Đề xuất mở đường cho giá điện theo thời điểm
Giá điện sinh hoạt theo giờ là cách tính tiền điện dựa trên thời điểm hộ gia đình tiêu thụ, phân thành khung cao điểm, thấp điểm và bình thường để phản ánh mức độ căng thẳng khác nhau của hệ thống điện. Chiều 20/10, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình Quốc hội dự án sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực. Dự thảo bổ sung khả năng áp dụng giá theo ba khung giờ khi điều kiện kỹ thuật cho phép, đồng thời đặt ra lộ trình dành riêng cho khách hàng sinh hoạt. Đây là hướng đi đáng chú ý, nhưng chưa đồng nghĩa các hộ gia đình sẽ lập tức chuyển sang biểu giá mới. Điểm hợp lý của đề xuất là đặt nền tảng cho cơ chế giá linh hoạt, thay vì áp dụng đồng loạt khi hệ thống đo đếm và vận hành chưa sẵn sàng.
Tác động phụ thuộc vào giờ dùng điện và thiết bị đo
Hiện nay, giá điện sinh hoạt vẫn được tính theo biểu giá lũy tiến sáu bậc, trong khi giá theo giờ chủ yếu áp dụng cho nhóm sản xuất và kinh doanh. Khung giờ cao điểm đã được điều chỉnh thành 17h30–22h30 các ngày trong tuần; giờ thấp điểm là 0h–6h mỗi ngày. Các khung này giúp hình dung cách cơ chế có thể vận hành, nhưng không nên mặc định đó sẽ là lịch áp dụng cho hộ gia đình: dự thảo mới nêu lộ trình, chưa ấn định lịch cụ thể cho nhóm này. Nếu được triển khai, việc chuyển một số thiết bị công suất lớn sang giờ thấp điểm có thể giúp hộ chủ động hơn trước tín hiệu giá. Tuy vậy, lợi ích thực tế với từng gia đình còn tùy biểu giá cuối cùng, thói quen sinh hoạt và khả năng điều chỉnh thời gian sử dụng.
Lộ trình phải đi cùng năng lực hệ thống và bảo vệ nhóm yếu thế
Tháng 6, Bộ Công Thương cho biết hệ thống chưa đủ điều kiện kỹ thuật để áp dụng đại trà giá điện theo giờ cho sinh hoạt như với khối sản xuất; công tơ điện tử đo xa đa chức năng là một phần của bước chuẩn bị được nêu ra. Vì vậy, yêu cầu “khi điều kiện kỹ thuật cho phép” không phải chi tiết phụ: thiếu đo đếm phù hợp, cơ chế mới khó phản ánh chính xác thời điểm tiêu thụ và khó tạo niềm tin cho người dùng. Nếu điều chỉnh nhu cầu khỏi giờ phụ tải cực đại, hệ thống điện có thể giảm áp lực vào những thời điểm căng thẳng hơn. Nhưng cải cách giá cũng cần minh bạch về cách tính và lộ trình. Cơ quan thẩm tra đề nghị tách bạch thị trường hóa giá điện với hỗ trợ trực tiếp cho hộ nghèo, gia đình chính sách và người dân ở địa bàn đặc biệt khó khăn. Đây là điều kiện để cơ chế mới không đặt gánh nặng lên nhóm dễ bị tổn thương.
