Khủng hoảng lãnh đạo quanh Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Hegseth
Cuộc khủng hoảng hiện nay xoay quanh Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth là trạng thái bất ổn trong lãnh đạo quân sự Mỹ, khi các tướng lĩnh, giới chức Lầu Năm Góc và cả nghị sĩ Cộng hòa công khai đặt nghi vấn về năng lực điều hành của ông trong cuộc xung đột Iran, từ cách triển khai lực lượng tới việc xử lý bất đồng nội bộ. Những gì đang diễn ra không chỉ là tranh cãi chiến thuật, mà là cuộc đấu về quan điểm chiến tranh và quyền lực trong bộ máy an ninh quốc gia Mỹ. Theo một bản tin, bốn chỉ huy quân sự cấp cao đã chính thức gửi văn bản phản đối kế hoạch duy trì hơn 50.000 quân Mỹ tại Trung Đông đến hết tháng 9, lo ngại việc dồn tàu chiến và máy bay trinh sát cho cuộc xung đột Iran làm suy yếu khả năng phòng thủ ở các khu vực khác. Phát ngôn viên Lầu Năm Góc Sean Parnell phải lên tiếng bảo vệ, khẳng định Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth “thường xuyên xem xét” các ý kiến này, đồng thời tấn công việc rò rỉ tài liệu mật, coi đó là hành vi phản bội lực lượng vũ trang và mang động cơ chính trị chống Tổng thống Donald Trump lẫn ông Hegseth. Việc lãnh đạo phải dùng ngôn ngữ hình sự hóa phản biện cho thấy khủng hoảng lòng tin đã vượt mức bình thường.
Tướng lĩnh phản đối, Tham mưu trưởng Lục quân bị buộc phải ra đi
Nếu tranh cãi về duy trì 50.000 quân ở Trung Đông là dấu hiệu đầu tiên của rạn nứt, thì việc Bộ trưởng Chiến tranh yêu cầu Tham mưu trưởng Lục quân từ chức đã biến mâu thuẫn thành xung đột quyền lực công khai. Ngày 2-4, Pete Hegseth yêu cầu Đại tướng Randy George, Tham mưu trưởng Lục quân, nghỉ hưu sớm giữa lúc chiến sự Iran leo thang, đồng thời chỉ định Trung tướng Christopher LaNeve làm quyền Tham mưu trưởng Lục quân. Đây là quyết định đánh thẳng vào tầng lãnh đạo cao nhất của lục quân Mỹ, trong thời điểm lực lượng này đang triển khai hàng chục nghìn binh sĩ tại Trung Đông. Theo truyền thông Mỹ, lý do chính là khác biệt quan điểm: Tướng George theo mô hình chiến tranh truyền thống, ưu tiên chuẩn bị hậu cần, bảo đảm tuyến tiếp tế và an toàn tối đa cho binh sĩ trước khi tiến công, với chiến lược bao vây, làm suy yếu dần Iran và tránh sa lầy trên bộ. Ngược lại, Hegseth và chính quyền muốn tấn công phủ đầu vào cơ sở hạt nhân, chỉ huy đối phương, sẵn sàng chấp nhận rủi ro cao để tìm kiếm chiến thắng nhanh. Việc gạt bỏ tiếng nói thận trọng ngay giữa chiến sự là tín hiệu nguy hiểm: Washington chọn ưu tiên quyết đoán chính trị hơn là đồng thuận chuyên môn trong lãnh đạo quân sự Mỹ.
Nghị sĩ Cộng hòa tố "khoảng trống lãnh đạo" và đòi sa thải Hegseth
Khủng hoảng quanh Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ không chỉ đến từ doanh trại mà còn từ Quốc hội, và điều đáng chú ý là mũi dùi lại xuất phát từ một nghị sĩ Cộng hòa. Ngày 2/9, thượng nghị sĩ Thom Tillis công khai kêu gọi Tổng thống Donald Trump sa thải Pete Hegseth, nói rằng ông “chưa bao giờ chứng kiến sự kém cỏi đến vậy trong việc quản lý những quân nhân dũng cảm phụng sự đất nước”. Một đồng minh từng bỏ phiếu phê chuẩn Hegseth nay trở thành người dẫn đầu đòi thay thế ông – đó là chỉ dấu cho thấy sự suy giảm niềm tin nghiêm trọng. Tillis cáo buộc Hegseth “cảm thấy bị đe dọa bởi người có năng lực”, ưu tiên các cuộc tranh luận văn hóa thay vì chuyên môn, và tạo ra “khoảng trống lãnh đạo ở cấp cao nhất của quân đội” thông qua làn sóng sa thải, từ chức của hàng loạt tướng lĩnh, quan chức Bộ Quốc phòng trong 18 tháng qua. Ông kêu gọi tìm một lãnh đạo mới tại Lầu Năm Góc, người biết giữ chân và trao quyền cho nhân tài thay vì làm suy yếu quân đội. Khi chính một nghị sĩ Cộng hòa dùng ngôn từ mạnh như vậy giữa cuộc xung đột Iran, vấn đề không còn là khác biệt cá nhân mà là tranh cãi về bản chất phong cách lãnh đạo quân sự Mỹ dưới thời Hegseth.
Chiến tranh Iran và bài toán rút bớt hiện diện quân sự
Trong khi nội bộ tranh cãi về con người và chiến lược, thực địa ở Trung Đông lại phơi bày những lỗ hổng nghiêm trọng của cách tiếp cận hiện tại. Cuộc giao tranh với Iran đã khiến nhiều cơ sở quân sự Mỹ tại khu vực trở thành mục tiêu tấn công liên tiếp, làm ít nhất 18 quân nhân thiệt mạng và hàng trăm người bị thương. Điều này cho thấy việc dồn sức vào cuộc xung đột Iran không đi kèm năng lực bảo vệ hạ tầng và binh sĩ, đúng với cảnh báo của các tướng về sự suy yếu khả năng phòng thủ khác. Trong bối cảnh đó, tuy Tổng thống Trump tuyên bố Mỹ “về cơ bản đã chiến thắng” tại Iran trên mạng xã hội, các lãnh đạo quân sự lại cảnh báo những phương án leo thang khó đạt mục tiêu, khiến ông phải chuyển trọng tâm sang sức ép kinh tế. Đáng chú ý, giới chức quân sự và tình báo Mỹ đang thảo luận kín về việc cắt giảm binh sĩ và cơ sở tại Trung Đông nếu chính quyền thành công trong việc chấm dứt xung đột Iran. Dù vẫn còn khoảng 50.000 quân, 2 tàu sân bay và hơn 10 tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường hiện diện tại khu vực, các phương án hậu chiến bao gồm giảm hiện diện và chuyển bớt gánh nặng quốc phòng cho đối tác Vùng Vịnh, đồng thời tăng cường phòng thủ cho lực lượng ở lại, thậm chí tính tới xây dựng cơ sở ngầm. Đây là nghịch lý chiến lược: Washington vừa gửi tín hiệu cứng rắn bằng việc loại bỏ những tiếng nói thận trọng trong lãnh đạo quân sự, vừa âm thầm chuẩn bị rút bớt lực lượng, chấp nhận rằng mô hình hiện tại tại Trung Đông khó bền vững.
Kết luận: Áp lực nội bộ báo hiệu thời điểm đánh giá lại Hegseth
Nhìn tổng thể, vụ việc quanh Pete Hegseth phản ánh một cuộc tranh cãi sâu sắc về cách Mỹ tiến hành chiến tranh và quản trị giới tướng lĩnh. Từ văn bản phản đối của bốn chỉ huy cấp cao về việc duy trì 50.000 quân tại Trung Đông, đến quyết định buộc Tham mưu trưởng Lục quân Randy George từ chức vì quá thận trọng với chiến tranh Iran, rồi lời công kích gay gắt từ thượng nghị sĩ Cộng hòa Thom Tillis đòi Tổng thống sa thải Bộ trưởng Quốc phòng, tất cả tạo thành bức tranh về một bộ máy an ninh đang chia rẽ. Điểm nguy hiểm là cuộc xung đột Iran không có dấu hiệu kết thúc nhanh, trong khi các cơ sở Mỹ tiếp tục bị tấn công và thương vong gia tăng. Các thảo luận về việc giảm hiện diện quân sự tại Trung Đông và chuyển gánh nặng cho đối tác khu vực cho thấy Washington nhận thức rõ những giới hạn của sức mạnh cứng hiện tại. Trong bối cảnh đó, việc duy trì một Bộ trưởng Quốc phòng bị chỉ trích là tạo “khoảng trống lãnh đạo” có thể trở thành rủi ro chiến lược. Dù Tổng thống Trump chưa phát tín hiệu sẽ thay đổi nhân sự, áp lực từ tướng lĩnh và nghị sĩ cùng với thực tế chiến trường đang buộc Nhà Trắng phải trả lời câu hỏi: tiếp tục đặt cược vào phong cách đối đầu của Hegseth, hay chấp nhận đánh giá lại để cứu vãn sự gắn kết trong lãnh đạo quân sự Mỹ.
