Từ bãi chế tạo ở Việt Nam đến biển Baltic: bước ngoặt xuất khẩu công nghệ năng lượng
Việc PTSC M&C hoàn thành bốn trạm biến áp ngoài khơi cho Dự án Baltica 2 và đưa lên xà lan vận chuyển sang châu Âu là một cột mốc cho thấy điện gió ngoài khơi Việt Nam đã vươn từ vai trò thị trường tiềm năng lên vị thế nhà cung cấp giải pháp EPC trong chuỗi cung ứng năng lượng tái tạo toàn cầu.
Ngày 12.9.2026, tại Trung tâm Công nghiệp năng lượng và Hậu cần kỹ thuật PTSC ở TP.HCM, PTSC M&C tổ chức lễ chúc mừng hoàn thành công tác đưa bốn trạm biến áp ngoài khơi thuộc Dự án Baltica 2 lên xà lan và vận chuyển rời cảng. Không còn là câu chuyện “gia công giá rẻ”, đây là lần đầu sản phẩm điện gió ngoài khơi Việt Nam đi thẳng vào một dự án quy mô 1,5 GW trên biển Baltic, gồm 107 tua-bin và bốn OSS, mỗi trạm 375 MW. Trong bối cảnh châu Âu tăng tốc chuyển đổi năng lượng, việc một tổng thầu đến từ Việt Nam chen chân được vào chuỗi cung ứng cho thấy chuẩn mực kỹ thuật và quản trị đã vượt xa khuôn khổ một thị trường mới nổi.
PETROVIETNAM, PTSC và cú rẽ chiến lược từ dầu khí sang điện gió ngoài khơi
Điện gió ngoài khơi Việt Nam không phải là cuộc chơi tay ngang của PETROVIETNAM và PTSC; đó là sự kéo dài tự nhiên của hơn nửa thế kỷ tích lũy năng lực công trình biển trong ngành dầu khí. Hệ thống cảng dịch vụ, phương tiện hàng hải chuyên dụng, đội ngũ kỹ sư – công nhân tay nghề cao và văn hóa an toàn đã tạo nền tảng rất gần với yêu cầu của các dự án điện gió ngoài khơi.
Nhưng nền tảng kỹ thuật chỉ là điều kiện cần. Điều đáng nói là sự chuyển đổi tư duy: lãnh đạo doanh nghiệp dám chuyển hướng sang một thị trường chưa từng có tiền lệ, dựa trên nhận diện rằng chuyển dịch năng lượng toàn cầu đang mở ra “cuộc chơi mới” và nếu không bước vào sớm, Việt Nam sẽ mãi là khách hàng chứ không trở thành nhà cung cấp. Quản trị dự án được mở rộng thành quản trị chuỗi, tổ chức chế tạo đơn chiếc được thay bằng sản xuất hàng loạt, hệ thống quản lý được nâng cấp theo tiêu chuẩn châu Âu, cùng loạt đầu tư vào xưởng sơn chuyên dụng, khu G-fit, thiết bị cho cấu kiện siêu trường siêu trọng và chương trình đào tạo làm quen tiêu chuẩn điện gió ngoài khơi.
Baltica 2: phép thử châu Âu cho năng lực EPC Việt Nam
Tháng 6.2023, liên danh Semco Maritime – PTSC M&C nhận gói EPC bốn trạm biến áp ngoài khơi của Baltica 2, từ thiết kế, mua sắm, thi công đến chạy thử, với tổng khối lượng khoảng 16.000 tấn. PTSC M&C chịu trách nhiệm chế tạo, lắp đặt hoàn thiện và chạy thử trên bờ tại Việt Nam, triển khai đồng thời bốn trạm với mật độ thiết bị điện cao áp, điều khiển, bảo vệ, viễn thông đòi hỏi tổ chức sản xuất cực kỳ chặt chẽ.
Theo kế hoạch, hai trạm đã lên đường đến châu Âu, hai trạm còn lại chuẩn bị hạ thủy, trước khi bước vào giai đoạn lắp đặt và đấu nối ngoài khơi Ba Lan từ tháng 11.2026. Dự kiến từ quý IV/2027, dự án sẽ cung cấp điện cho khoảng 2,4 triệu hộ gia đình Ba Lan, góp phần thúc đẩy chuyển đổi năng lượng châu Âu. Đây không chỉ là hợp đồng gia công thiết bị; đây là chứng nhận sống động rằng năng lực EPC Việt Nam đủ sức đáp ứng dự án điện gió quy mô lớn trên thế giới, với yêu cầu khắt khe về kỹ thuật, chất lượng, an toàn và tiến độ. "Kết quả cho thấy công nghiệp – năng lượng Việt Nam có khả năng đáp ứng các dự án điện gió quy mô lớn trên thế giới."
Từ Changhua đến Baltica: hình thành chuỗi EPC điện gió ngoài khơi Việt Nam
Baltica 2 không xuất hiện trong khoảng trống; trước đó, PTSC đã bước vào chuỗi dự án điện gió ngoài khơi bằng hợp đồng thiết kế, mua sắm, chế tạo và cung cấp 33 chân đế dạng suction bucket jacket cho trang trại Greater Changhua 2b&4 công suất 920 MW tại Đài Loan, với tổng khối lượng sản phẩm gần 80.000 tấn. Dự án buộc PTSC phải kiểm soát đồng thời tiến độ hàng chục sản phẩm, đảm bảo đồng nhất chất lượng và đạt hơn 10 triệu giờ lao động an toàn tuyệt đối trên công trường.
Song song, PTSC M&C tích lũy kinh nghiệm OSS qua các dự án Hai Long 2 và Hai Long 3 với đối tác Semco Maritime, từ tích hợp thiết bị, kiểm tra, chạy thử đến phối hợp nhiều chuyên ngành trên cùng một công trình. Đến nay, doanh nghiệp đã tham gia 10 trạm biến áp ngoài khơi cho các thị trường châu Á và châu Âu. Theo định hướng Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, Việt Nam đặt mục tiêu phát triển 6.000–17.032 MW điện gió ngoài khơi giai đoạn 2030–2035. Nếu không hình thành chuỗi EPC trong nước ngay từ khi tham gia thị trường quốc tế, khi điện gió ngoài khơi Việt Nam bùng nổ, phần giá trị gia tăng lớn nhất sẽ tiếp tục chảy ra nước ngoài.
Từ xuất khẩu thiết bị đến xuất khẩu năng lực EPC và công nghệ
Điểm đáng kể nhất trong câu chuyện PTSC Baltica 2 không phải là số lượng trạm biến áp, mà là việc Việt Nam xuất khẩu công nghệ năng lượng chứ không chỉ xuất khẩu cấu kiện. Thủ tướng đã yêu cầu PETROVIETNAM và PTSC “làm bằng được, càng sớm càng tốt, việc chuyển giao, làm chủ toàn bộ công nghệ điện gió ngoài khơi”, biến nền tảng dầu khí thành năng lực tổng thầu EPC điện gió ngoài khơi. Đây là bước nâng cấp từ một tổng thầu EPC công trình dầu khí đơn lẻ lên tổng thầu có thể cùng lúc dẫn dắt các chuỗi dịch vụ năng lượng tái tạo ngoài khơi.
Thành công ở Đài Loan và châu Âu là bảo chứng rằng PETROVIETNAM/PTSC có thể đảm nhận vai trò tổng thầu EPC trong chuỗi năng lượng tái tạo ngoài khơi ở tầm quốc tế, đồng thời mở rộng hiện diện trên thị trường năng lượng quốc tế. Chính nền tảng đó đặt năng lực EPC Việt Nam vào vị thế thuận lợi để bước tiếp sang các dự án ngoài khơi khác, từ gió đến các công nghệ năng lượng tái tạo mới, tại khu vực và toàn cầu. Nếu tiếp tục đầu tư đúng thời điểm, giữ kỷ luật an toàn và chất lượng, điện gió ngoài khơi Việt Nam có thể đi từ vai trò nhà cung cấp OSS, chân đế, dịch vụ kỹ thuật sang vị thế xuất khẩu toàn chuỗi giải pháp EPC, tham gia sâu hơn vào chuyển đổi năng lượng châu Âu và thế giới.
