Từ mục tiêu 25 tỷ USD đến tham vọng tái định hình chuỗi cung ứng
Thỏa thuận Việt Nam và Thái Lan cùng phấn đấu nâng kim ngạch thương mại song phương lên 25 tỷ USD, hướng tới 50 tỷ USD, là một bước đi chiến lược nhằm vừa tăng quy mô giao thương vừa tái cấu trúc chuỗi cung ứng khu vực theo hướng gắn kết hơn, cân bằng hơn và ít phụ thuộc hơn vào các tuyến thương mại truyền thống.
Điểm đáng chú ý không phải ở các con số, mà ở bối cảnh và cách thức triển khai. Chuyến thăm chính thức của Chủ tịch Quốc hội Thái Lan Sophon Zaram tới Việt Nam đúng dịp 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao đã tạo thời điểm vàng để hai bên chốt lại tầm nhìn cho giai đoạn mới. Khi Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp ông Sophon Zaram và cùng thống nhất mục tiêu kim ngạch 25 tỷ USD, xa hơn là 50 tỷ USD, thông điệp thực sự là nâng cấp chất lượng của quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện, chứ không chỉ là tăng xuất khẩu – nhập khẩu đơn thuần. Đây là cam kết chính trị cao, buộc cả hai nền kinh tế phải điều chỉnh cách kết nối, đầu tư và chia sẻ vai trò trong chuỗi giá trị khu vực.
Chiến lược “Ba kết nối”: Xương sống cho kim ngạch thương mại Việt Nam Thái Lan
Nếu mục tiêu kim ngạch thương mại Việt Nam Thái Lan là đích đến, thì Chiến lược “Ba kết nối” chính là con đường bắt buộc phải đi. Thủ tướng Lê Minh Hưng và Chủ tịch Quốc hội Thái Lan đã nhất trí triển khai thực chất chiến lược này, với trọng tâm là tăng cường kết nối chuỗi cung ứng, doanh nghiệp, địa phương và các chiến lược phát triển bền vững. Nói cách khác, hai nước không muốn chỉ mua bán nhiều hơn, mà muốn gắn các mắt xích sản xuất – logistics – dịch vụ lại thành một hệ sinh thái chung.
Cấu trúc của “Ba kết nối” cho thấy tư duy vượt khỏi hợp tác song phương truyền thống. Kết nối chuỗi cung ứng giúp doanh nghiệp hai bên cùng tham gia sâu hơn vào mạng lưới sản xuất khu vực, thay vì cạnh tranh ở phân khúc thấp. Kết nối doanh nghiệp và địa phương mở đường cho các cụm liên kết ngành xuyên biên giới, nơi nhà đầu tư Thái không chỉ bán hàng mà còn đặt nhà máy, trung tâm logistics tại Việt Nam, và ngược lại. Đây là nền tảng để sau mốc 25 tỷ USD, tham vọng 50 tỷ USD không chỉ là con số trên giấy mà trở thành kết quả của sự hội nhập chuỗi giá trị thực chất.
Chuỗi cung ứng khu vực: Cửa sổ cơ hội cho doanh nghiệp và người dân
Khi hai nước cam kết tăng cường kết nối chuỗi cung ứng khu vực, câu hỏi quan trọng là điều này thay đổi gì cho doanh nghiệp và người dân. Các nhà lãnh đạo đã nhấn mạnh rằng hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư, khoa học – công nghệ, văn hóa, giáo dục, du lịch và giao lưu nhân dân đang mang lại lợi ích thiết thực cho người dân và doanh nghiệp hai nước. Nói thẳng, nếu chiến lược được triển khai đúng cách, doanh nghiệp sẽ có thêm đơn hàng, thêm đối tác, còn người dân có thêm việc làm, dịch vụ và cơ hội học tập – du lịch.
Việc khai thác hiệu quả Hành lang kinh tế Đông – Tây và Hành lang kinh tế phía Nam, mở rộng kết nối đường bộ, hàng không, đường biển sẽ giúp hàng hóa, nông sản, linh kiện, dịch vụ của hai nước di chuyển nhanh hơn và ổn định hơn ngay trong khu vực. Khi doanh nghiệp Việt có thể tiếp cận thị trường Thái qua chuỗi cung ứng chung, họ giảm rủi ro phụ thuộc vào một vài thị trường lớn; tương tự doanh nghiệp Thái có cửa bước sâu hơn vào các tuyến thương mại đi qua Việt Nam. Đây chính là “lợi ích chuỗi” mà một thỏa thuận thương mại thuần túy không thể tạo ra.
Hợp tác Đông Nam Á và thế cân bằng mới trong khu vực
Một điểm then chốt khiến mục tiêu kim ngạch và Chiến lược “Ba kết nối” trở nên đáng chú ý là chúng được đặt trong khung hợp tác Đông Nam Á rộng hơn. Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định hai nước luôn phối hợp chặt chẽ để phát huy vai trò trung tâm của ASEAN, thúc đẩy hợp tác tiểu vùng Mekong và đóng góp cho hòa bình, ổn định, phát triển của khu vực. Cùng lúc, Việt Nam và Thái Lan cam kết tiếp tục phối hợp tại các cơ chế hợp tác khu vực và quốc tế, nhất là ASEAN, các cơ chế tiểu vùng Mekong và Liên Hợp Quốc.
Điều đó có nghĩa là mọi kết nối hạ tầng, chuỗi cung ứng, an ninh – quốc phòng không chỉ phục vụ hai nền kinh tế, mà còn gửi thông điệp về trách nhiệm chung trong việc giữ ổn định Biển Đông, tăng cường niềm tin và không để lãnh thổ mỗi nước bị dùng để chống lại nước kia. Một câu nói có thể trích dẫn là: “Quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện Việt Nam – Thái Lan được triển khai mạnh mẽ với tin cậy chính trị ngày càng được củng cố.” Từ góc nhìn khu vực, đây là nỗ lực xây một trục ổn định trong ASEAN, tạo đối trọng tích cực với những bất định từ bên ngoài khối.
Kết luận: 25 tỷ USD là phép thử cho chất lượng hội nhập
Sự nhất trí giữa Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Thủ tướng Lê Minh Hưng và lãnh đạo Thái Lan đã nâng mục tiêu kim ngạch lên thành một phép thử cho chất lượng hội nhập kinh tế của cả hai nước. Nếu Chiến lược “Ba kết nối” được thực thi quyết liệt, mục tiêu 25 tỷ USD, rồi 50 tỷ USD, sẽ không phải là cuộc chạy đua số lượng, mà là bằng chứng cho việc Việt Nam và Thái Lan cùng bước lên nấc thang cao hơn trong chuỗi giá trị khu vực.
Ngược lại, nếu các cam kết về kết nối chuỗi cung ứng, doanh nghiệp, địa phương chỉ dừng ở tuyên bố, kim ngạch thương mại Việt Nam Thái Lan có thể tăng nhưng sẽ dễ tổn thương trước biến động toàn cầu. Lựa chọn nằm ở chỗ hai bên có dám biến các cơ chế như Nội các chung, Ủy ban hỗn hợp Thương mại và chương trình hành động Đối tác Chiến lược Toàn diện 2026–2031 thành công cụ thực sự hiệu quả hay không. Từ góc nhìn người viết, câu trả lời sẽ định hình không chỉ quan hệ song phương, mà còn là vai trò của cả hai nước trong cấu trúc kinh tế Đông Nam Á những năm tới.
