân tộc để phát triển trên nền âm thanh điện tử. Chính sự tỉnh táo này khiến Non trở thành sáng tác âm nhạc lai có chiều sâu: nó không “cosplay” EDM lẫn ca cổ, mà là một vùng giao thoa có lý lẽ.
“Non” như tuyên ngôn: chưa chín nhưng dám bắt đầu
Cái tên Non là điểm nhấn đầy chủ ý. Non gợi núi, non sông, non nước – hình ảnh gắn với quê hương và văn hóa Việt Nam, đồng thời phản chiếu cách Phú An nhìn vị trí của mình khi bước vào lĩnh vực sáng tác và sản xuất. Sau nhiều năm làm việc với nhạc cụ truyền thống, cô vẫn cho rằng mình “non” trong studio, nhưng thay vì né tránh, cô chọn biến sự non nớt thành động lực thử nghiệm. Đó là lựa chọn can đảm trong bối cảnh nhiều nghệ sĩ trẻ muốn ra mắt với hình ảnh đã “chín” hoàn hảo.
Non không được lên kế hoạch từ đầu như một dự án solo mà nhen nhóm sau lời mời của Nguyễn Tiến Hưng (Hưng BlackhearteD, thủ lĩnh ban nhạc rock YAMA/DẠ MA) rủ Phú An tham gia sản xuất cùng dự án Trống cơm. Từ lần thử này, cô tự mày mò quy trình sáng tác, sản xuất và dần hoàn thiện Non với sự đồng hành của Hưng cùng cộng sự. Việc không đặt mục tiêu tạo ra công thức cố định cho việc kết hợp nhạc dân gian và hiện đại cho phép Phú An đi đường vòng, thử sai, và quan trọng là giữ chân thành trong từng quyết định âm thanh.
Từ Non đến tương lai fusion nhạc Việt
Điểm đáng nói ở Phú An âm nhạc là cô không xem Non như một cú chuyển hướng nhất thời, mà như điểm bắt đầu cho một hành trình dài với nhạc cụ truyền thống điện tử. Dự án này được thực hiện từ quan niệm: nhạc cụ dân tộc không nên chỉ giới hạn trong các không gian biểu diễn mang tính truyền thống, mà có thể tiếp tục hiện diện trong những hình thức âm nhạc mới. Đây chính là tinh thần đang hình thành một làn sóng mới: các nghệ sĩ Việt trẻ recontextualizing âm nhạc di sản cho khán giả đương đại.
Thông qua cách xử lý mới, Phú An hướng đến việc đưa âm thanh của nhạc cụ truyền thống vào không gian âm nhạc gần gũi hơn với khán giả đương đại, đặc biệt người trẻ. Non như lời đề nghị đối thoại: nếu bạn đã quen với synth và bass, hãy thử lắng nghe tiếng đàn tranh hiện đại, tiếng đàn bầu trong cấu trúc điện tử. Từ đó, sáng tác âm nhạc lai không chỉ là trò “mix & match” chất liệu, mà trở thành cách người nghệ sĩ và người nghe cùng định nghĩa lại bản sắc – không hoài cổ, không chạy theo toàn cầu, mà đứng vững trên cây cầu nối giữa truyền thống và thời đại số.
