APEC biến Phú Quốc thành đại công trường chạy đua tiến độ
Cuộc chạy đua hạ tầng Phú Quốc phục vụ Hội nghị APEC là quá trình thi công song song, tốc độ cao các dự án sân bay, trung tâm hội nghị và giao thông công cộng, với mục tiêu hoàn thành, vận hành thử và đồng bộ hóa chỉ trong hơn một năm để biến đảo ngọc thành cửa ngõ hội nghị quốc tế tầm khu vực và thế giới. Chỉ còn chưa đầy một năm trước Hội nghị APEC, sân bay Phú Quốc APEC, Trung tâm Hội nghị APEC, nhà hát đa năng và tuyến LRT đều bước vào giai đoạn nước rút, buộc các nhà thầu phải chấp nhận một đường găng tiến độ hiếm nơi nào dám đặt ra. Việc chuẩn bị hạ tầng không còn là nhiệm vụ kỹ thuật thuần túy, mà đã trở thành bài kiểm tra năng lực tổ chức một sự kiện đối ngoại được đánh giá là "nhiệm vụ đối ngoại quan trọng nhất của đất nước từ nay đến năm 2030".
Nhà ga T2 Phú Quốc: Cửa ngõ APEC vừa xây vừa chạy
Nhà ga T2 Phú Quốc mang hình tượng chim phượng hoàng lửa không chỉ là biểu tượng mới của sân bay Phú Quốc APEC, mà còn là bài toán liều lĩnh về tiến độ. Khung chịu lực "cánh trái" mới lắp dựng từ đầu tháng 3 nhưng sau 5 tháng đã cơ bản định hình, với 95% kết cấu bê tông, 70% kết cấu thép mái và 80% xây, tô trát hoàn thành. Để đỡ được hệ mái mô phỏng lớp lông vũ, công trình tiêu tốn gần 25.000 tấn thép, nhịp vượt lớn nhất tới 72 m, cùng hệ kết cấu thép hơn 27.000 tấn trên tổng diện tích sàn hơn 387.790 m². Theo kế hoạch tổng thể, nhà ga T2 sẽ vận hành thử vào tháng 4-2027, tức chỉ vài tháng trước Hội nghị APEC, một mốc thời gian đủ táo bạo để buộc mọi hạng mục từ dây chuyền hành lý 5 tầng đến cơ điện, nội thất phải chạy đồng loạt.
Câu chuyện ở đây không chỉ là xây nhanh, mà là vừa hoàn thiện vỏ công trình vừa tạo điều kiện để bên trong tăng tốc. Hạng mục lắp hơn 9.500 tấm kính cường lực bao quanh nhà ga được khởi động ngày 16-8, mỗi tấm dày 43,52 mm, kích thước khoảng 2,5 x 3 m, nặng 400-500 kg. Khi hệ kính khép kín, không gian bên trong nhà ga sẽ được bảo vệ trước mưa gió và hơi ẩm môi trường biển, tạo điều kiện để thi công nội thất, cơ điện và thiết bị tăng tốc thay vì bị ghìm chân bởi thời tiết mùa mưa đảo ngọc. Trong bối cảnh hơn 6.000 kỹ sư, công nhân được huy động làm 3 ca 4 kíp và khu nhà ở 2.000 người dựng ngay trong công trường, quyết tâm đưa nhà ga T2 thành siêu cửa ngõ đón 24 triệu khách/năm giai đoạn 1 và 50 triệu khách/năm giai đoạn 2 là thông điệp rõ ràng rằng Phú Quốc chọn đánh cược bằng tốc độ để đổi lấy vị thế mới.
Trung tâm Hội nghị APEC và Nhà hát: Trái tim chính trị phải về đích đúng nhịp
Nếu sân bay là cửa ngõ, thì Trung tâm Hội nghị APEC và Nhà biểu diễn đa năng chính là trái tim chính trị của sự kiện, nơi những phiên thảo luận cấp cao sẽ diễn ra. Tổ hợp này đang chứng kiến một cuộc "lột xác" với diện tích mái khoảng 52.000 m², diện tích sàn 107.000 m², chiều cao 37 m; riêng ballroom rộng 11.050 m² với nhịp vượt không cột 81 m, vượt Caesars Forum (Mỹ) để trở thành ballroom lớn nhất thế giới. Ở cạnh bên, Nhà biểu diễn đa năng đã hoàn thành 97% kết cấu bê tông cốt thép, lộ rõ hình hài một không gian trình diễn đồ sộ. Cả hai công trình đang dồn lực vào cơ điện, kết cấu thép, khép kín mặt ngoài trước 30-10, hướng tới hoàn thiện nội thất, âm thanh, ánh sáng trước 30-3-2027. "Sun Group đã cam kết sẽ hoàn thành Nhà ga T2 vào cuối tháng 3-2027 và Trung tâm Hội nghị APEC trước 30-4-2027, đồng thời bảo đảm toàn bộ hạ tầng, lưu trú đúng mốc cam kết với Chính phủ". Chưa có nhiều dự án tại Việt Nam được thiết kế ngay từ đầu để đạt các chuẩn mực quốc tế về ballroom không cột, âm thanh và ánh sáng như vậy, nhưng điều đáng tranh luận là khoảng thời gian hoàn thiện nội thất chỉ vài tháng trước Hội nghị, gần như không có biên độ cho sai sót.
LRT và đường băng số 2: Mảnh ghép cuối của hệ sinh thái APEC
Hạ tầng Phú Quốc không thể dựa vào sân bay và trung tâm hội nghị đơn lẻ; hệ sinh thái APEC chỉ vận hành trơn tru khi tuyến giao thông xanh LRT và đường băng số 2 cùng về đích. Đường cất hạ cánh số 2 dài 3,3 km đã hoàn thành, bay hiệu chuẩn ngày 27-7 và chuẩn bị khai thác thương mại từ 3-9, một tốc độ mà giới chuyên gia nhận định là "chưa từng có" đối với một sân bay trên địa hình biển đảo. LRT Phú Quốc giai đoạn 1 dài 17,59 km, tổng mức đầu tư gần 9.000 tỉ đồng, đang chạy nước rút với phần cọc khoan nhồi cầu hoàn thành, bệ trụ đạt 63%, thân trụ 56%, nền đường đắp cát và đào nền đạt 97%, đắp đất 79%. Công nghệ tàu điện đô thị áp dụng tại đây là lần đầu xuất hiện ở Việt Nam, khiến khâu nghiệm thu, vận hành trở thành một thách thức chưa có tiền lệ.
Theo lộ trình, lắp ray trên mặt đất bắt đầu từ cuối tháng 8, ray trên cao và trong hầm vào tháng 10; những đoàn tàu đầu tiên sẽ cập bến đảo ngọc vào tháng 1-2-2027, chạy thử nghiệm tháng 6 và khai thác thương mại từ tháng 8. Nghĩa là đến thời điểm Hội nghị APEC, LRT nhiều khả năng vẫn trong giai đoạn thử nghiệm, đặt ra câu hỏi: Phú Quốc chấp nhận rủi ro vận hành một hệ thống giao thông hoàn toàn mới, hay tạm thời dựa vào mạng lưới hiện hữu? Bài toán này càng phức tạp bởi mùa mưa bão buộc nhiều đoạn hầm phải chuyển sang đào mở, tăng rủi ro sạt lở, nước mưa đọng, kéo theo việc máy móc, bơm nước phải chạy 24/7. Thành công của LRT không chỉ quyết định hình ảnh của công trường APEC, mà còn định hình cách Phú Quốc giao thông trong nhiều thập niên tới.
Đường găng APEC: Cơ hội định vị đảo ngọc, rủi ro nếu chậm một nhịp
Phía sau những con số tiến độ là áp lực chính trị và đối ngoại chưa từng có: Phó Thủ tướng Thường trực nhắc lại rằng APEC là nhiệm vụ đối ngoại quan trọng nhất của đất nước đến năm 2030, được lãnh đạo Đảng, Nhà nước đặc biệt quan tâm. Hội nghị APEC tại Phú Quốc được kỳ vọng góp phần bảo đảm quốc phòng, an ninh, giữ vững chủ quyền biển đảo, đồng thời tạo động lực phát triển mới cho đảo ngọc và cả nước. Đó là lý do Quốc hội bàn một nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù dành riêng cho các công trình công trường APEC. Nhưng đổi lại ưu đãi là ràng buộc tiến độ: nhà ga T2 vận hành thử tháng 4, trung tâm hội nghị hoàn thiện nội thất cuối tháng 3, LRT chạy thử tháng 6, khai thác tháng 8; tất cả phải xảy ra gần như đồng thời để không làm đứt mạch trải nghiệm của hàng nghìn đại biểu quốc tế. Nếu Phú Quốc cán đích đúng nhịp, đảo ngọc sẽ có sân bay Phú Quốc APEC hiện đại, một trung tâm hội nghị kỷ lục và mạng lưới giao thông xanh đồng bộ, đủ sức nâng tầm từ điểm đến du lịch thành siêu đô thị biển có vai trò chiến lược. Ngược lại, chỉ một mắt xích chậm trễ hoặc vận hành trục trặc trong bối cảnh thời gian chạy thử bị nén, Phú Quốc có thể phải trả giá bằng uy tín quốc gia. Đây không còn là câu chuyện riêng của một tập đoàn hay một địa phương, mà là phép thử cho năng lực triển khai hạ tầng quy mô lớn trong thời gian hữu hạn của Việt Nam.
