Tăng trưởng ấn tượng nhưng chưa đủ để chạm mốc 20 triệu khách quốc tế
Du lịch TP.HCM 2030 là mục tiêu phát triển ngành du lịch của thành phố hướng đến mốc 20 triệu lượt khách quốc tế, chiếm khoảng 40-44% tổng lượng khách quốc tế của cả nước, đồng thời nâng cao doanh thu, thời gian lưu trú và mức chi tiêu của du khách thông qua chiến lược sản phẩm, hạ tầng và phân khúc thị trường được định hình rõ ràng. Đây không chỉ là con số tham vọng trên giấy mà là phép thử cho năng lực quản trị đô thị, khả năng tái thiết sản phẩm và sức bật của kinh tế dịch vụ Sài Gòn. Theo báo cáo kinh tế – xã hội 9 tháng, tổng thu từ khách du lịch TP.HCM ước đạt 282.696 tỉ đồng, tăng 43,4% so với cùng kỳ và hoàn thành 85,7% kế hoạch năm. Cùng thời gian, thành phố đón khoảng 8,52 triệu lượt khách quốc tế, tăng 34,5% và đạt 77,4% kế hoạch năm. Đây là nền tảng tích cực, nhưng nếu chỉ nhân đôi lượng khách hiện tại, thành phố vẫn chưa chạm mốc 20 triệu lượt vào năm 2030. Điểm đáng nói là doanh thu du lịch tăng nhanh hơn tốc độ tăng khách quốc tế, trong khi khách nội địa lại giảm 5,2%. Điều này cho thấy chiến lược du lịch thành phố không thể tiếp tục dựa vào tăng số lượng khách thuần túy, mà phải dịch chuyển sang nâng chất giá trị mỗi lượt khách quốc tế Sài Gòn, thông qua chi tiêu cao hơn và trải nghiệm sâu hơn.
Tham vọng 20 triệu khách quốc tế: bài toán phân khúc và giá trị mỗi lượt khách
Mục tiêu đón 20 triệu lượt khách quốc tế, chiếm 40-44% tổng lượng khách quốc tế của cả nước, là bước đi mang tính tuyên ngôn: TP.HCM muốn giữ vị thế cửa ngõ du lịch số một. Nhưng tham vọng này chỉ có ý nghĩa nếu thành phố dám đặt câu hỏi: mình cần «bao nhiêu khách» hay «khách như thế nào». Từ góc độ doanh nghiệp du lịch đường thủy, ý kiến chuyên gia cho rằng thành phố phải phân biệt rõ giữa "visitors" và "visitor arrivals", bởi một du khách đi nhiều cảng có thể bị thống kê thành nhiều lượt đến, khiến số liệu trở nên "đẹp" nhưng thiếu phản ánh đúng đóng góp kinh tế. Cách đếm sai sẽ dẫn tới hoạch định sai: đầu tư hạ tầng, sản phẩm và xúc tiến dựa trên số lượt, thay vì giá trị thực. Quan trọng hơn, chiến lược du lịch thành phố cần gắn mục tiêu 20 triệu lượt với cấu trúc thị trường cụ thể: từ nhóm cao cấp Bắc Mỹ, Bắc Âu; khách thu nhập khá từ châu Âu và Đông Bắc Á; đến phân khúc tiết kiệm từ Ấn Độ, Đông Nam Á, khách balô. Nếu chạy theo số lượng bằng cách ưu tiên khách chi tiêu thấp, doanh thu du lịch tăng trưởng sẽ không tương xứng, đồng thời tạo áp lực lớn lên hạ tầng và đời sống cư dân.
Doanh thu tăng 43% cho thấy điều gì về chiến lược sản phẩm hiện tại?
Việc doanh thu du lịch tăng 43,4% trong khi khách quốc tế tăng 34,5% và khách nội địa giảm cho thấy một chuyển dịch quan trọng: TP.HCM đang bắt đầu kiếm được nhiều tiền hơn từ mỗi lượt khách đến. Đây là tín hiệu tốt, nhưng mới là bước khởi đầu của chiến lược "ít hơn nhưng chất lượng hơn". Theo ngành du lịch, bài toán không nằm ở chỗ chỉ tăng số lượng khách mà là kéo dài thời gian lưu trú và mở rộng mức chi tiêu thông qua các sản phẩm, dịch vụ giá trị gia tăng cao. Thành phố đã xác định những hướng đi như du lịch MICE, du lịch y tế, sinh thái, đường thủy và sản phẩm ngắm cảnh từ trên cao. Những loại hình này nhắm đến nhóm khách sẵn sàng trả cho trải nghiệm độc đáo, thay vì chỉ chụp hình, ăn uống rồi rời đi trong 1-2 ngày. Tuy vậy, nếu nhìn vào mục tiêu du lịch TP.HCM 2030, chiến lược sản phẩm vẫn còn rời rạc. Du lịch đường thủy vẫn vướng quy hoạch bến thủy; sản phẩm trực thăng thiếu quỹ đất bãi đáp thuận tiện. Không có nền tảng hạ tầng tương xứng, những sản phẩm giá trị cao khó lan rộng, khiến thành phố vừa khó tăng chi tiêu, vừa khó giữ chân du khách lâu hơn.
Áp lực hạ tầng và đời sống đô thị khi khách tăng không đi cùng chất lượng
Nếu TP.HCM đạt được con số 20 triệu khách quốc tế bằng mọi giá mà không nâng cấp hạ tầng, cái giá phải trả sẽ không chỉ nằm ở ngành du lịch. Khi lượng khách tăng nhanh nhưng giao thông, dịch vụ môi trường và hạ tầng đô thị không theo kịp, thành phố đối mặt nguy cơ ùn tắc, ô nhiễm, áp lực an ninh công cộng, trong khi chi tiêu của một số phân khúc khách vẫn thấp. Từ góc độ kinh doanh, với cùng biên lợi nhuận 15-20%, một khách chi tiêu 10 đơn vị mang lại khoảng 2 đơn vị lợi nhuận, trong khi khách chỉ chi 1 đơn vị chỉ tạo ra khoảng 0,2 đơn vị. Rõ ràng, nếu chiến lược du lịch thành phố đặt trọng tâm vào khách giá rẻ, đô thị sẽ gánh nhiều chi phí vận hành hơn so với lợi ích kinh tế thu được. Đáng chú ý, biến động giá vé máy bay và xu hướng thắt chặt chi tiêu đang tác động đến nhu cầu đi lại, du lịch của người dân nội địa. Điều đó khiến khách quốc tế trở thành động lực tăng trưởng chính, nhưng cũng làm TP.HCM phụ thuộc hơn vào nguồn khách ngoại. Thành phố không thể chỉ mong chờ vào "dòng ngoại tệ" nếu không đồng thời đảm bảo hạ tầng thân thiện với cư dân, bởi mọi trải nghiệm du lịch đều bắt đầu từ chất lượng sống của chính người dân thành phố.
Từ mục tiêu đến hành động: ba hướng đi để rút ngắn khoảng cách tăng trưởng
Để mục tiêu 20 triệu khách quốc tế không trở thành khẩu hiệu, TP.HCM cần một chiến lược du lịch thành phố rõ ràng trong giai đoạn đến năm 2030. Sở Du lịch cho biết những tháng cuối năm ngành sẽ tập trung hoàn thiện, trình phê duyệt Đề án phát triển du lịch đến năm 2030, dự kiến trong tháng 12. Đây là thời điểm thích hợp để đặt lại các ưu tiên. Thứ nhất, phải tăng chi tiêu và kéo dài thời gian lưu trú. Điều này gắn liền với việc hoàn thiện sản phẩm MICE, y tế, sinh thái, đường thủy, ngắm cảnh từ trên cao, và tạo cơ chế để doanh nghiệp dễ phát triển sản phẩm mới thu hút khách trải nghiệm sâu. Thứ hai, cần nhìn du lịch như phần của cấu trúc vùng. Theo giới nghiên cứu, TP.HCM có lợi thế kết nối Đông Nam Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long, Tây Nguyên và duyên hải Nam Trung Bộ, cho phép xây dựng hành trình ngắn và dài ngày để khuyến khích lưu trú lâu hơn. Thứ ba, hạ tầng phải đi trước một bước, từ giao thông đến không gian công cộng, đặc biệt trong bối cảnh các cửa ngõ mới như sân bay Long Thành sẽ vận hành. Cùng với đó, thành phố chuẩn bị các hoạt động xúc tiến như Tuần lễ du lịch lần thứ 6, giải marathon quốc tế, chiến dịch quảng bá tại Singapore và tham gia các hoạt động xúc tiến của tổ chức TPO, nhằm định vị rõ hơn hình ảnh du lịch TP.HCM 2030 trên bản đồ khu vực. Nếu những bước đi này được thực hiện nhất quán, thành phố có thể biến mục tiêu 20 triệu khách thành cơ hội nâng cấp toàn diện chất lượng đô thị, thay vì tạo thêm gánh nặng cho người dân và hạ tầng.
- Ưu tiên khách có mức chi tiêu cao, trải nghiệm sâu, lưu trú dài ngày.
- Hoàn thiện sản phẩm giá trị gia tăng: MICE, y tế, sinh thái, đường thủy, ngắm cảnh.
- Đầu tư hạ tầng giao thông, bến thủy, không gian công cộng gắn với các cửa ngõ mới.
- Định vị du lịch TP.HCM 2030 trên trục liên kết vùng, kéo dài hành trình du khách.
- Xúc tiến chọn lọc tại thị trường trọng điểm, tránh chạy theo số lượng đơn thuần.
