Từ ngầm tràn xuống cấp đến quyết định chi 60 tỷ đồng cho hai cây cầu
Dự án xây dựng hai cầu Trâu Bơi và Khe Nươm trên tuyến đường liên xã Tuấn Đạo - Dương Hưu là một giải pháp hạ tầng nông thôn nhằm thay thế các ngầm tràn xuống cấp, chấm dứt tình trạng chia cắt giao thông mùa lũ và giảm nguy cơ cô lập khu dân cư, qua đó bảo đảm kết nối an toàn cho người dân vùng miền núi Bắc Ninh. Điểm đáng nói không chỉ là việc xây dựng cầu Bắc Ninh mới, mà là lựa chọn đầu tư đúng vào “điểm nghẽn” giao thông mùa lũ. UBND xã Tuấn Đạo đã phê duyệt chủ trương đầu tư và đưa hai cây cầu này vào kế hoạch với tổng kinh phí 60 tỷ đồng từ ngân sách tỉnh và ngân sách xã, nhóm dự án C, thực hiện tại thôn Linh Phú và thôn Am Hà trong giai đoạn 2026–2028. Đây là tín hiệu cho thấy tư duy xây dựng cầu ở vùng núi đã chuyển từ giải pháp tạm thời sang cấu trúc lâu dài chống lũ.
Ngầm tràn: giải pháp rẻ nhưng đắt giá về an toàn và phát triển
Việc Tuấn Đạo phải chi lớn để thay thế ngầm tràn cho thấy loại công trình này đang tới giới hạn. Ngầm Trâu Bơi và các ngầm dân sinh khác trên tuyến Tuấn Đạo - Dương Hưu được xây dựng từ nhiều năm trước, đã xuống cấp rõ rệt. Khi mưa lũ, nước tràn qua ngầm khiến giao thông bị chia cắt, học sinh phải nghỉ học, người bệnh khó tới trạm y tế, nông sản bị ách tắc, cả khu dân cư đứng trước nguy cơ cô lập. Hạ tầng nông thôn kiểu “ngầm tràn chống cháy” phù hợp giai đoạn thiếu nguồn lực, nhưng trong bối cảnh Bắc Ninh tăng đầu tư giao thông miền núi, tiếp tục duy trì mô hình này đồng nghĩa kéo dài bất bình đẳng về an toàn đi lại và cơ hội phát triển giữa miền núi với đồng bằng. Việc thay thế ngầm tràn bằng cầu kiên cố là bước buộc phải làm nếu địa phương coi phát triển kinh tế - xã hội là mục tiêu thực chất, không chỉ khẩu hiệu.
Thông số hai cây cầu và ý nghĩa vượt xa vài trăm mét bê tông cốt thép
Hai cầu mới không chỉ là vài trăm mét bê tông cốt thép; chúng là hai trục kết nối quyết định để giải phóng năng lực của cả tuyến liên xã. Theo phương án đã phê duyệt, cầu Trâu Bơi và đường dẫn lên đầu cầu có tổng chiều dài khoảng 340 m, trong đó phần cầu bê tông cốt thép dài khoảng 50 m, rộng 10 m. Cầu Khe Nươm cùng đường dẫn dài khoảng 210 m, với cầu bê tông cốt thép dài 34 m, rộng 10 m; các tuyến đường đầu cầu được thiết kế theo quy mô đường cấp III miền núi. Đây là lựa chọn thiết kế cao hơn mức tối thiểu, gửi đi thông điệp rằng giao thông vùng núi phải được nhìn như một phần bình đẳng của mạng lưới hạ tầng tỉnh, không phải chỉ đường nhỏ, cầu hẹp cho vài thôn bản. Khi cầu hoàn thành, tuyến Tuấn Đạo - Dương Hưu mới thực sự phát huy giá trị sau lần nâng cấp năm 2023, thay vì bị “thắt cổ chai” tại các ngầm tràn cũ.
Giao thông mùa lũ: từ bị động ứng phó sang chủ động phòng ngừa bằng cầu kiên cố
Lâu nay, giao thông mùa lũ ở nhiều vùng nông thôn dựa vào thói quen thích nghi: người dân chờ nước rút, tìm đường vòng, dùng dây thừng, bè tạm để qua ngầm tràn. Các sự cố, tai nạn và thiệt hại thời gian, cơ hội cứ được coi như “chuyện thường khi mưa lớn”. Dự án xây dựng cầu Trâu Bơi và Khe Nươm đảo chiều tư duy đó: thay vì đổ tiền vào ứng phó hằng năm, địa phương đầu tư một lần vào cầu kiên cố để phòng ngừa lâu dài. Theo quyết định đầu tư, mục tiêu là khắc phục tình trạng chia cắt giao thông, giúp thôn bản thoát nguy cơ cô lập mùa mưa lũ, tạo thuận lợi cho đi lại, giao thương, học tập và phát triển kinh tế - xã hội tại khu vực còn nhiều khó khăn. Đây là ví dụ rõ ràng cho cách hạ tầng nông thôn có thể chuyển từ bị động chịu ảnh hưởng khí hậu sang chủ động thích ứng bằng thiết kế.
Từ hai cây cầu ở Tuấn Đạo đến chiến lược xóa ngầm tràn trên toàn vùng núi
Hai cầu ở Tuấn Đạo đáp ứng mong mỏi nhiều năm của chính quyền và người dân, nhưng nếu dừng lại ở đây, hiệu ứng sẽ hạn chế. Chính lãnh đạo xã đã nói rõ định hướng: tiếp tục rà soát, kiến nghị tỉnh dành nguồn lực từng bước thay thế ngầm dân sinh bằng những cây cầu vững chắc, xóa các “điểm nghẽn” giao thông, bảo đảm đi lại an toàn trong mùa mưa lũ, tạo điều kiện cho giao thương, học tập và phát triển kinh tế - xã hội. Trong bức tranh rộng hơn, tỉnh đã dành nguồn lực lớn phát triển hạ tầng giao thông, đặc biệt ở xã miền núi, vùng sâu, vùng xa; những tuyến đường, cây cầu mới giúp rút ngắn khoảng cách với đồng bằng, đô thị. Câu hỏi đặt ra là tốc độ và mức ưu tiên: nếu coi mỗi ngầm tràn là một rủi ro an toàn, không chỉ bất tiện, thì danh mục thay thế cần được đẩy lên hàng đầu. Tuấn Đạo với cầu Trâu Bơi và Khe Nươm đang cho thấy cách làm: tập trung vốn vào nút thắt, không chia nhỏ cho những công trình ít tác động.
