Hai cuốn sách Việt bước vào không gian đọc của Thái Lan
Sách Việt tại Thái Lan là những tác phẩm Việt được giới thiệu với độc giả địa phương qua ngôn ngữ bản địa, mở ra cơ hội tiếp cận câu chuyện và góc nhìn văn hóa từ Việt Nam. Chiều 30/10 tại Bangkok, Cục Xúc tiến Văn hóa thuộc Bộ Văn hóa Thái Lan phối hợp với Quỹ Nghiên cứu Sách ra mắt bản dịch tiếng Thái của “Cảm ơn người lớn” của Nguyễn Nhật Ánh và “Cà-phê cùng Tony” của Tony Buổi Sáng. Sự kiện diễn ra trong khuôn khổ Hội chợ Sách Thái Lan, đúng dịp hai nước kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, từ năm 1976 đến năm 2026. Đây không chỉ là một lần giới thiệu sách mới: việc chọn hai tác phẩm có giọng điệu và mối quan tâm khác nhau cho thấy văn học Việt Nam có nhiều lối để bước vào cuộc trò chuyện với độc giả Thái. Hội chợ tạo điểm gặp gỡ công khai giữa sách, dịch giả và công chúng, thay vì để bản dịch chỉ hiện diện trong phạm vi chuyên môn.
Khác biệt trong giọng văn cũng là cơ hội giao lưu
Hai cuốn sách mở ra hai cánh cửa riêng. “Cảm ơn người lớn” nhìn suy nghĩ của người trưởng thành qua góc nhìn trẻ nhỏ; dịch giả Nattakarn Khongyai cho biết từ láy và những yếu tố văn hóa Việt là phần khó chuyển ngữ, đòi hỏi thời gian nghiên cứu bối cảnh để giữ sắc thái cảm xúc. Trong khi đó, dịch giả Patcharee Tasai chọn “Cà-phê cùng Tony” vì văn phong dí dỏm, châm biếm mà gần gũi, cùng những gợi mở về hành trình trưởng thành của người trẻ. Sự tương phản ấy có ích: độc giả Thái có thể gặp một Việt Nam vừa giàu ký ức và cảm xúc, vừa quan tâm đến lựa chọn sống của thế hệ trẻ. Bản dịch tiếng Thái vì thế không đơn thuần thay thế từ ngữ; đó là công việc diễn giải để những nét riêng của văn hóa Việt có thể được cảm nhận trong một ngôn ngữ khác.
Hội chợ biến việc ra mắt thành cuộc trò chuyện
Giá trị của Hội chợ Sách Thái Lan nằm ở việc đưa tác phẩm ra khỏi trang sách để độc giả có thể gặp gỡ những câu chuyện và bối cảnh phía sau chúng. Trong chương trình tại Bangkok, hai phiên tọa đàm bàn về văn hóa uống cà phê và văn hóa đọc tại Việt Nam, với sự tham gia trao đổi của các diễn giả và chuyên gia. Những chủ đề gần gũi như một tách cà phê hay thói quen đọc giúp công chúng địa phương tiếp cận văn hóa Việt từ đời sống thường ngày, thay vì chỉ qua lời giới thiệu khái quát. Đại sứ Việt Nam tại Thái Lan Phạm Việt Hùng nhận định văn học là nhịp cầu kết nối các dân tộc, đồng thời cho rằng sách giúp độc giả Thái hiểu hơn về đời sống, văn hóa và tư duy đương đại của người Việt. Đó là lý do hội chợ có ý nghĩa vượt quá việc trưng bày: nó tạo không gian để đọc, hỏi và đối thoại.
Một bước mở đầu cần được nối tiếp
Việc đưa sách Việt đến gần độc giả Thái có tác động thiết thực nhất ở khả năng mở rộng lựa chọn đọc và tạo thêm một kênh để người dân hai nước tìm hiểu đời sống, tư duy cùng các giá trị văn hóa của nhau. Với bạn trẻ, những gợi ý về học hỏi và hoàn thiện bản thân trong “Cà-phê cùng Tony” có thể tạo điểm chạm trực tiếp; với độc giả yêu truyện, góc nhìn trẻ thơ trong Nguyễn Nhật Ánh có thể khơi lại những ký ức gần gũi. Tuy vậy, một buổi ra mắt chưa thể tự nó bảo đảm tác phẩm sẽ tiếp tục được tìm đọc. Giá trị lâu dài phụ thuộc vào việc sách có đến được với công chúng sau hội chợ và những cuộc trao đổi có được duy trì hay không. Đại sứ Phạm Việt Hùng bày tỏ mong muốn hoạt động giao lưu văn học, văn hóa giữa Việt Nam và Thái Lan tiếp tục diễn ra trong thời gian tới. Hai bản dịch là bước đi đáng kể; điều cần tiếp theo là giữ cho nhịp cầu ấy luôn có người qua lại.
