TP.HCM giáo dục trong mùa chuẩn bị năm học mới: câu chuyện không chỉ là thêm phòng học
Chuẩn bị năm học mới tại TP.HCM là quá trình huy động cả hệ thống chính trị, ngành giáo dục và cộng đồng để đảm bảo hơn 2,6 triệu học sinh có đủ trường lớp, giáo viên, sách giáo khoa và môi trường an toàn, trong bối cảnh quy mô học sinh tăng nhanh và áp lực lên cơ sở vật chất trường học ngày càng lớn. Năm học 2026-2027 đang đến gần nên ngành Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các ngành chức năng và chính quyền địa phương phải tập trung hoàn tất các phần việc cuối cùng từ trường lớp, đội ngũ giáo viên đến sách giáo khoa và những điều kiện phục vụ học sinh. Điều đáng nói là mọi khâu chuẩn bị không thể dừng ở mức đủ dùng, mà phải được nhìn như một phép thử cho năng lực quản lý một đô thị có hệ thống giáo dục khổng lồ.
Cơ sở vật chất trường học: thêm phòng học là cần, nhưng chưa đủ
Với hơn 2,6 triệu học sinh dự kiến trong năm học mới, áp lực lớn nhất đè lên hệ thống cơ sở vật chất trường học. Thành phố lên kế hoạch đưa vào sử dụng 1.044 phòng học mới và 809 phòng học tăng thêm trước ngày 5/9, cho thấy quyết tâm mở rộng mạng lưới trường lớp trong thời gian rất ngắn. Kết quả của chiến dịch thi đua “150 ngày đêm hoàn thành 1.000 phòng học” với 49/53 dự án đã xong và 930 phòng học mới hoàn thành càng chứng minh hệ thống giáo dục đang chạy đua với tốc độ tăng dân số cơ học. Câu hỏi cần đặt ra là: mở rộng nhanh có đi kèm chất lượng không gian học tập, từ ánh sáng, vệ sinh, khuôn viên đến khu vực vui chơi? Nếu chỉ giải bài toán số lượng mà bỏ quên thiết kế học đường thân thiện, học sinh sẽ tiếp tục chịu cảnh lớp học đông và thiếu không gian phát triển toàn diện.
Đội ngũ giáo viên và sách giáo khoa: nền tảng chất lượng, không phải phụ trợ cho lễ khai giảng
Thành phố hiện có 126.247 giáo viên, được đánh giá là đáp ứng yêu cầu tổ chức dạy và học trong năm học mới. Nhưng với việc tăng thêm 96.258 học sinh so với năm học trước, việc bố trí giáo viên hợp lý theo từng cấp học, từng khu vực dân cư không phải bài toán đơn giản. Đây là lúc chính sách nhân sự cần đi từ dữ liệu thực tế, tránh tình trạng nơi thiếu giáo viên trầm trọng, nơi lại dư thừa. Ở góc độ học liệu, Sở Giáo dục và Đào tạo đã làm việc với Nhà Xuất bản Giáo dục Việt Nam và các đơn vị liên quan để đảm bảo đủ sách giáo khoa, đồng thời chỉ đạo trường hỗ trợ phụ huynh đăng ký mua hoặc mượn sách ngay tại cơ sở giáo dục. Câu nói "Sở GD&ĐT cam kết có đủ sách giáo khoa trước ngày khai giảng 5/9" là lời hứa đáng ghi nhận nhưng sẽ chỉ có ý nghĩa khi sách đến đúng tay từng học sinh, đặc biệt là các em gia đình khó khăn.
An toàn trường học và đối thoại với người dân: thước đo trách nhiệm của chính quyền
Năm học mới không chỉ là câu chuyện dạy và học, mà còn là bài toán an toàn trường học. TP.HCM đặt ưu tiên vào an ninh, trật tự, an toàn giao thông và an toàn thực phẩm tại khu vực trường học. Công an Thành phố phối hợp chính quyền địa phương tăng cường phân luồng giao thông vào giờ cao điểm, nhằm hạn chế ùn tắc và bảo vệ học sinh, phụ huynh, giáo viên. Đây là những bước đi đúng, nhưng muốn hiệu quả phải đi kèm kiểm tra thường xuyên và xử lý nghiêm vi phạm quanh cổng trường. Đáng chú ý, sáng 09/8/2026, Thường trực Hội đồng nhân dân Thành phố phối hợp Đài Phát thanh và truyền hình tổ chức chương trình “Dân hỏi - Chính quyền trả lời” với chủ đề sẵn sàng cho năm học mới, được truyền hình trực tiếp trên nhiều kênh. Việc chính quyền đối thoại công khai với người dân cho thấy giáo dục được xem là ưu tiên chính sách, nhưng người dân sẽ chờ xem các cam kết trên truyền hình được biến thành hành động cụ thể ra sao trong từng con đường, từng cổng trường.
Kết luận: Năm học mới là bài kiểm tra lớn cho quản trị đô thị giáo dục
Nhìn vào những con số về phòng học mới, tổng số trường, cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên, có thể thấy TP.HCM không bước vào năm học mới trong sự bị động. Ngành giáo dục khẳng định đã chuẩn bị đầy đủ điều kiện để khai giảng, lễ khai giảng sẽ được tổ chức trực tiếp kết hợp trực tuyến trên phạm vi toàn quốc vào sáng 5/9. Tuy vậy, một hệ thống giáo dục với hàng triệu học sinh không thể đo bằng số lượng phòng học hay văn bản chỉ đạo. Thước đo thực sự nằm ở trải nghiệm hằng ngày của học sinh: lớp còn quá tải hay không, đường đến trường có an toàn, bữa ăn bán trú có sạch, sách có đủ và kịp thời. Năm học này vì thế không chỉ là năm học mới của riêng các em, mà là kỳ kiểm tra lớn cho năng lực quản trị giáo dục đô thị. Nếu TP.HCM xử lý tốt, đây sẽ là mô hình tham chiếu cho các địa phương khác đang đối mặt với áp lực quy mô học sinh tăng nhanh.
