Nâng cấp hành chính Quảng Ninh: Không chỉ là đổi tên đơn vị hành chính
Nâng cấp Quảng Ninh từ tỉnh lên thành phố trực thuộc Trung ương là quá trình tái tổ chức không gian phát triển, thể chế và hạ tầng nhằm biến ưu thế biển, biên giới và đô thị hóa cao thành động lực tăng trưởng mới, chứ không chỉ là việc đổi cấp quản lý hay danh xưng hành chính của địa phương. Ngày 12/8, Quốc hội thảo luận tại hội trường về việc thành lập TP Quảng Ninh cùng với TP Bắc Ninh, sau khi nhiều đại biểu chỉ ra rằng “tấm áo” hành chính cấp tỉnh đã trở nên chật hẹp so với tiềm năng và tốc độ tăng trưởng của hai địa phương. Vấn đề không còn là Quảng Ninh có đủ điều kiện hay không, mà là địa phương sẽ dùng tấm áo mới này để tăng sức cạnh tranh, hay tự trói mình trong một bộ máy cồng kềnh và những thủ tục phức tạp hơn.
Những lợi thế biệt lập đặt Quảng Ninh vào vị thế phải bứt phá
Quảng Ninh không giống bất kỳ địa phương nào khác khi cùng lúc sở hữu đường biên giới trên bộ và trên biển tiếp giáp Trung Quốc, cùng hệ thống cửa khẩu quốc tế Móng Cái sầm uất. Thêm vào đó là bờ biển dài với hơn 2.770 hòn đảo lớn nhỏ, trong đó Vịnh Hạ Long đã ba lần được UNESCO công nhận là di sản thiên nhiên thế giới và được bình chọn là một trong bảy kỳ quan thiên nhiên thế giới. Đây là nền tảng độc đáo để xây dựng mô hình “đô thị di sản, kinh tế biển và an ninh biên giới đa cực” như một số đại biểu gợi ý. Nhờ hạ tầng chiến lược tương đối đồng bộ, Quảng Ninh đã cùng Hà Nội và Hải Phòng hình thành tam giác động lực phía Bắc và được định vị là cực tăng trưởng chiến lược của vùng. Nếu không có chiến lược phát triển Quảng Ninh mới, những lợi thế này có nguy cơ bị phân mảnh và khai thác kém hiệu quả.
Từ tấm áo mới đến tái thiết thể chế: Bài toán quản trị đô thị Quảng Ninh
Nhiều đại biểu nhấn mạnh, nâng cấp hành chính Quảng Ninh từ tỉnh lên thành phố trực thuộc Trung ương không thể chỉ là “một tấm áo khoác hành chính” mới, mà phải là một cuộc tái thiết sâu sắc về thể chế và năng lực quản trị. Điều này đòi hỏi chuyển đổi sang mô hình quản trị đô thị hiện đại, dùng phương thức quản trị dựa trên kết quả, áp dụng bộ công cụ KPI và OKR xuống tận cấp cơ sở để đánh giá thực chất hiệu quả làm việc của bộ máy.“Toàn bộ các điều kiện hiện có đã hình thành nên một nền tảng kinh tế, hạ tầng kỹ thuật và mạng lưới đô thị đủ lớn để chuyển dịch sang mô hình quản trị của thành phố trực thuộc Trung ương”. Nhưng nếu không đi kèm sắp xếp bộ máy tinh gọn, không tăng biên chế một cách cơ học và đào tạo đội ngũ quản lý đô thị gắn với chuyển đổi số, Quảng Ninh rất dễ rơi vào vòng xoáy hình thức: cấp thành phố, cách làm cấp huyện.
Cơ hội đầu tư Quảng Ninh và sức cạnh tranh khu vực sau khi nâng cấp
Việc Quảng Ninh thành phố trực thuộc mở ra không gian phát triển mới, tạo thêm động lực để địa phương tiếp tục bứt phá. Nhờ hạ tầng đồng bộ và vị trí trong tam giác động lực phía Bắc, Quảng Ninh được định vị là cửa ngõ giao thương, trung tâm kinh tế biển hiện đại tầm cỡ quốc tế. Đây là cơ hội đầu tư Quảng Ninh không chỉ trong du lịch di sản mà còn trong logistics, công nghiệp ven biển, năng lượng và dịch vụ biên mậu. Định hướng biến Quảng Ninh thành một “quốc gia biển mạnh thu nhỏ” và cực tăng trưởng toàn diện của cả nước cho thấy tầm nhìn cạnh tranh khu vực dài hạn. Tuy nhiên, nếu không nhanh chóng hoàn thiện hạ tầng giao thông, năng lượng, hạ tầng số và các dự án như đường sắt cao tốc Hà Nội – Quảng Ninh, cửa khẩu thông minh Móng Cái, lợi thế thu hút đầu tư sẽ bị các cực tăng trưởng khác chiếm mất.
Tác động tới người dân và yêu cầu chiến lược phát triển Quảng Ninh mới
Người dân có quyền đặt câu hỏi: lên thành phố thì được gì và thành phố khác gì tỉnh. Câu trả lời phải đến từ trải nghiệm thực tế: thủ tục hành chính thuận tiện hơn, dịch vụ công nhanh hơn, môi trường sống tốt hơn. Các đại biểu yêu cầu mọi chính sách phải bảo đảm việc chuyển đổi thủ tục hành chính diễn ra thuận tiện, không làm xáo trộn đời sống nhân dân và hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Chính quyền được khuyến nghị đẩy mạnh truyền thông, hỗ trợ người dân, doanh nghiệp, làm việc cả ngoài giờ hành chính và miễn phí các thủ tục chuyển đổi giấy tờ cần thiết, đồng thời chủ động điều tiết, ổn định mặt bằng giá để đời sống nhân dân ngày càng tốt hơn. Để biến đổi hành chính thành lợi thế kinh tế thực tế, Quảng Ninh phải sớm rà soát, điều chỉnh quy hoạch với tiêu chí cao hơn và kết nối hiệu quả các động lực tăng trưởng. Nếu không, “tấm áo” mới sẽ chỉ là một nhãn hiệu đẹp nhưng rỗng.
