Mục tiêu du lịch TPHCM 2030: tham vọng lớn nhưng không thể chỉ đếm lượt khách
Du lịch TPHCM 2030 là chiến lược đưa hoạt động du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, hướng tới đón lượng khách quốc tế và nội địa lớn, gia tăng thời gian lưu trú và mức chi tiêu, đồng thời bảo đảm hạ tầng du lịch, không gian đô thị và chất lượng sống người dân vẫn ổn định, để du lịch trở thành động lực tăng trưởng mới của thành phố. Tâm thế đặt ra không phải xây thêm vài tuyến tham quan, mà là tái cấu trúc toàn bộ hệ sinh thái dịch vụ, giao thông và sản phẩm trải nghiệm. Sáng 29-9, Thành ủy TPHCM đã tổ chức hội nghị để quán triệt và triển khai một số nghị quyết, chỉ thị của Bộ Chính trị, trong đó có Nghị quyết 26 về phát triển du lịch. Tại hội nghị, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TPHCM Nguyễn Lộc Hà trình bày dự thảo chương trình hành động nhằm đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn. Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 đón 20 triệu lượt khách quốc tế, 67 triệu lượt khách nội địa và coi du lịch là một trong những động lực tăng trưởng mới. Đây là mục tiêu cần thiết nhưng nếu chỉ đếm lượt khách mà không xét chất lượng, mức chi tiêu và sức chịu tải đô thị, TPHCM dễ rơi vào vòng xoáy tăng trưởng nóng, lợi nhuận mỏng và áp lực xã hội lớn.
Bài toán thứ nhất: tăng lượng khách phải đi cùng nâng giá trị mỗi lượt khách
Theo định hướng, đến năm 2030 TPHCM muốn du lịch đóng góp 12% GRDP, tương đương khoảng 28-32% tổng thu du lịch cả nước. Nhưng để đạt mục tiêu doanh thu du lịch TPHCM ở quy mô đó, thành phố không thể chỉ mở rộng cửa rồi hy vọng dòng khách giá rẻ tự mang lại giá trị. Thành phố đặt mục tiêu đón 20 triệu lượt khách quốc tế, tương đương 40-44% tổng lượng khách quốc tế cả nước. Câu hỏi không phải là có đón được 20 triệu lượt hay không, mà là 20 triệu ai: khách cao cấp lưu trú trong khách sạn chất lượng cao, khách trung bình khá đi theo tour trải nghiệm sâu, hay nhóm ba lô tiết kiệm. Như các doanh nghiệp du lịch đường thủy phân tích, nếu chỉ chạy theo phân khúc chi tiêu thấp, lượng khách có thể tăng mạnh nhưng doanh thu và lợi nhuận không tương xứng, tạo thêm áp lực hạ tầng mà không tạo được đột phá kinh tế. TPHCM cần dũng cảm lựa chọn cơ cấu khách quốc tế Hồ Chí Minh hướng đến: ưu tiên nhóm có nhu cầu trải nghiệm và khả năng quay lại nhiều lần, gắn với chiến lược inbound – khai thác tài nguyên tại chỗ để thu hút ngoại tệ. "Mục tiêu 20 triệu lượt khách cần gắn với cơ cấu thị trường cụ thể, từ nhóm cao cấp Bắc Mỹ, Bắc Âu đến nhóm tiết kiệm" là cảnh báo thẳng thắn từ doanh nghiệp khai thác du lịch đường thủy.
Bài toán thứ hai: kéo dài thời gian lưu trú, tránh mô hình “đến rồi đi ngay”
Ngay cả khi đạt được con số 20 triệu lượt, du lịch TPHCM 2030 sẽ khó tạo bước nhảy vọt nếu khách chỉ ở lại một, hai đêm rồi di chuyển sang địa phương khác. Các phân tích đã nhấn mạnh: bài toán không chỉ là thành phố đón được bao nhiêu người, mà còn là họ ở lại bao lâu, chi tiêu thế nào và có quay lại hay không. Về mặt lý thuyết, TPHCM có lợi thế rõ rệt về liên kết vùng: kết nối Đông Nam Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long, Tây Nguyên và duyên hải Nam Trung Bộ cho phép xây dựng hành trình ngắn, dài ngày để kéo dài thời gian lưu trú. Thực tế, thành phố vẫn đang thiếu các sản phẩm “đủ sâu” để níu chân khách: du lịch sông nước nội đô mới ở dạng thử nghiệm, không gian di sản như Bến Nhà Rồng chưa được đầu tư đúng mức về cách kể chuyện và tổ chức trải nghiệm. Nếu TPHCM tiếp tục phát triển sản phẩm dàn trải, chỉ thêm vài tour tham quan bề mặt, khách sẽ coi thành phố như điểm trung chuyển hơn là điểm đến. Ngược lại, nếu biến các sản phẩm tinh hoa – lịch sử đô thị, ẩm thực, văn hóa sông nước – thành những sản phẩm kinh điển với trải nghiệm được thiết kế kỹ, thành phố sẽ tạo được lý do rõ ràng để du khách ở lại lâu và quay lại nhiều lần.
Bài toán thứ ba: hạ tầng du lịch phải chịu được sức tải 20 triệu lượt khách
Không có hạ tầng du lịch đủ sức chịu tải, mọi mục tiêu du lịch TPHCM 2030 đều có nguy cơ trở thành khẩu hiệu. Thành phố đã xác định đầu tư phát triển hạ tầng đồng bộ, tổ chức lại không gian du lịch và hình thành các trung tâm du lịch có sức cạnh tranh cao. Đến hết năm 2028, TPHCM đặt mục tiêu hoàn thành cơ sở dữ liệu về du lịch và số hóa 100% dữ liệu tài nguyên, điểm đến trên địa bàn – đây là nền tảng tốt nhưng mới chỉ là bước khởi đầu. Vấn đề là khi lượng khách tăng nhanh, nếu giao thông, môi trường và dịch vụ đô thị không theo kịp, thành phố sẽ đối mặt thêm kẹt xe, ô nhiễm và rủi ro an ninh trật tự, trong khi mức chi tiêu của một số nhóm khách không cao. Hạ tầng giao thông là điểm nghẽn dễ thấy nhất: TPHCM cần tổ chức lại dòng khách khi các cửa ngõ mới như sân bay Long Thành đi vào khai thác, tránh để những “nút thắt cổ chai” mới xuất hiện. Ở góc độ sản phẩm, các chuyên gia đề xuất lấy văn hóa và sinh thái làm nền tảng, chọn một số nhóm như MICE để phát triển trọng điểm. Nếu tiếp tục cào bằng nguồn lực cho mọi phân khúc, hạ tầng sẽ buộc phải hạ chuẩn để đáp ứng nhu cầu giá rẻ, và du lịch khó giữ vai trò ngành kinh tế mũi nhọn lâu dài.
Kết luận: chọn chất lượng và khả năng chịu tải thay vì tăng trưởng nóng
Khi Phó Chủ tịch Thường trực UBND TPHCM đưa ra 8 nhóm nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm, từ hoàn thiện thể chế đến phát triển nguồn nhân lực, thành phố đã gửi đi tín hiệu: mục tiêu 20 triệu lượt khách quốc tế và doanh thu du lịch TPHCM không thể đạt bằng những biện pháp nửa vời. Nhưng chiến lược chỉ thực sự có ý nghĩa nếu ba bài toán trọng yếu được giải song song: chọn đúng cơ cấu khách, nâng mức chi tiêu và thời gian lưu trú, đồng thời xây dựng hạ tầng du lịch chịu được sức tải. Câu hỏi mang tính lựa chọn là TPHCM muốn trở thành điểm đến chất lượng cao, nơi khách sẵn sàng ở lâu và quay lại, hay một “trạm trung chuyển” giá rẻ với dòng khách đông nhưng mỏng về giá trị. Việc tập trung vào khách chất lượng không có nghĩa bỏ qua phân khúc bình dân; ngược lại, nó tạo động lực để toàn bộ chuỗi dịch vụ nâng chuẩn. Nếu thành phố chấp nhận từ bỏ tư duy chạy theo số lượng, đầu tư nghiêm túc vào sản phẩm và hạ tầng, mục tiêu du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn và đóng góp 12% GRDP sẽ không còn là con số trên giấy.
