Cầu mới qua sông Hàn: giải pháp mạng lưới chứ không phải biểu tượng đơn lẻ
Cầu mới bắc qua sông Hàn là một hạng mục giao thông được thành phố Đà Nẵng ưu tiên nghiên cứu trong quá trình cập nhật quy hoạch, nhằm giảm áp lực tắc nghẽn khu vực trung tâm và đồng thời định hình lại các trục kết nối chủ đạo của đô thị hai bờ sông. TP Đà Nẵng đang cập nhật quy hoạch, ưu tiên nghiên cứu phương án đầu tư thêm một cây cầu qua sông Hàn, trong bối cảnh thành phố tiếp tục xử lý áp lực giao thông tại khu vực trung tâm và định hình các trục kết nối mới. Theo chỉ đạo mới của Chủ tịch UBND TP, Ban Quản lý các dự án đầu tư cơ sở hạ tầng ưu tiên được giao nhiệm vụ cập nhật quy hoạch và nghiên cứu phương án đầu tư cầu mới. Điều quan trọng là đây mới chỉ là giai đoạn chuẩn bị, chưa phải quyết định triển khai dự án cụ thể, nên cách thiết kế và lựa chọn vị trí ngay từ bây giờ sẽ quyết định cây cầu là giải pháp giao thông thực chất hay thêm một biểu tượng đẹp nhưng ít hiệu quả.
Giao thông trung tâm quá tải: thêm cầu nhưng phải đi cùng nút giao
Việc nghiên cứu cầu mới chỉ là một mảnh ghép trong bức tranh xử lý ùn tắc khu vực trung tâm. Thành phố đồng thời yêu cầu rà soát, triển khai các nút giao Hoàng Diệu - Nguyễn Văn Linh, Nguyễn Văn Linh - Nguyễn Tri Phương và Nguyễn Hữu Thọ - Duy Tân nhằm xử lý ùn tắc. Điều này cho thấy chính quyền đã nhận ra rằng tắc nghẽn không nằm ở một điểm đơn lẻ, mà là vấn đề của cả mạng lưới. Một cây cầu mới chỉ phát huy tác dụng khi hai đầu cầu được tổ chức giao thông hợp lý, gắn với các nút giao được cải tạo đồng bộ. Nếu không, dòng xe vẫn sẽ dồn về những điểm nghẽn cũ. Việc chuẩn bị đầu tư mở rộng nút giao phía Tây cầu Rồng, bao gồm khu vực trụ sở VTV8 và trụ sở UBND quận Hải Châu cũ, cho thấy cách tiếp cận này đang được áp dụng ngay trên trục cầu sông Hàn hiện hữu.
Thành phố của những cây cầu: lịch sử định hình không gian Đà Nẵng
Sông Hàn từ lâu là trục không gian đặc trưng, chia Đà Nẵng thành hai bờ Đông - Tây, buộc đô thị phải phát triển thông qua hệ thống cầu vượt sông. Cầu Sông Hàn khởi công năm 1998 và hoàn thành năm 2000, là cây cầu quay đầu tiên do kỹ sư, công nhân Việt Nam tự thiết kế, thi công và đến nay vẫn là cầu quay duy nhất tại Việt Nam. Đây không chỉ là công trình giao thông mà còn là bước ngoặt kết nối trung tâm với phía Đông. Đến năm 2013, cầu Rồng và cầu Trần Thị Lý cùng được đưa vào sử dụng; trong đó cầu Rồng dài 666m, rộng khoảng 37,5m, có 6 làn xe, vừa đảm nhận vai trò giao thông, vừa là biểu tượng nhận diện của thành phố. Ở phía Bắc, cầu Thuận Phước dài 1.850m với 4 làn xe nối cuối đường Nguyễn Tất Thành với bán đảo Sơn Trà. Những cây cầu này góp phần làm nên danh xưng “thành phố của những cây cầu” cho Đà Nẵng.
Cầu mới trong quy hoạch thành phố: thêm hướng di chuyển, bớt phụ thuộc trục cũ
Điểm đáng chú ý là chủ trương nghiên cứu cầu mới được đặt cùng với việc cập nhật quy hoạch và xử lý hàng loạt điểm nghẽn giao thông trung tâm. Điều này mở ra khả năng cách tiếp cận đồng bộ: cầu mới không đứng độc lập mà gắn chặt với mạng đường dẫn, nút giao và tổ chức giao thông hai đầu cầu. Đối với một đô thị bị sông chia cắt, mỗi điểm vượt sông mới có thể tạo ra một hướng di chuyển khác, giúp phân bổ lại dòng phương tiện và giảm sự phụ thuộc vào một số trục cầu hiện hữu. Nếu được đặt tại vị trí phù hợp với quy hoạch thành phố, cầu mới qua sông Hàn sẽ tạo ra một trục kết nối trực tiếp giữa các khu đô thị hai bên, đồng thời hỗ trợ hình thành tuyến giao thông mới thay vì tiếp tục dồn phương tiện về cầu Rồng, cầu Sông Hàn hay cầu Trần Thị Lý.
Từ cầu giao thông đến không gian đô thị và bản sắc sông Hàn
Cây cầu mới, nếu được triển khai, không nên chỉ được nhìn như một lối qua sông bổ sung. Với kinh nghiệm từ cầu Rồng, Trần Thị Lý, Thuận Phước và các công trình như cầu Tiên Sơn, Cẩm Lệ, Hòa Xuân, Đà Nẵng đã chứng minh rằng mỗi cây cầu có thể vừa là hạ tầng giao thông, vừa là điểm nhấn kiến trúc. Thành phố hiện cũng đang đầu tư dự án chiếu sáng nghệ thuật “Dòng sông ánh sáng”, nâng cấp chiếu sáng cho cầu Thuận Phước, Sông Hàn, Trần Thị Lý, Rồng và đầu tư chiếu sáng mới tại cầu Nguyễn Văn Trỗi, Tiên Sơn. Điều đó cho thấy chiến lược biến hệ thống cầu thành không gian công cộng về đêm, củng cố bản sắc đô thị sông Hàn. Cây cầu mới, nếu hòa vào tổng thể này, cần ưu tiên tính kết nối và trải nghiệm đô thị hơn là ganh đua về hình thức. Khi đó, danh xưng “thành phố của những cây cầu” mới tiếp tục mang nội hàm chất lượng, chứ không chỉ là số lượng.
