Cột mốc Baltica 2: Khi “pháo đài thép” Made in Vietnam rời bờ
Việc Việt Nam lần đầu tiên chế tạo và xuất khẩu trạm biến áp điện gió ngoài khơi sang châu Âu là bước ngoặt cho ngành điện gió ngoài khơi Việt Nam, đánh dấu khả năng tham gia chuỗi cung ứng năng lượng tái tạo quốc tế với các công trình nặng hàng chục nghìn tấn được thiết kế, lắp đặt và hạ thủy ngay trong nước, sau đó vượt hơn 15.000 km tới biển Baltic để hòa vào một trong những dự án điện gió lớn nhất khu vực.
Ngày 12/9, PTSC M&C tổ chức lễ hạ thủy và bàn giao 4 trạm biến áp ngoài khơi thuộc dự án Baltica 2, đánh dấu lần đầu các công trình điện gió ngoài khơi được chế tạo tại Việt Nam xuất khẩu sang châu Âu. Tính đến thời điểm này, 2 trạm đã lên đường vượt biển, 2 trạm còn lại đã hạ thủy xong, sẵn sàng khởi hành. Bốn “pháo đài thép” – mỗi trạm cao tương đương tòa nhà 15 tầng – là minh chứng thuyết phục rằng năng lực EPC ngoài khơi của Việt Nam đã vượt ra khỏi vai trò gia công phụ trợ để bước vào nhóm nhà thầu chính trong các dự án quốc tế.
Quy mô Baltica 2 và thông điệp niềm tin từ châu Âu
Baltica 2 không phải một dự án thử nghiệm “nhỏ để dễ tha thứ”, mà là bài kiểm tra khắt khe nhất dành cho bất kỳ nhà thầu nào muốn chen chân vào thị trường điện gió ngoài khơi châu Âu. Dự án do Ørsted và PGE hợp tác phát triển tại biển Baltic, ngoài khơi Ba Lan, với công suất khoảng 1.500 MW, gồm 107 turbine gió và 4 trạm biến áp ngoài khơi, dự kiến vận hành từ quý IV/2027. Mỗi trạm biến áp Baltica 2 có công suất 375 MW, giữ vai trò “trái tim” thu gom điện từ các turbine, truyền tải vào bờ, bổ sung nguồn năng lượng tái tạo quy mô lớn cho hệ thống điện Ba Lan.
Tổng khối lượng 4 trạm biến áp cùng các khung đỡ mô-đun khoảng 16.000 tấn, trong đó 4 topside nặng 3.223 tấn/kiện và 4 kết cấu MSF nặng 504 tấn/kiện. Khi đi vào hoạt động, Baltica 2 dự kiến cung cấp điện tương đương nhu cầu của khoảng 2,4 triệu hộ gia đình và giúp giảm khoảng 5 triệu tấn CO2 mỗi năm bắt đầu từ 2027. Một CEO đến từ Đan Mạch đã khẳng định việc hoàn thành các trạm đúng tiến độ là kết quả của năng lực kỹ thuật, phối hợp cẩn trọng và trách nhiệm rất cao của các bên liên danh – đó là lời khen hiếm hoi dành cho một nhà thầu đến từ thị trường mới nổi.
Chuỗi cung ứng năng lượng: Việt Nam không còn đứng ngoài đường biên
Điểm đáng nói nhất của sự kiện này không chỉ nằm ở khối thép 16.000 tấn, mà ở việc lần đầu tiên chuỗi cung ứng năng lượng ngoài khơi Việt Nam vận hành trọn vẹn cho một dự án châu Âu. Từ lễ cắt thép đầu tiên ngày 27/11/2024, PTSC M&C triển khai đồng thời 4 công trình trọng điểm, chủ động san lấp, gia cố mặt bằng, quy hoạch kho bãi, đồng bộ thiết bị và huy động hơn 2.000 lao động trực tiếp cùng khoảng 200 nhân sự gián tiếp để đáp ứng yêu cầu nghiêm ngặt về kỹ thuật, chất lượng và tiến độ.
Ở mắt xích logistics, Công ty Bảo Tín (PPL) đảm nhiệm toàn bộ công tác trung chuyển và hạ thủy 8 cấu kiện OSS – 4 topside và 4 MSF – từ bãi chế tạo tại Vũng Tàu ra cầu cảng và lên xà lan. Các cấu kiện hàng nghìn tấn được di chuyển trên hệ thống SPMT, kiểm soát an toàn chặt chẽ, trước khi bắt đầu hành trình hàng chục nghìn km tới biển Baltic. Nhìn rộng hơn, từ một bãi chế tạo trong nước tới một dự án năng lượng quan trọng hàng đầu của Ba Lan, hành trình Baltica 2 cho thấy doanh nghiệp Việt đã hiện diện ngày càng sâu trong chuỗi cung ứng năng lượng ngoài khơi quốc tế, thay vì chỉ dừng ở vai trò nhà thầu phụ cấp thấp.
Tác động dài hạn: cửa mở cho xuất khẩu năng lượng tái tạo
Từ góc độ chiến lược, việc xuất khẩu trạm biến áp Baltica 2 là lời khẳng định rằng điện gió ngoài khơi Việt Nam có thể đi hai hướng song song: phát triển thị trường nội địa và trở thành trung tâm chế tạo, dịch vụ cho khu vực. Sự kiện lần đầu các công trình điện gió ngoài khơi được chế tạo tại Việt Nam xuất khẩu sang châu Âu không chỉ mang nguồn điện xanh về bờ cho châu Âu, mà còn mang theo khát vọng và niềm tự hào “Made in Vietnam” vươn xa. Chính sự đóng góp của nhà thầu Việt Nam là một mắt xích quan trọng giúp Baltica 2 tiến gần hơn tới mục tiêu cung cấp năng lượng xanh cho 2,4 triệu hộ gia đình và giảm 5 triệu tấn CO2 mỗi năm.
Ý nghĩa thực tế cho người dùng cuối nằm ở chỗ: mỗi bước tiến của Việt Nam trong xuất khẩu năng lượng tái tạo đều góp phần kéo chi phí công nghệ xuống, tăng tốc quá trình chuyển dịch năng lượng toàn cầu – trong đó có chính thị trường nội địa. Khi các doanh nghiệp Việt đã quen với tiêu chuẩn châu Âu trong thiết kế, thi công, HSE và vận hành, khoảng cách chất lượng giữa dự án trong nước và quốc tế sẽ thu hẹp. Điều đó mở đường cho những dự án điện gió ngoài khơi Việt Nam được hưởng lợi từ kinh nghiệm Baltica 2, từ thiết kế trạm biến áp cho tới tổ chức chuỗi cung ứng năng lượng, thay vì phải học lại từ đầu.
Kết luận: Đã đến lúc nghĩ lớn hơn về vai trò của Việt Nam
Câu chuyện Baltica 2 cho thấy một thực tế: khi có cơ hội, doanh nghiệp Việt hoàn toàn đủ sức đảm nhận các gói thầu điện gió ngoài khơi quy mô hàng gigawatt tại những thị trường khó tính. Bốn trạm biến áp nặng 16.000 tấn được thiết kế, chế tạo, hạ thủy ở Vũng Tàu và đang trên đường tới biển Baltic là thông điệp mạnh mẽ gửi tới các nhà phát triển năng lượng tái tạo quốc tế.
Nếu chúng ta tiếp tục nhìn ngành năng lượng tái tạo như một cuộc chơi mua công nghệ và lắp đặt trong nước, thì Baltica 2 là lời phản biện rõ ràng. Dự án đã chứng minh Việt Nam có thể xuất khẩu công trình điện gió ngoài khơi, tham gia sâu vào chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu và góp phần trực tiếp vào mục tiêu giảm phát thải ở châu Âu. Bước tiếp theo không nên chỉ là thêm vài hợp đồng mới, mà là một chiến lược có ý thức: biến những thành tựu như Baltica 2 thành tiêu chuẩn mới cho ngành cơ khí và năng lượng tái tạo Việt Nam.
