Đà tăng tích cực, nhưng mục tiêu lớn cần cách làm sâu hơn
Thương mại Việt Nam – Campuchia là hoạt động trao đổi hàng hóa và hợp tác thị trường giữa hai nước láng giềng, dựa trên kết nối doanh nghiệp, hệ thống cửa khẩu và nhu cầu bổ trợ lẫn nhau. Trong 8 tháng đầu năm 2026, kim ngạch hai chiều đạt 8,67 tỷ USD, tăng 8,3% so với cùng kỳ; Việt Nam xuất khẩu 4,28 tỷ USD, tăng 13,8%, còn nhập khẩu đạt 4,38 tỷ USD, tăng 3,4%. Đây là nền tảng đáng kể, nhưng không nên xem tốc độ tăng hiện tại là bảo đảm cho mục tiêu thương mại 20 tỷ USD vào năm 2030. Muốn tiến xa hơn, hai bên phải biến dòng hàng đang lưu chuyển thành quan hệ cung ứng ổn định, thay vì chỉ trông vào những giao dịch rời rạc. Điểm đáng chú ý là cả xuất khẩu lẫn nhập khẩu đều tăng, phản ánh tiềm năng trao đổi hai chiều chứ không chỉ mở rộng đầu ra cho một phía.
Hội nghị “Kết nối giao thương Việt Nam – Campuchia năm 2026” được Bộ Công Thương phối hợp với Ủy ban Nhân dân tỉnh An Giang tổ chức tại phường Châu Đốc sáng 13/11, trong chương trình diễn ra từ ngày 12 đến 14/11. Sự kiện hướng tới giới thiệu sản phẩm, giúp doanh nghiệp tìm đối tác và mở rộng thị trường. Giá trị của một hội nghị như vậy không nằm ở số cuộc gặp trên lịch trình, mà ở việc những cuộc gặp có dẫn tới đơn hàng, kênh phân phối và hợp tác lâu dài hay không.
Từ gặp gỡ doanh nghiệp đến chuỗi cung ứng có đầu ra
Một diễn đàn kết nối chỉ có ý nghĩa khi giúp doanh nghiệp trả lời được ba câu hỏi thực tế: sản phẩm nào có nhu cầu, tiêu chuẩn nào phải đáp ứng và đối tác nào có thể đưa hàng đến người mua. Vì thế, hội nghị tại An Giang cần được nhìn như bước khởi đầu cho việc hình thành quan hệ mua bán cụ thể, chứ không phải đích đến của hoạt động xúc tiến. Bà Trần Thị Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam, đề xuất kết nối trực tiếp nhà sản xuất với nhà phân phối, thúc đẩy hợp tác giữa các hệ thống bán lẻ và mở rộng liên kết qua nền tảng số, thương mại điện tử xuyên biên giới. Cách tiếp cận này có thể giúp hàng hóa tiếp cận người tiêu dùng đều đặn hơn, đồng thời cho doanh nghiệp hai bên thêm dữ liệu để điều chỉnh sản xuất và danh mục sản phẩm.
Người mua ngày càng quan tâm đến chất lượng, xuất xứ, an toàn thực phẩm và khả năng truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Đó không phải chi tiết phụ: thiếu thông tin đáng tin cậy, sản phẩm khó xây dựng niềm tin và duy trì chỗ đứng trên thị trường. Kết nối chuỗi cung ứng vì vậy phải bao gồm cả quy chuẩn hàng hóa, thông tin sản phẩm và năng lực phân phối. Với doanh nghiệp nhỏ, việc có đối tác bán lẻ hoặc nhà phân phối hiểu thị trường sở tại có thể giảm rủi ro khi thử sức ở thị trường mới. Hội nghị có thể mở cánh cửa, nhưng doanh nghiệp cần chuẩn bị hàng hóa phù hợp và phương án tiếp cận người mua trước khi bước qua.
Cửa khẩu phải gắn với hạ tầng và giao dịch thuận lợi
Trao đổi hàng hóa qua cửa khẩu là động lực quan trọng đối với thương mại giữa tỉnh Kandal của Campuchia và An Giang. Tuy nhiên, cửa khẩu thông suốt chỉ là một phần của hành trình: hàng hóa còn cần kho bãi, điểm phân phối, thanh toán thuận tiện và thủ tục có thể dự đoán. Đại diện các tỉnh Kandal, Takeo và Kampot đã đề nghị phát triển hạ tầng kinh tế vùng biên, gồm chợ, nhà máy, kho bãi, cửa hàng miễn thuế và bãi đỗ xe; đồng thời nêu nhu cầu có chi nhánh ngân hàng hai nước tại khu vực biên giới để hỗ trợ thanh toán và trao đổi an toàn. Những đề xuất này cho thấy tăng trưởng bền vững không thể chỉ đo bằng lượng hàng qua biên giới. Nếu chi phí thời gian, khâu lưu kho hay thanh toán vẫn là nút thắt, doanh nghiệp sẽ khó duy trì đơn hàng và mở rộng quy mô.
Muốn biến trao đổi qua cửa khẩu thành liên kết thị trường, cơ quan quản lý và doanh nghiệp cần cùng xử lý những vướng mắc về thông quan, logistics, tiêu chuẩn và phương thức thanh toán. Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước đề xuất lập danh mục nhu cầu mua bán theo mặt hàng, sản lượng, tiêu chuẩn và địa bàn; tổ chức các cuộc gặp doanh nghiệp có chọn lọc; tổng hợp khó khăn để chuyển cơ quan chức năng xử lý; đồng thời duy trì kênh trao đổi thông tin thường xuyên. Đây là những việc ít gây chú ý hơn lễ ký kết, nhưng mới tạo nền cho giao dịch lặp lại và chuỗi cung ứng minh bạch, cùng có lợi.
Mốc 2030 phụ thuộc vào những bước tiếp theo
Để hội nghị không dừng ở hoạt động giới thiệu sản phẩm, bước tiếp theo phải là theo dõi kết quả kết nối: đối tác nào được ghép nối, trở ngại nào cần gỡ và sản phẩm nào có thể đưa vào kênh phân phối. Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam cam kết phối hợp tổ chức kết nối trực tiếp giữa doanh nghiệp sản xuất, xuất nhập khẩu và hệ thống bán lẻ hai nước; thúc đẩy tuần hàng song phương, kết nối siêu thị và nhà phân phối, đồng thời tổ chức khảo sát thị trường và trao đổi kinh nghiệm quản trị bán lẻ, chuyển đổi số. Các hoạt động này sẽ có giá trị khi tạo được quan hệ thương mại tiếp diễn sau sự kiện. Với người tiêu dùng, kết quả thiết thực là có thêm lựa chọn hàng hóa đáp ứng yêu cầu về chất lượng, nguồn gốc và an toàn, chứ không chỉ thấy sản phẩm xuất hiện tại một buổi trưng bày.
Mục tiêu thương mại 20 tỷ USD vào năm 2030 là phép thử về năng lực phối hợp hơn là một con số để nhắc lại. Đà tăng của kim ngạch Việt Nam – Campuchia cho thấy cơ hội đang hiện hữu, nhưng tăng trưởng bền vững đòi hỏi kết nối doanh nghiệp với cửa khẩu, nhà sản xuất với nhà phân phối và hàng hóa với nhu cầu thực tế. Nếu hai bên kiên trì xây dựng kênh phân phối ổn định, tháo gỡ trở ngại giao thương và củng cố niềm tin của người mua, mục tiêu sẽ có cơ sở vững chắc hơn. Nếu chỉ tập trung vào lượng hàng xuất nhập khẩu từng thời điểm, đà tăng có thể khó chuyển thành quan hệ thị trường lâu dài.
