APEC và cuộc chạy đua hạ tầng tại Phú Quốc: tăng tốc là mệnh lệnh chính trị
Công trình APEC 2027 tại Phú Quốc là tập hợp các dự án hạ tầng giao thông, hội nghị và an sinh xã hội được Chính phủ chỉ đạo tập trung nguồn lực, vừa nhằm phục vụ hội nghị cấp cao APEC, vừa tái định hình diện mạo đô thị và năng lực phát triển dài hạn của đặc khu đảo ngọc. Ngày 2.8, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đã dẫn đoàn công tác Trung ương cùng lãnh đạo Tỉnh ủy, UBND tỉnh An Giang kiểm tra tiến độ một loạt dự án trọng điểm phục vụ hội nghị cấp cao APEC tại Phú Quốc. Cùng ngày, ông có buổi làm việc với tỉnh An Giang về triển khai các dự án và trực tiếp chỉ đạo tháo gỡ vướng mắc. Đây không chỉ là chuyến công tác định kỳ, mà là tín hiệu cho thấy tiến độ dự án đã trở thành mệnh lệnh chính trị: APEC không thể chờ, và Phú Quốc buộc phải “lớn” nhanh nếu muốn giữ vai trò cửa ngõ hội nhập. Áp lực tăng tốc vì thế vừa là cơ hội, vừa là thách thức.
Những mắt xích hạ tầng then chốt: sân bay, đường ĐT975, tàu điện và trung tâm hội nghị
Điểm đáng chú ý trong lần kiểm tra này là Chính phủ không chỉ "nhìn" từng công trình APEC 2027 riêng lẻ, mà xem cả hệ thống như một mạng lưới hạ tầng chiến lược. Đoàn công tác đã khảo sát Cảng Hàng không quốc tế Phú Quốc, đánh giá tiến độ mở rộng, nâng cấp để vừa đáp ứng đoàn đại biểu quốc tế, vừa nâng cao năng lực khai thác của sân bay trong giai đoạn phát triển mới. Đồng thời, dự án đường tỉnh ĐT975 và tuyến tàu điện đô thị đoạn 1 được kiểm tra như các trục kết nối hạ tầng then chốt, bảo đảm đi lại thuận tiện cho đại biểu và người dân trong thời gian diễn ra hội nghị cấp cao APEC, đồng thời phục vụ phát triển lâu dài của Phú Quốc hạ tầng. Trung tâm Hội nghị APEC là mắt xích mang tính biểu tượng, góp phần hoàn thiện diện mạo đô thị hiện đại, đồng bộ, đủ sức tổ chức sự kiện quốc tế quy mô lớn. Khi những mảnh ghép này khớp với nhau, Phú Quốc có cơ hội bước sang một đẳng cấp phát triển mới, chứ không chỉ "làm cho xong" một sự kiện.
Tăng tốc tiến độ: cơ hội cho đảo ngọc, nhưng rủi ro chất lượng không thể xem nhẹ
Qua kiểm tra thực tế, Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc yêu cầu các bộ, ngành, địa phương, chủ đầu tư và đơn vị thi công tập trung tối đa nguồn lực, đẩy nhanh tiến độ, bảo đảm chất lượng công trình và tuyệt đối an toàn trong quá trình thi công, quyết tâm hoàn thành các dự án theo đúng kế hoạch. Về mặt tích cực, yêu cầu này có thể đẩy Phú Quốc hạ tầng vào một "cao trào" thi công, nơi tiến độ dự án được theo sát và những vướng mắc được xử lý ngay tại hiện trường. Tuy nhiên, bất cứ cuộc chạy đua thời gian nào cũng tiềm ẩn nguy cơ đánh đổi chất lượng, an toàn và tính bền vững của công trình. Câu hỏi đặt ra là: liệu các chủ đầu tư và nhà thầu có đủ năng lực quản trị rủi ro để vừa chạy nhanh, vừa chạy chắc? Nếu việc kiểm soát chất lượng chỉ dựa trên khẩu hiệu, Phú Quốc có thể phải trả giá sau APEC bằng những "di sản" hạ tầng xuống cấp sớm.
An sinh xã hội và người dân: APEC có trở thành động lực phát triển cân bằng?
Điểm sáng trong bức tranh tăng tốc là an sinh xã hội không bị bỏ quên. Chiều 2.8, tại đặc khu Phú Quốc diễn ra Lễ khởi động Chương trình phát triển nhà ở xã hội và các hạng mục hạ tầng đô thị tại Khu đô thị An Thới, đánh dấu bước hiện thực hóa chủ trương phát triển nhà ở cho thuê, bảo đảm an sinh và nâng cao chất lượng sống cho người dân, người lao động. Dự án nhà ở xã hội An Thới được kỳ vọng đáp ứng nhu cầu an cư của người lao động, hộ gia đình khó khăn, người dân bị ảnh hưởng bởi quá trình đô thị hóa, đồng thời bổ sung nguồn cung nhà ở bắt kịp tốc độ phát triển du lịch, dịch vụ và hạ tầng tại Nam đảo Phú Quốc. "Hiện nay, các cụm công trình trọng điểm phục vụ APEC vẫn đang triển khai cấp tập với tiến độ ấn tượng, trong đó hạ tầng, kinh tế và an sinh xã hội cùng được đặt trong một tầm nhìn dài hạn". Câu hỏi quan trọng là: trong quá trình tăng tốc, tiếng nói và lợi ích dài hạn của cư dân có được lồng ghép thực chất vào quy hoạch, hay chỉ dừng ở những dự án mang tính minh họa?
Tháo gỡ vướng mắc và kịch bản hậu APEC: chọn tăng trưởng ngắn hạn hay giá trị lâu dài?
Trong buổi làm việc với tỉnh An Giang, Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc đã nghe báo cáo tình hình triển khai các dự án, ý kiến từ các bộ, cơ quan Trung ương, chuyên gia và doanh nghiệp, rồi trực tiếp chỉ đạo tháo gỡ một số tồn tại, vướng mắc liên quan đến các công trình phục vụ hội nghị cấp cao APEC. Đồng thời, ông yêu cầu các bộ, ngành Trung ương, tỉnh An Giang và các cơ quan, đơn vị liên quan tiếp tục nêu cao tinh thần trách nhiệm, chủ động tháo gỡ khó khăn trong phạm vi phụ trách, đẩy nhanh tiến độ thi công. Về mặt quản trị, đây là lúc cần một "kịch bản hậu APEC": công trình sau sự kiện sẽ được vận hành thế nào, duy tu ra sao và đóng góp gì cho đời sống kinh tế, xã hội của đảo ngọc. Nếu APEC chỉ được xem là mục tiêu ngắn hạn, nguy cơ lãng phí hạ tầng sẽ rất lớn. Ngược lại, nếu mọi dự án được thiết kế để phục vụ Phú Quốc trong 10–20 năm tới, sức ép tiến độ hôm nay có thể trở thành cú hích phát triển lâu dài chứ không phải gánh nặng.
