Trung tâm đổi mới sáng tạo tỉnh: Bước ngoặt hay chỉ thêm một “nhà” mới?
Ninh Bình đổi mới sáng tạo là chiến lược tỉnh tập trung phát triển khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và hợp tác quốc tế để giải các bài toán thực tiễn, nâng năng suất, cải thiện chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp và tạo động lực cho phát triển kinh tế số bền vững. Tại một hội nghị gần đây, Sở Khoa học và Công nghệ Ninh Bình công bố quyết định công nhận Tổng công ty Công nghệ Thiết kế xây dựng Việt Nam và Công ty cổ phần Trung tâm Đổi mới sáng tạo Ninh Bình là Trung tâm Đổi mới sáng tạo cấp tỉnh. Đây không chỉ là thêm một đơn vị sự nghiệp, mà là phép thử xem tỉnh có dám chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo hay không. Nếu trung tâm chỉ dừng ở hội thảo, báo cáo, nó sẽ thất bại; nếu gắn chặt với nhu cầu doanh nghiệp và người dân, nó có thể trở thành “bộ não số” của địa phương.
Đổi mới từ bài toán thực tiễn: Khi bản đồ số 2D, 3D thay đổi cách làm việc
Điểm đáng khen của trung tâm đổi mới tỉnh là xuất phát từ bài toán thực tiễn, không phải khẩu hiệu. Trong 7 ngày, một đơn vị đã bay chụp, xây dựng bản đồ số 2D, 3D trên diện tích 6.350 ha tại hai xã Bình Minh và Liêm Hà, giúp khối lượng công việc ngoài thực địa giảm khoảng 70%, nhân lực giảm khoảng 60% so với phương pháp truyền thống. Đây là minh chứng rõ ràng rằng chuyển đổi số Ninh Bình không phải chuyện “trang trí”, mà là cách cắt giảm chi phí, thời gian và sai sót. Tỉnh cũng yêu cầu mọi sản phẩm đổi mới phải được đo bằng mức độ ứng dụng, thương mại hóa, khả năng cải thiện năng suất, chi phí, chất lượng và sự hài lòng của người sử dụng, đồng thời bảo đảm an ninh mạng, an toàn dữ liệu và quyền sở hữu trí tuệ. Nếu giữ được tiêu chuẩn này, trung tâm sẽ tránh được căn bệnh hình thức.
Cán bộ dám nghĩ dám làm: Điều kiện tiên quyết để trung tâm không “chết yểu”
Không có thể chế phù hợp, mọi trung tâm đổi mới sáng tạo đều có nguy cơ trở thành “vườn ươm… giấy tờ”. Ninh Bình tỏ ra hiểu điều này khi UBND tỉnh triển khai kế hoạch thực hiện Nghị quyết 24-NQ/TW, nhấn mạnh đổi mới tư duy, nâng cao trách nhiệm công vụ, khắc phục né tránh, đùn đẩy trách nhiệm; khuyến khích cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Việc đánh giá cán bộ sẽ từng bước gắn với kết quả thực hiện nhiệm vụ, năng lực giải quyết việc khó, việc mới và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp. Theo kế hoạch, từ quý IV/2026, năng lực đổi mới sáng tạo và kết quả xử lý nhiệm vụ khó, mới sẽ được đưa vào đánh giá công việc; từ năm 2027, tích hợp vào hệ thống đánh giá cán bộ. Nếu tiêu chí này được áp dụng nghiêm túc, trung tâm đổi mới tỉnh sẽ có những “đầu tàu” thực sự, chứ không chỉ người giữ ghế.
Hợp tác quốc tế để phát triển kinh tế số: Không thể “tự bơi” trong kỷ nguyên AI
Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ bán dẫn và tự động hóa phát triển nhanh, một tỉnh nhỏ khó có thể tự mình theo kịp nếu khép kín. Ninh Bình đã chọn cách mở cửa: thông qua các hội nghị, hội thảo, diễn đàn xúc tiến đầu tư, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo, tỉnh tăng cường trao đổi thông tin với các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp trong và ngoài nước để cập nhật xu hướng công nghệ và tìm kiếm cơ hội hợp tác phù hợp. Một dấu mốc đáng chú ý là ngày 21/10/2026, lãnh đạo UBND tỉnh tiếp và làm việc với đoàn Chương trình Wallenberg về trí tuệ nhân tạo, Hệ thống tự hành và Phần mềm của Thụy Điển (WASP). Tỉnh đặt mục tiêu giai đoạn 2026–2030 tăng trưởng kinh tế bình quân 11%/năm, kinh tế số chiếm khoảng 30% GRDP. Đây là mục tiêu tham vọng, chỉ khả thi nếu hợp tác quốc tế kinh tế đi kèm chuyển giao tri thức, không chỉ dừng ở các bản ghi nhớ.
Kết luận: Trung tâm đổi mới chỉ có ý nghĩa khi gắn với cải cách thể chế
Ninh Bình đang gửi đi một thông điệp rõ ràng: phát triển kinh tế số không thể tách rời đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và cải cách thể chế. Tỉnh đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm để chuyển đổi mô hình tăng trưởng và nâng cao chất lượng phát triển. Đồng thời, tỉnh nhấn mạnh các lĩnh vực cần tạo chuyển biến rõ nét gồm vận hành chính quyền hai cấp, giải phóng mặt bằng, dự án trọng điểm, giải ngân đầu tư công, quản lý đất đai, tài sản công, cải cách thủ tục đầu tư và thúc đẩy chuyển đổi số. Cùng với xúc tiến đầu tư, Ninh Bình chú trọng phát triển hạ tầng số, hạ tầng dữ liệu, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và cơ chế khuyến khích nghiên cứu, ứng dụng công nghệ. Nếu trung tâm đổi mới tỉnh trở thành “trạm trung chuyển” giữa cải cách thể chế trong nước và hợp tác quốc tế kinh tế, Ninh Bình có cơ hội biến khẩu hiệu thành kết quả cụ thể, thay đổi đời sống người dân bằng những dịch vụ công và sản phẩm số tốt hơn.
