Từ nghị quyết 100% tán thành tới bước ngoặt phát triển miền Bắc
Việc Quảng Ninh và Bắc Ninh được nâng cấp thành các thành phố trực thuộc Trung ương là bước điều chỉnh mô hình quản trị nhằm biến hai địa phương này thành cực tăng trưởng công nghiệp – dịch vụ – công nghệ cao mới của miền Bắc, gắn với đầu tư hạ tầng liên vùng, thu hút nhà đầu tư chiến lược và tái định vị vai trò trong chuỗi cung ứng quốc gia lẫn toàn cầu.
Chiều 24/8, Quốc hội thông qua nghị quyết thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh với 100% đại biểu có mặt tán thành. Đây không chỉ là thay đổi tên gọi; đó là cam kết chính trị cao độ cho một mô hình phát triển mới. Thành phố Quảng Ninh được tổ chức trên toàn bộ diện tích tự nhiên khoảng 6.231km2, dân số khoảng 1,52 triệu người với 30 phường, 22 xã và 2 đặc khu. Bắc Ninh là một đô thị quy mô lớn, khoảng 4.713km2, gần 3,99 triệu dân, gồm 45 phường và 54 xã. Từ ngày 1/9, Quảng Ninh chính thức là Quảng Ninh thành phố trực thuộc; Bắc Ninh bắt đầu mô hình mới từ 20/9.
Quảng Ninh thành phố trực thuộc: Đô thị biển và cửa ngõ kinh tế mới
Quảng Ninh thành phố trực thuộc không chỉ là một danh xưng hành chính; đó là bước đặt cược lớn để biến địa phương này thành đô thị biển hiện đại, xanh, thông minh và có sức cạnh tranh quốc tế. Thành phố Quảng Ninh mới giáp Hải Phòng, Bắc Ninh, Lạng Sơn, Trung Quốc và Biển Đông – một cấu trúc địa lý hiếm có, hội đủ cả cảng biển, cửa khẩu, hành lang ven biển và trục kết nối nội địa. Đây là nền tảng để Quảng Ninh trở thành trung tâm kinh tế biển, du lịch, dịch vụ và địa bàn chiến lược về quốc phòng, an ninh.
Về kinh tế, Quảng Ninh có cơ hội tái cấu trúc mạnh: chuyển từ tăng trưởng dựa vào khai thác tài nguyên sang dịch vụ cao cấp, logistic và công nghiệp hiện đại. Một câu nói đáng ghi nhớ là: “Hai thành phố được định hướng phát triển công nghiệp hiện đại, công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo, tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu và trở thành các cực tăng trưởng quan trọng của vùng, cả nước”. Với cơ chế đặc thù dành cho thành phố trực thuộc, Quảng Ninh có thêm dư địa thu hút nhà đầu tư chiến lược về khoa học công nghệ, chuyển đổi số, đất đai và phát triển quỹ đất – tức là lợi thế cạnh tranh mới trong cuộc đua cơ hội đầu tư Quảng Ninh Bắc Ninh.
Bắc Ninh thành phố công nghệ: Từ "thủ phủ" công nghiệp lên cực công nghệ cao
Nếu Quảng Ninh nghiêng về kinh tế biển và du lịch, thì Bắc Ninh thành phố công nghệ là mảnh ghép công nghiệp – công nghệ cao của chiến lược phát triển kinh tế miền Bắc. Thành phố Bắc Ninh được thành lập trên toàn bộ diện tích và dân số tỉnh Bắc Ninh, giáp Hà Nội, Hải Phòng, thành phố Quảng Ninh và các tỉnh Hưng Yên, Lạng Sơn, Thái Nguyên. Vị trí “đệm” giữa thủ đô, cảng biển và cửa khẩu đặt Bắc Ninh vào trung tâm mạng lưới sản xuất – logistics – thị trường nội địa.
Theo định hướng, Bắc Ninh sẽ phát triển theo hướng công nghiệp công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, xanh, thông minh và hiện đại, đồng thời bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa Kinh Bắc. Điều đáng chú ý là lộ trình này không chỉ nói về nhà máy điện tử hay khu công nghiệp; nó nói về một hệ sinh thái công nghệ với trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số, các trung tâm R&D và doanh nghiệp sáng tạo. Mối liên kết với Hà Nội và Quảng Ninh giúp Bắc Ninh tăng cường tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu, biến mình trở thành “bàn đạp” quan trọng cho cả vùng trong cuộc cạnh tranh thu hút dòng vốn công nghệ cao.
Người dân được gì và những đòi hỏi mới với chính quyền đô thị
Ở bình diện đời sống, điều quan trọng là quá trình chuyển từ tỉnh sang thành phố không làm xáo trộn quyền lợi của người dân. Các văn bản, giấy tờ đã được cấp trước khi nghị quyết có hiệu lực, nếu còn thời hạn, tiếp tục được sử dụng bình thường cho đến khi hết hạn hoặc được sửa đổi, thay thế. HĐND, UBND tỉnh Quảng Ninh và Bắc Ninh sẽ chuyển thành HĐND, UBND thành phố tương ứng, nghĩa là người dân không mất đi cơ chế đại diện mà chỉ thay đổi cấp độ quản trị.
Tuy vậy, nâng cấp lên thành phố trực thuộc cũng đồng nghĩa với đòi hỏi cao hơn về quản lý đô thị, hạ tầng và dịch vụ công. Chính phủ yêu cầu hai địa phương kiện toàn bộ máy, ổn định đời sống người dân, bảo đảm phát triển kinh tế – xã hội, quốc phòng, an ninh. Đồng thời, các chế độ, chính sách đặc thù đang áp dụng trước đây vẫn tiếp tục được thực hiện đến hết thời gian áp dụng hoặc khi có quyết định khác. Đó là “đệm an toàn” để quá trình chuyển đổi không tạo cú sốc, nhưng cũng là phép thử năng lực điều hành của chính quyền đô thị mới.
Cơ hội đầu tư Quảng Ninh Bắc Ninh: Hạ tầng liên vùng và cuộc đua cực tăng trưởng
Nếu nhìn ở tầm vùng, việc hình thành thêm hai thành phố trực thuộc đưa tổng số thành phố trực thuộc Trung ương lên 9. Đây là bước tái cấu trúc bản đồ phát triển kinh tế miền Bắc: Hà Nội là trung tâm chính trị – dịch vụ, Hải Phòng là đầu mối cảng biển, Quảng Ninh là đô thị biển – du lịch – kinh tế cửa khẩu, còn Bắc Ninh là thành phố công nghệ – công nghiệp công nghệ cao. Khi bốn cực này kết nối bằng hạ tầng giao thông liên vùng, cả vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc sẽ có sức cạnh tranh khác hẳn.
Cơ hội đầu tư Quảng Ninh Bắc Ninh nằm ở chỗ hai thành phố sẽ được hưởng những cơ chế dành riêng cho thành phố trực thuộc Trung ương trong dự án Luật Phát triển đô thị, tập trung vào thu hút nhà đầu tư chiến lược, tài chính – ngân sách, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, đất đai, giải phóng mặt bằng và phát triển quỹ đất. Chính phủ cũng định hướng tăng phân cấp, phân quyền, trao thêm quyền chủ động cho chính quyền địa phương. Khi quyền đi kèm trách nhiệm, bài toán còn lại là hai thành phố có dám lựa chọn chất lượng đầu tư, thay vì chạy theo số lượng dự án bằng mọi giá hay không.
