Bãi bỏ Quyết định 6142: không phải dừng mà là đổi đường ray quy hoạch
Quy hoạch sông Hồng là định hướng tổ chức không gian đô thị, cảnh quan, hạ tầng và cộng đồng dân cư dọc hai bờ sông, nhằm biến trục sông thành trục phát triển chính của phát triển đô thị Hà Nội, vừa bảo đảm an toàn thoát lũ, vừa tạo ra không gian công cộng, giao thông và kinh tế mới gắn với đại lộ cảnh quan sông Hồng và hệ thống cầu, khu đô thị liên quan. UBND TP Hà Nội đã quyết định bãi bỏ toàn bộ Quyết định 6142/QĐ-UBND, văn bản từng phê duyệt nhiệm vụ điều chỉnh tổng thể quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng tỷ lệ 1/5.000, đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở. Sự kiện này dễ khiến dư luận hiểu nhầm là Hà Nội “phanh gấp” với quy hoạch sông Hồng, nhưng thực tế đây là bước chuyển khung pháp lý: đồ án không bị dừng, mà được yêu cầu tiếp tục thực hiện theo Quyết định 5405 và quy định mới phù hợp với tầm nhìn 100 năm cho Thủ đô.
Vì sao Hà Nội phải điều chỉnh lại quy hoạch sông Hồng?
Điểm đáng chú ý là thành phố không phủ nhận nội dung nghiên cứu trước đây mà chủ động “chuyển làn” để bám sát các yêu cầu mới về phát triển đô thị Hà Nội. Việc điều chỉnh quy hoạch sông Hồng giờ phải ăn khớp với Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm và Nghị quyết 64 về quy hoạch không gian ngầm, đô thị, nông thôn và kiến trúc trên địa bàn. Nói cách khác, Hà Nội thừa nhận bài toán ven sông không thể chỉ là câu chuyện mặt nước – bãi bồi, mà phải gắn với tầng cao, không gian ngầm, giao thông và kiến trúc biểu tượng trong một bức tranh tổng thể. Chỉ khi đồng bộ, đại lộ cảnh quan sông Hồng mới có cơ hội trở thành trục không gian chiến lược, chứ không chỉ là một tuyến đường đẹp đi dọc bờ sông. Chính quyền cũng yêu cầu kế thừa các nghiên cứu của đồ án trước theo Quyết định 5554 để tránh lãng phí thời gian và nguồn lực.
Quy hoạch mới: từ trục đại lộ cảnh quan đến cấu trúc ba phân đoạn
Trong khung quy hoạch mới, sông Hồng được nhìn như một trục cấu trúc gồm ba phân đoạn không gian khác nhau nhưng liên kết chặt chẽ. Phân đoạn 1 từ cầu Hồng Hà đến cầu Thăng Long, khoảng 3.400 ha với 160.000 dân, được định hướng là khu vực tái thiết đô thị và cải tạo làng xóm truyền thống, phát triển công viên sinh thái, bảo tồn tự nhiên và không gian thể thao. Phân đoạn 2 từ cầu Thăng Long đến cầu Thanh Trì, diện tích khoảng 4.500 ha, dân số dự kiến 541.000, là “phòng khách đô thị” – trung tâm dịch vụ tài chính, thương mại, đổi mới sáng tạo, liên kết Hồ Tây – Cổ Loa. Phân đoạn 3 từ cầu Thanh Trì đến cầu Mễ Sở, khoảng 3.400 ha và 499.000 dân, tập trung các cụm công viên, khu đô thị định cư đa mục tiêu Lĩnh Nam, dịch vụ – thương mại và không gian nông nghiệp sinh thái. Một câu nói có thể trích dẫn ở đây là: "Quy mô dân số dự báo từ 800.000 đến 1.200.000 với chỉ tiêu sử dụng đất dân dụng khoảng 55 m2/người".
Từ số liệu quy hoạch đến chiến lược phát triển đô thị Hà Nội
Nhìn vào các con số, quy hoạch sông Hồng không còn là một dự án đơn lẻ, mà là trục tổ chức lại không gian trung tâm của phát triển đô thị Hà Nội. Phạm vi nghiên cứu dài 40 km, rộng khoảng 11.418 ha, trong đó hơn 3.600 ha là mặt nước (30%), 5.700 ha đất nông nghiệp (50%), chỉ khoảng 1.100 ha đất ở (10%), với dân số hiện trạng 280.000 người phân bố không đều. Dự báo dân số tăng lên 800.000–1.200.000 người, mật độ xây dựng khu dịch vụ – công cộng được phép tới 60%, nhóm nhà ở 35–40%, công viên chuyên đề 25% và công viên công cộng 5%, tầng cao phổ biến 30–45 tầng, kèm một tháp biểu tượng 109 tầng – Tháp Kỷ nguyên. Những chỉ tiêu này cho thấy Hà Nội chấp nhận một mô hình đô thị cao tầng, mật độ lớn dọc hai bờ sông, đồng thời phải giữ đủ diện tích công viên, mặt nước để không đánh mất bản sắc sông Hồng. Nếu thành phố không điều chỉnh quy hoạch theo khung pháp lý mới, nguy cơ lớn nhất là phát triển chắp vá, làm gãy cấu trúc hai bờ sông trong dài hạn.
Trách nhiệm tiếp theo và kết luận: quy hoạch sông Hồng phải được “chạy” đúng quy định mới
Sau khi bãi bỏ Quyết định 6142, Hà Nội đã giao Ban Quản lý đồ án Quy hoạch kiến trúc thuộc Sở Xây dựng tiếp tục tổ chức lập quy hoạch, phối hợp với Viện Quy hoạch xây dựng Hà Nội và các sở, ngành liên quan. Trình tự, nội dung, hồ sơ phải tuân thủ Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn cùng các quy định pháp luật hiện hành. Về phần đã triển khai theo Quyết định 5554 – từ hồ sơ, hợp đồng đến kinh phí – thành phố yêu cầu các bên xử lý đúng thẩm quyền và quy định pháp luật. Điều này cho thấy chính quyền muốn vừa đổi khung, vừa giữ kỷ cương. Bãi bỏ một quyết định quy hoạch không phải dấu hiệu lùi bước, mà là cách đặt lại “luật chơi” để đồ án đại lộ cảnh quan sông Hồng và toàn bộ quy hoạch sông Hồng phù hợp với yêu cầu mới. Nếu muốn sông Hồng trở thành trục bản sắc của phát triển đô thị Hà Nội, thì điều chỉnh quy hoạch kịp thời, minh bạch và nhất quán chính là điều kiện bắt buộc.
