Khi một bát phở trở thành món ăn phải cân nhắc
Phở tăng giá tại các quán phở nổi tiếng là hiện tượng cho thấy một món ăn vốn bình dân đang dần bước ra khỏi tầm tay của nhiều người, buộc thực khách phải cân nhắc lại thói quen ăn uống và cách họ đánh giá giá cả thực phẩm Việt trong đời sống hằng ngày. Phở Thìn Lò Đúc là ví dụ điển hình khi 5 năm trước một bát phở có giá 60.000 đồng, nay mức giá đã lên tới 100.000 đồng, còn suất đặc biệt thêm trứng được ghi nhận ở 135.000 đồng. Tốc độ tăng 67% trong thời gian ngắn không chỉ là con số khô khan; nó phản ánh sự dịch chuyển của một biểu tượng ẩm thực đường phố sang nhóm món ăn cận nhà hàng. Từ chỗ có thể ăn thoải mái, nhiều người giờ phải "đắn đo" xem một bát phở còn xứng đáng với số tiền bỏ ra hay không.
Năm lần tăng giá và cú sốc 135.000 đồng
Điều khiến dư luận xôn xao không phải chỉ là giá cao, mà là nhịp tăng giá dồn dập. Trong video “POV: đi ăn quán phở cực kỳ nổi tiếng 5 năm thay đổi giá 5 lần”, food reviewer Hoàng Sỏi quay lại Phở Thìn Lò Đúc sau khoảng 2 năm và ghi nhận một bát phở đặc biệt có giá 130.000 đồng, thêm trứng là 135.000 đồng. Những ngày gần đây, bảng giá tại quán cho thấy phở tái lăn thông thường đã chạm mức 100.000 đồng, suất đặc biệt là 120.000 đồng. Trước đó, các mốc tăng giá liên tục được khách nhớ lại: từng có thời điểm phở thường 60.000 rồi 70.000, 80.000 đồng; phở đặc biệt 80.000 rồi 90.000, 100.000 đồng. Như vậy, từ 60.000 đồng lên 100.000 đồng trong khoảng 5 năm là mức tăng khoảng 67%. Với một món ăn đường phố, đây là tốc độ khiến nhiều người có cảm giác bị “đẩy” ra khỏi quán quen.
Thực khách địa phương lùi bước, khách tò mò tiến vào?
Mọi tranh luận về phở tăng giá rốt cuộc vẫn quay về câu hỏi: ai là người sẵn sàng trả tiền. Những bình luận như “nể người nào bỏ 130.000 đồng ăn tô này” xuất hiện dày đặc, phản ánh tâm lý cho rằng mức giá này đã vượt quá ngưỡng chấp nhận của phần đông khách quen. Một khách nhận xét quán hiện nay chủ yếu thu hút khách du lịch hoặc người tò mò, trong khi người địa phương ít ăn thường xuyên. Điều này hợp lý: với người mê vị tái lăn, thích lượng thịt nhiều và coi một bát phở Phở Thìn là trải nghiệm thương hiệu, con số 100.000–135.000 đồng có thể vẫn chấp nhận được. Nhưng với những người đặt tiêu chí “giá trị trên mỗi đồng tiền bỏ ra” lên hàng đầu, đây là mức giá khiến họ phải tính toán, thậm chí chuyển sang những hàng phở khác có giá quanh 40.000–50.000 đồng nhưng lượng thịt không hề kém.
Giá cao có xứng với “chất riêng” của quán phở nổi tiếng?
Phở Thìn Lò Đúc không phải quán phở đầu tiên bị soi về việc ẩm thực đường phố đắt hơn, nhưng lại là trường hợp tiêu biểu vì sở hữu một món gần như “độc quyền” – phở tái lăn. Hoàng Sỏi nhận xét phở tại đây có nước dùng béo rõ, đậm mùi bò xào, thịt được xào trước rồi mới cho vào bát, tạo cảm giác giống sự kết hợp giữa phở và bò xào. Nhiều đánh giá trên các nền tảng trực tuyến cũng khen thịt mềm, thơm, nước dùng đậm đà, hành cho rất nhiều. Một đại diện quán từng chia sẻ rằng khi so sánh bát phở 100.000 đồng với phở 30.000–50.000 đồng, cần nhìn vào khác biệt về nước dùng, thịt, bánh phở hay hành. Câu hỏi là: sự khác biệt đó có tương xứng với mức giá đã tăng 67% trong vài năm hay không? Ở đây, câu trả lời không nằm ở công thức nấu ăn, mà ở cảm nhận của người trả tiền.
Từ món bình dân thành trải nghiệm “đặc sản”: chúng ta mất gì?
Từ một bát phở 60.000 đồng đến mức 100.000–135.000 đồng, Phở Thìn Lò Đúc đã dịch chuyển khỏi nhóm món ăn bình dân dễ tiếp cận. Quán vẫn đông khách, chứng tỏ luôn có thị trường cho những thương hiệu mạnh sẵn sàng định vị mình ở vùng giá cao. Tuy vậy, sự đổi chỗ này có cái giá xã hội: người lao động, sinh viên, gia đình trung lưu khó còn xem những quán phở nổi tiếng là lựa chọn thường xuyên. Phở – từng là biểu tượng ẩm thực đường phố – đang phân hóa thành hai thế giới: một bên là những bát phở tăng giá liên tục, dựa trên thương hiệu và trải nghiệm; bên kia là hàng loạt quán nhỏ, giữ giá thấp hơn, cố giữ vai trò nuôi sống đời sống thường ngày. Khi giá cả thực phẩm Việt thay đổi theo hướng đắt đỏ ở các điểm danh tiếng, câu hỏi về tính bền vững của văn hóa ăn đường phố không còn là chuyện của riêng một quán phở, mà là chuyện của cả thành phố.
