Hợp tác công nghệ cần đi từ nhu cầu thực tế
Hợp tác Việt–Hàn trong robot và bán dẫn là việc doanh nghiệp, cơ sở nghiên cứu và cơ quan hai nước cùng phát triển công nghệ, nhân lực, sản phẩm và các mắt xích chuỗi cung ứng. Giá trị của mối quan hệ này không nằm ở số thỏa thuận được ký, mà ở khả năng biến thế mạnh bổ trợ thành năng lực sản xuất và ứng dụng cụ thể.
Thời điểm hiện nay có ý nghĩa bởi Hàn Quốc muốn nâng vị thế trong chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu, còn Việt Nam cần mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp trong nước vào mạng lưới cung ứng quốc tế. Hai động lực ấy khiến hợp tác có thể vượt khỏi trao đổi kinh nghiệm, tiến đến cùng phát triển giải pháp và tìm đầu ra.
Lợi ích cuối cùng cũng phải hiện diện trong đời sống thường ngày: robot AI có thể hỗ trợ sản xuất, logistics, nông nghiệp, chăm sóc sức khỏe và cứu hộ; các ứng dụng chip và AI có thể phục vụ giám sát thực phẩm, nhãn kệ điện tử, theo dõi tài sản và y tế. Đây là phép thử thiết thực để đánh giá hợp tác có tạo ra sản phẩm hữu ích hay không.
Robot AI mở thêm vai trò cho doanh nghiệp Việt
Hàn Quốc đang chuyển từ tự động hóa công nghiệp truyền thống sang công nghệ robot tích hợp trí tuệ nhân tạo và AI vật lý, đồng thời ưu tiên làm chủ công nghệ lõi, nội địa hóa linh kiện và mở rộng ứng dụng. Với mật độ 1.220 robot công nghiệp trên 10.000 lao động sản xuất năm 2024, nước này có nền tảng chế tạo mạnh để phát triển thế hệ robot mới.
Kế hoạch phát triển hệ sinh thái robot hình người hướng tới nâng tỷ lệ nội địa hóa linh kiện cốt lõi từ khoảng 45% lên 80%. Trọng tâm gồm bộ truyền động, bàn tay robot, cảm biến, chip AI, pin và hệ điều hành. Quy mô mục tiêu cho thấy Hàn Quốc không chỉ tìm cách chế tạo robot, mà còn muốn kiểm soát những thành phần quyết định hiệu suất và khả năng thương mại hóa.
Đây là cửa hợp tác đáng chú ý cho doanh nghiệp công nghệ Việt Nam. Hướng đi có triển vọng là kết hợp phần cứng và năng lực sản xuất của Hàn Quốc với phần mềm, AI và khả năng phát triển ứng dụng của doanh nghiệp Việt. Nhưng cơ hội sẽ khó bền nếu phía Việt Nam chỉ đứng ngoài cung cấp dịch vụ: cần tham gia thiết kế, tích hợp và thử nghiệm robot trong các môi trường có nhu cầu thật.
Physical AI có thể đưa robot vào nhà máy, kho vận, công trường, nông trại và hoạt động chăm sóc. Với người dùng, ý nghĩa nằm ở việc công việc nguy hiểm hoặc lặp lại được hỗ trợ tốt hơn; với doanh nghiệp, lợi ích phải được chứng minh bằng độ bền, năng suất và chi phí vận hành phù hợp.
Bán dẫn: mở rộng chuỗi cung ứng và nâng năng lực trong nước
Hội nghị AI-Bán dẫn Việt Nam-Hàn Quốc lần thứ nhất được tổ chức ngày 12/11, quy tụ cơ quan quản lý, doanh nghiệp, hiệp hội và cơ sở đào tạo để thúc đẩy hợp tác về công nghệ, nhân lực và chuỗi cung ứng bán dẫn. Tám biên bản ghi nhớ tập trung vào kết nối doanh nghiệp, phát triển công nghệ và đào tạo nhân lực.
Một trọng tâm là nối doanh nghiệp Hàn Quốc với các doanh nghiệp điện tử, bán dẫn và công nghiệp hỗ trợ tại Bắc Ninh. Các bên hướng tới giao thương, trao đổi chuyên gia và hợp tác từ thiết kế, sản xuất đến đóng gói kiểm thử chip. FPT cũng thiết lập hợp tác với HANA Micron, Supergate và edgeAI trong lĩnh vực đóng gói và kiểm thử.
Những kết nối này có thể giúp doanh nghiệp Việt tiếp cận quy trình, công nghệ và tiêu chuẩn sản xuất; song có đối tác chưa đồng nghĩa với việc đã có vị trí vững chắc trong chuỗi cung ứng. Muốn tham gia sâu hơn, doanh nghiệp cần nâng chất lượng nhân lực, độ ổn định sản xuất và năng lực công nghệ. Mở rộng chuỗi cung ứng phải đi cùng xây dựng năng lực nội địa, thay vì dừng ở vai trò gia công.
Mục tiêu của Việt Nam đến năm 2030 gồm ít nhất 100 doanh nghiệp thiết kế chip, một nhà máy chế tạo quy mô nhỏ, 10 nhà máy đóng gói và kiểm thử, cùng 50.000 nhân lực bán dẫn trình độ đại học trở lên. Vì vậy, hợp tác với Hàn Quốc sẽ có ý nghĩa lớn nhất khi giúp doanh nghiệp trong nước tiến từ tham gia công đoạn sản xuất sang nghiên cứu, thiết kế và làm chủ sản phẩm.
Từ biên bản hợp tác đến sản phẩm có thị trường
Robot và bán dẫn có điểm giao ngày càng rõ: robot AI cần chip, cảm biến, năng lực tính toán và phần mềm điều khiển; còn các ứng dụng AI có thể tạo thêm nhu cầu cho linh kiện và giải pháp bán dẫn. Vì vậy, hai hướng hợp tác không nên phát triển thành những dự án rời rạc mà cần kết nối nghiên cứu, sản xuất và khách hàng.
Các thỏa thuận hợp tác chip và AI giữa doanh nghiệp hai nước, trong đó có hướng kết hợp chip, bo mạch tiêu thụ điện năng thấp với mô hình AI, cho thấy khả năng đi từ công nghệ đến ứng dụng. Giám sát thực phẩm, nhãn kệ điện tử, theo dõi tài sản và y tế là những bài toán cụ thể để thử nghiệm sản phẩm, tìm khách hàng và đánh giá hiệu quả.
Kết luận, hợp tác Việt Hàn trong công nghệ robot và công nghiệp bán dẫn có nền tảng bổ trợ đáng kể, nhưng kết quả không tự đến từ những tuyên bố chung. Thước đo nên là doanh nghiệp Việt tham gia được vào khâu nào, công nghệ nào được chuyển thành sản phẩm và chuỗi cung ứng có thêm nhà cung cấp trong nước hay không. Khi hợp tác gắn với nhu cầu thị trường và năng lực làm chủ, cơ hội mới trở thành giá trị lâu dài.
