Hợp tác Việt Nam Lào bước vào giai đoạn tái định vị chiến lược
Hợp tác Việt Nam Lào trong kinh tế song phương giai đoạn 2026–2030 là quá trình hai nước cùng tái định vị quan hệ kinh tế, đầu tư, hạ tầng khu vực, năng lượng, thương mại ASEAN và phát triển nguồn nhân lực theo hướng bổ trợ lẫn nhau, gắn kết với các trụ cột chính trị, quốc phòng, an ninh để tạo một không gian tăng trưởng chung và bền vững cho toàn tiểu vùng. Điểm đáng chú ý là hai bên không chỉ tổng kết kết quả 8 tháng đầu năm mà chủ động vạch lại lộ trình cho những năm tới, với cách tiếp cận khá thẳng thắn: nhận diện điểm nghẽn, giao nhiệm vụ rõ cho từng lĩnh vực, tránh tình trạng ký kết nhiều nhưng triển khai chậm. Ngày 27/8/2026 tại Đà Nẵng, hội nghị giữa kỳ Ủy ban Hợp tác Việt Nam - Lào diễn ra dưới sự đồng chủ trì của Bộ trưởng Tài chính Việt Nam Ngô Văn Tuấn và Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Tài chính Lào Santiphab Phomvihane. Việc đặt ra mục tiêu tháo gỡ vướng mắc các dự án trọng điểm ngay trong những tháng cuối năm cho thấy hai nước muốn biến cam kết chính trị thành kết quả cụ thể, thay vì các tuyên bố mang tính hình thức.
Hạ tầng khu vực và năng lượng: trục ưu tiên cho không gian tăng trưởng mới
Nếu phải chọn một “mũi đột phá” cho hợp tác Việt Nam Lào giai đoạn tới, đó sẽ là hạ tầng khu vực gắn với năng lượng và thương mại ASEAN. Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn đề nghị sớm thúc đẩy các tuyến giao thông kết nối hai nước và với các nước ASEAN, nhằm tạo thuận lợi cho giao thương, du lịch đồng thời củng cố quốc phòng, an ninh. Đây là cách nhìn đúng: thiếu kết nối vật chất, mọi nỗ lực tăng kim ngạch thương mại đều bị giới hạn. Ở phía Lào, Phó Thủ tướng Santiphab Phomvihane nhấn mạnh ưu tiên các dự án kết nối quan trọng như cao tốc Hà Nội - Viêng Chăn, đường ống dẫn dầu và đường sắt. Đó không chỉ là các tuyến đường, mà là trục năng lượng và logistics cho cả kinh tế song phương. Điều đáng bàn là, nếu những dự án này tiếp tục chậm, cơ hội “đi tắt đón đầu” chuỗi cung ứng khu vực sẽ trôi qua. Vì thế, việc hai bên thống nhất rà soát và tháo gỡ khó khăn đối với các dự án trọng điểm còn chậm tiến độ là quyết định mang tính sống còn.
Kinh tế song phương và thương mại ASEAN: từ tăng trưởng số liệu đến tăng trưởng chất lượng
Nhìn vào số liệu đầu tư và thương mại, nhiều người dễ kết luận hợp tác kinh tế Việt Nam Lào đang đi đúng hướng. Tuy nhiên, câu hỏi phải đặt ra là: tăng trưởng hiện nay đã đủ để hai nền kinh tế cùng vươn lên trong không gian thương mại ASEAN cạnh tranh gay gắt chưa? Hợp tác kinh tế, đầu tư giữa hai nước được đánh giá có chuyển biến tích cực, kim ngạch thương mại hai chiều 6 tháng đầu năm đạt 1,3 tỉ USD. Con số này cho thấy tiềm năng, nhưng cũng phơi bày giới hạn. Hai bên đã thống nhất mở rộng hợp tác trong kinh tế xanh, kinh tế số, công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, năng lượng tái tạo, nông nghiệp công nghệ cao, thương mại và du lịch. Đây là hướng đi đúng nếu Việt Nam và Lào muốn tránh phụ thuộc vào xuất khẩu thô và tài nguyên. Tuy vậy, để những lĩnh vực mới này không dừng lại ở khẩu hiệu, cần hai điều: cải cách thể chế đồng bộ và cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp linh hoạt. Việc tăng cường đối thoại, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và nhà đầu tư đã được nêu tại hội nghị, nhưng đến giai đoạn 2026–2030, đối thoại phải đi kèm quyết định nhanh, minh bạch và có thể dự đoán được.
Phát triển nguồn nhân lực: trụ cột then chốt của lộ trình hợp tác mới
Trong mọi chiến lược hợp tác dài hạn, phát triển nguồn nhân lực là thước đo cho mức độ nghiêm túc của các cam kết. Việt Nam và Lào đã đặt giáo dục, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực là ưu tiên rõ ràng, đặc biệt là đào tạo cán bộ cấp chiến lược, cán bộ trẻ. Việc Việt Nam cấp 1.300 suất học bổng cho Lào tại hơn 170 cơ sở giáo dục trong năm 2026, cùng với các dự án đào tạo và xây dựng Trường Đại học Hữu nghị Lào - Việt Nam, cho thấy hợp tác không chỉ dừng ở chuyển giao vốn mà còn là chuyển giao năng lực. Song ưu tiên nguồn nhân lực chỉ thực sự mang lại hiệu quả khi nó gắn chặt với các trụ cột kinh tế và hạ tầng. Nguồn nhân lực chất lượng cao cần được “đặt vào đúng chỗ” trong các dự án năng lượng, giao thông, viễn thông, kinh tế số. Nếu không, chính sách học bổng và đào tạo sẽ bị tách rời khỏi nhu cầu thực tế của kinh tế song phương. Giai đoạn 2026–2030, hai nước có cơ hội xây dựng một thế hệ cán bộ trẻ hiểu cả logic hoạch định chính sách lẫn yêu cầu cạnh tranh của thương mại ASEAN, qua đó tạo nền tảng cho hợp tác Việt Nam Lào - Campuchia hướng tới các chuỗi giá trị khu vực dài hơi hơn.
Kết luận: từ nghị sự Đà Nẵng đến lộ trình hợp tác 2026–2030
Điểm đáng giá nhất của hội nghị giữa kỳ tại Đà Nẵng không nằm ở những phát biểu ngoại giao mà ở sự thống nhất về việc chuyển trọng tâm sang hành động: tăng cường kết nối kinh tế, xử lý điểm nghẽn hạ tầng, đẩy mạnh hợp tác thể chế và tập trung phát triển nguồn nhân lực. Hai bên cũng nhìn nhận rõ bối cảnh thế giới và khu vực biến động nhanh, tác động mạnh đến kinh tế - xã hội, nhưng kế hoạch hợp tác năm 2026 vẫn cơ bản đạt mục tiêu đề ra. Điều này tạo nền tảng tâm lý và chính trị để bước vào giai đoạn 2026–2030 với kỳ vọng cao hơn. Nhìn về phía trước, nếu các ưu tiên về hạ tầng khu vực, năng lượng, kinh tế số và nguồn nhân lực được thực thi nhất quán, hợp tác Việt Nam Lào có thể vượt khỏi khung “giúp đỡ truyền thống” để hình thành một không gian đồng phát triển, nơi hai nền kinh tế bổ trợ chứ không cạnh tranh trực diện. Việc triển khai hiệu quả kết quả hội nghị được tin tưởng sẽ tiếp tục làm sâu sắc quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện giữa hai nước, đồng thời tạo nền tảng cho các hoạt động hợp tác hướng đến các mốc kỷ niệm quan trọng trong những năm tới.
