Từ tỉnh không giáp biển đến tham vọng trung tâm kinh tế biển mới
Kinh tế biển Ninh Bình là chiến lược phát triển mới của tỉnh dựa trên gần 90 km bờ biển hình thành sau hợp nhất đơn vị hành chính, với 16 xã ven biển và khoảng 600 nghìn dân, đặt mục tiêu biến vùng ven biển thành cực tăng trưởng công nghiệp, dịch vụ, logistics và đô thị biển gắn với bảo vệ hệ sinh thái, an ninh và chủ quyền.
Việc “bỗng nhiên có biển” không chỉ mở ra không gian lãnh thổ mà buộc Ninh Bình phải thay đổi tư duy phát triển: từ tỉnh nội địa hướng núi sang tỉnh vừa có thế mạnh du lịch đất liền, vừa có dư địa lớn về kinh tế biển. Sau hợp nhất, dải ven biển dài gần 90 km, nhiều cửa sông lớn, hệ sinh thái rừng ngập mặn và quỹ đất ven biển rộng đã tạo ra một bàn cờ phát triển hoàn toàn mới. Câu hỏi không còn là “có làm biển hay không”, mà là Ninh Bình sẽ dùng không gian biển này để vươn lên thành trung tâm kinh tế khu vực như thế nào.
Chiến lược ăn khớp với mục tiêu quốc gia biển mạnh
Điểm mạnh nhất của Ninh Bình lúc này không chỉ là chiều dài bờ biển mà là sự ăn khớp hiếm có giữa tầm nhìn địa phương và chiến lược quốc gia. Ngày 28/7/2026, Nghị quyết 20-NQ/TW xác định xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh là chiến lược lâu dài, gắn chặt với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Ngay sau đó, Tỉnh ủy ban hành kế hoạch hành động, coi vùng kinh tế ven biển là cực tăng trưởng phía Nam của tỉnh đến năm 2030.
Trước đó, ngày 12/2/2026, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh đã ban hành Nghị quyết 16-NQ/TU về chiến lược phát triển kinh tế biển đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, với quan điểm xuyên suốt là phát huy tiềm năng ven biển để dịch chuyển cơ cấu sang công nghiệp – dịch vụ, trọng tâm là khu kinh tế, khu công nghiệp đa ngành, cảng biển nước sâu, logistics và đô thị biển. Nói cách khác, Ninh Bình không “đi một mình ra biển”, mà chọn đi đúng làn của chiến lược quốc gia biển mạnh.
Hạ tầng ven biển và Khu kinh tế Ninh Cơ: Nền móng cho phát triển cảng biển
Muốn thành trung tâm kinh tế biển khu vực, Ninh Bình phải giải bài toán hạ tầng ven biển trước. Tỉnh đã có bước đi khá quyết liệt: cải tạo luồng tàu qua cửa Lạch Giang và cụm công trình kênh nối sông Đáy – sông Ninh Cơ giúp tàu 2.000 tấn đầy tải và 3.000 tấn giảm tải ra vào thuận lợi hơn. Cùng với đó là tuyến đường bộ ven biển, tuyến trục nối vùng kinh tế biển với cao tốc Cầu Giẽ – Ninh Bình, tuyến Nam Định – Lạc Quần – đường bộ ven biển đã đưa vào khai thác, tạo khung giao thông mới cho toàn vùng.
Trên nền hạ tầng đó, Khu kinh tế Ninh Cơ gần 14.000 ha đang dần trở thành không gian phát triển tổng hợp về công nghiệp, cảng biển, logistics, đô thị, khoa học – công nghệ, du lịch và sinh thái. Định hướng của tỉnh là hình thành hệ thống cảng biển nước sâu, trung tâm logistics, dịch vụ hậu cần nghề cá và đô thị ven biển gắn với tuyến đường từ ĐT490 đến Cồn Xanh. Nếu các mảnh ghép hạ tầng này được hoàn thiện đúng tiến độ, Ninh Bình có cơ sở để tham gia sâu hơn vào chuỗi vận tải biển và thương mại khu vực, thay vì chỉ dừng ở vai trò cửa ngõ nội địa.
Giao Ninh: Phòng thí nghiệm cho mô hình đô thị – kinh tế biển của tỉnh
Trên bản đồ kinh tế biển Ninh Bình, Giao Ninh đang nổi lên như điểm thử nghiệm cho mô hình trung tâm kinh tế biển quy mô nhỏ. UBND xã đã ban hành Kế hoạch 81/KH-UBND ngày 22/5/2026 về phát triển kinh tế biển đến năm 2030, tầm nhìn 2045, nhằm cụ thể hóa chỉ đạo của tỉnh. Trọng tâm là chuyển từ nuôi trồng thủy sản quảng canh sang bán thâm canh và thâm canh với các đối tượng có giá trị như tôm thẻ chân trắng, cá trắm đen, cá chép, kết hợp phát triển vùng giống ngao, hàu, tôm, cua sạch bệnh tại chỗ.
Đến nay, diện tích nuôi trồng toàn xã đạt 225 ha, sản lượng thu hoạch hằng năm trên 1.100 tấn, cung cấp thủy sản thương phẩm đạt chuẩn an toàn sinh học. Du lịch biển cũng khởi sắc với khoảng 110.000 lượt khách trong 9 tháng, đem lại doanh thu dịch vụ tăng và nhiều việc làm mới. Dù vậy, Giao Ninh vẫn đối mặt xói lở bờ biển, nước biển dâng và rủi ro thiên tai, buộc địa phương phải vừa hút đầu tư du lịch, vừa đầu tư kè chắn sóng, bảo vệ đê biển và hạ tầng. Nếu giải tốt bài toán này, Giao Ninh có thể trở thành mẫu hình đô thị – kinh tế biển phía Đông của tỉnh như tầm nhìn đã đặt ra.
Tham vọng trung tâm kinh tế khu vực: Cơ hội lớn nhưng không ít rủi ro
Ninh Bình đặt mục tiêu rõ ràng: đến năm 2030, tốc độ tăng trưởng kinh tế biển và ven biển bình quân giai đoạn 2025–2030 đạt trên 11%/năm, đóng góp trên 20% GRDP toàn tỉnh; tỷ lệ đô thị hóa khu vực ven biển trên 50%. Xa hơn, đến năm 2045, vùng kinh tế ven biển được định hướng trở thành một trong những trung tâm kinh tế, đô thị, logistics biển trọng điểm của Bắc Bộ và cả nước. Ninh Bình cũng lựa chọn mục tiêu trở thành trung tâm kinh tế biển của Bắc Bộ, đi đôi với sinh kế bền vững cho người dân và bảo vệ môi trường, hệ sinh thái.
Thực tế, nền tảng đã có: sản lượng thủy sản nuôi trồng và khai thác biển 8 tháng năm 2026 đạt 210.699 tấn, tăng 5,3% so với cùng kỳ. Nhưng đi nhanh mà không kiểm soát tốt môi trường biển, rừng ngập mặn và biến đổi khí hậu sẽ biến lợi thế thành gánh nặng. Ninh Bình đang rà soát chương trình, dự án trọng điểm, nhu cầu nguồn lực và tiến độ thực hiện để bám sát Nghị quyết 20-NQ/TW. Cơ hội trở thành trung tâm kinh tế khu vực là có thật, song chỉ những lựa chọn phát triển bền vững, dựa trên khoa học biển và đời sống người dân, mới giúp tỉnh giữ được lợi thế lâu dài trên “mặt trận” kinh tế biển.
