Thành phố trực thuộc mở ra sân chơi mới cho Bắc Ninh
Việc Bắc Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương là quá trình nâng cấp đơn vị hành chính dựa trên toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của tỉnh, nhằm tạo động lực mới cho phát triển hạ tầng công nghiệp, thu hút đầu tư, tăng chất lượng quản trị đô thị và mở rộng không gian kinh tế gắn với chuỗi giá trị toàn cầu. Hôm nay, Nghị quyết 39/2026/QH16 chính thức có hiệu lực, đánh dấu thời điểm Bắc Ninh bước ra khỏi vai trò một tỉnh công nghiệp để tham gia trực tiếp vào nhóm thành phố có tầm ảnh hưởng chiến lược trên bản đồ kinh tế quốc gia. Chính sách không chỉ thay đổi "tên gọi" mà mở ra quyền tự chủ lớn hơn về quy hoạch, hạ tầng, và cách thức cạnh tranh trong khu vực tam giác Hà Nội–Hải Phòng–Quảng Ninh. Câu hỏi không phải "Bắc Ninh có xứng đáng lên thành phố trực thuộc?" mà là "thành phố sẽ dùng vị thế mới này như thế nào để nhảy vọt lên trung tâm công nghệ điện tử Đông Nam Á".
Từ công xưởng công nghệ đến trung tâm công nghiệp điện tử
Sự hiện diện dày đặc của Samsung, Canon, Foxconn, Luxshare, Goertek đã biến Bắc Ninh thành một thủ phủ sản xuất công nghệ, nhưng sản xuất theo đơn đặt hàng vẫn chỉ là tầng thấp trong chuỗi giá trị toàn cầu. Theo Nghị quyết 39, thành phố mới có diện tích 4.713,75 km², dân số gần 4 triệu người, đủ quy mô để xây dựng một hệ sinh thái nghiên cứu, thiết kế và dịch vụ công nghệ cao chứ không chỉ lắp ráp. Mục tiêu hình thành trung tâm công nghiệp điện tử hàng đầu với trọng tâm là bán dẫn, vi mạch và trí tuệ nhân tạo buộc Bắc Ninh phải dịch chuyển mô hình tăng trưởng sang dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Một câu nói nên được nhớ kỹ: "Bắc Ninh không thể mãi là công xưởng, phải trở thành nơi nghĩ ra, thiết kế và điều phối sản phẩm công nghệ điện tử". Điều này đồng nghĩa chính quyền phải ưu tiên chính sách cho R&D, công nghiệp hỗ trợ và kinh tế số thay vì chỉ cạnh tranh bằng chi phí lao động.
Hạ tầng công nghiệp Bắc Ninh: từ lợi thế địa lý đến bản lề chuỗi cung ứng
Nếu không có hạ tầng công nghiệp Bắc Ninh đủ mạnh, câu chuyện trung tâm công nghệ điện tử sẽ chỉ là khẩu hiệu. Thành phố nằm ở cửa ngõ phía Bắc Hà Nội, là mắt xích chuyển tiếp của tam giác kinh tế Hà Nội–Hải Phòng–Quảng Ninh và trên hai hành lang kinh tế Côn Minh–Lào Cai–Hà Nội–Hải Phòng–Quảng Ninh, Nam Ninh–Lạng Sơn–Hà Nội–Hải Phòng–Quảng Ninh. Quốc lộ 1A, 1B, 18, 38, tuyến cao tốc Hà Nội–Bắc Giang, cùng các dự án vành đai 4, 5 và đường sắt Hà Nội–Bắc Ninh–Lạng Sơn đang biến Bắc Ninh thành điểm gom, phân phối hàng hóa trong chuỗi giá trị toàn cầu. Đặc biệt, cảng hàng không quốc tế Gia Bình với quy mô gần 1.960 ha, công suất 30 triệu hành khách và 1,6 triệu tấn hàng hóa vào năm 2030, lên 50 triệu hành khách và 2,5 triệu tấn hàng hóa năm 2050, sẽ là "trạm bơm" logistics cho toàn vùng. Nhưng nếu không quy hoạch đồng bộ đô thị, logistics, kho bãi và dịch vụ hỗ trợ quanh sân bay, Bắc Ninh sẽ đánh mất cơ hội trở thành trung tâm chuỗi cung ứng chứ đừng nói đến trung tâm công nghệ.
Doanh nghiệp nội: hoặc lên tầng giá trị cao, hoặc bị bỏ lại
Việc Bắc Ninh thành phố trực thuộc khiến yêu cầu đối với doanh nghiệp nội tăng lên rõ rệt: muốn tồn tại phải chen vào các khâu giá trị cao của chuỗi cung ứng FDI, không chỉ gia công đơn giản. GRDP Bắc Ninh 6 tháng đầu năm 2026 tăng 10,56%, trong đó công nghiệp–xây dựng tăng 12,55%, dịch vụ tăng 8,18%, cho thấy sức bật nhưng cũng cảnh báo nguy cơ phụ thuộc quá lớn vào khu vực FDI. Các chuyên gia tại địa phương đã nói thẳng: doanh nghiệp Việt phải nâng cao năng lực công nghệ, quản trị, tài chính, làm chủ công nghệ lõi, đa dạng hóa sản phẩm và giảm phụ thuộc vào vài đối tác lớn. Quản trị nhân sự kỹ thuật, chuyển đổi số quy trình, bản đồ chuỗi cung ứng, cụm công nghiệp chuyên biệt, cơ chế gắn thu hút FDI với chuyển giao công nghệ… không còn là khái niệm đẹp trong hội thảo mà là điều kiện sống còn. Nếu doanh nghiệp nội bỏ qua giai đoạn này, Bắc Ninh sẽ phát triển, nhưng giá trị cao nhất vẫn thuộc về tập đoàn nước ngoài.
Người lao động và cư dân được hưởng gì từ chiến lược công nghệ?
Một trung tâm công nghệ điện tử đáng gọi là thành công phải mang lại lợi ích rõ ràng cho người dân, không chỉ cho báo cáo tăng trưởng. Khi không gian phát triển được mở rộng, yêu cầu quản lý đô thị, quy hoạch, đầu tư xây dựng và cung cấp dịch vụ công cũng phải chuyên nghiệp, minh bạch hơn để phục vụ tốt hơn nhu cầu chính đáng của cư dân và doanh nghiệp. Đại diện các tập đoàn FDI đã nhấn mạnh kỳ vọng vào việc nâng cấp hạ tầng giao thông, bảo đảm nguồn cung điện, nước ổn định – đây là những yếu tố tác động trực tiếp đến đời sống người lao động công nghiệp lẫn dân cư đô thị. Câu chuyện nguồn nhân lực cho thấy lợi ích hai chiều: doanh nghiệp như Goertek liên kết đào tạo với trường đại học, mở trung tâm đào tạo để tuyển chọn sinh viên từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường, giúp họ vào làm việc ngay sau tốt nghiệp. Nếu thành phố biết đặt người lao động vào trung tâm của chiến lược công nghệ – từ đào tạo đến an sinh, nhà ở, giao thông – Bắc Ninh sẽ không chỉ là nơi đến làm việc mà còn là nơi đáng sống.
