Hầm Núi Vung: Biểu tượng mới của tham vọng hạ tầng xuyên núi
Hầm Núi Vung là một hầm xuyên núi Việt Nam trên tuyến cao tốc Cam Lâm – Vĩnh Hảo, dài khoảng 2,2 km, được xếp vào nhóm hầm đường bộ lớn và hiện là hầm xuyên núi dài thứ 4 cả nước, được đầu tư hàng nghìn tỷ đồng để hoàn thiện cả hai ống hầm, nâng năng lực thông hành và bảo đảm an toàn giao thông trên trục cao tốc Bắc – Nam phía Đông. Bộ Xây dựng đã yêu cầu chủ đầu tư và nhà thầu tăng cường nhân lực, máy móc, đẩy nhanh tiến độ để đưa công trình vào khai thác đồng bộ trong năm 2027. Thông điệp ở đây khá rõ ràng: Núi Vung không chỉ là một dự án hạ tầng 2027, mà là phép thử cho khả năng tổ chức thi công, điều phối nguồn lực và kỷ luật tiến độ của toàn hệ thống. Nếu hầm xuyên núi này về đích đúng hẹn, nó củng cố niềm tin vào chuỗi công trình giao thông quy mô lớn đang được triển khai dọc đất nước.
Tiến độ cấp tập và những nút thắt kỹ thuật ở đoạn cuối
Ở giai đoạn nước rút, hầm Núi Vung không còn là câu chuyện đào xuyên núi, mà là bài toán tổ chức thi công đồng bộ hàng loạt hạng mục phức tạp. Bộ Xây dựng giao Ban Quản lý dự án 85 chỉ đạo nhà thầu tăng cường máy móc và nhân lực để tập trung thi công thân, xà mũ, mố trụ cầu Nam Hầm 1 thuộc gói thầu 07-XL, đồng thời bổ sung thêm một mũi thi công cọc khoan nhồi trong tháng 8/2026 và hoàn thành toàn bộ hạng mục cầu trước ngày 10/1/2027. Đây không phải những mốc kỹ thuật vô cảm; mỗi ngày chậm trễ là một ngày chi phí tăng thêm và dòng vận tải bị nén lại trên cao tốc Bắc – Nam. Việc yêu cầu bổ sung mũi thi công phá đá để hoàn thành nền đường trước ngày 31/10/2026 cho thấy công trường vẫn còn những khối lượng địa chất khó xử lý, và khả năng "trượt tiến độ" luôn rình rập nếu kỷ luật thi công không đủ chặt.
Từ công nghệ hầm xuyên núi đến năng lực cạnh tranh hạ tầng
Việt Nam từng mất nhiều năm để làm quen với các công trình hầm xuyên núi quy mô lớn, nhưng Núi Vung cho thấy bước tiến đáng kể về công nghệ xây dựng hạ tầng. Công trình có tổng mức đầu tư khoảng 1.600 tỷ đồng, thi công trong 30 tháng và thông tuyến từ ngày 3/7/2023, nhánh phải đã khai thác hai chiều, nhánh trái dùng làm hầm cứu hộ. Dự án hoàn thiện tiếp tục đầu tư khoảng 1.160 tỷ đồng để nâng cấp lên 6 làn xe và vận tốc thiết kế 100 km/h, lắp đặt chiếu sáng, thông gió, phòng cháy chữa cháy và hệ thống ITS cho ống hầm trái. Đây là bước nhảy về tiêu chuẩn công trình giao thông, đưa Núi Vung tiệm cận các tuyến cao tốc hiện đại trong khu vực. Vấn đề không còn nằm ở chỗ "có làm được hay không", mà là "làm nhanh và ổn định đến mức nào". Nếu công nghệ đã có mà tiến độ vẫn ì ạch, năng lực cạnh tranh về hạ tầng sẽ tự đánh tụt giá trị của chính nó.
Song song những hầm nghìn tỷ ở đô thị: Bức tranh hạ tầng đa trung tâm
Đặt Núi Vung cạnh hầm chui Ngã năm Phước Kiến ở vùng kinh tế đầu tàu cho thấy Việt Nam đang xây một bức tranh hạ tầng đa trung tâm, vừa xuyên núi vừa chui dưới đô thị đông đúc. Dự án hầm chui tại nút giao Ngã năm Phước Kiến – một công trình giao thông trọng điểm – có tổng mức đầu tư khoảng 1.050 tỷ đồng, trong đó chi phí xây lắp hơn 424 tỷ và bồi thường, giải phóng mặt bằng khoảng 448 tỷ. Thiết kế sử dụng kết cấu bê tông cốt thép, tuổi thọ lên tới 100 năm, vận tốc khai thác trong hầm và trên đường gom đạt 40 km/h. Tuy nhiên, dự án này cũng đang mắc vào những nút thắt quen thuộc: di dời hệ thống điện, nước, thoát nước hiện hữu cả ngầm lẫn nổi, khối lượng đất đào lớn nhưng khó tìm bãi tập kết đáp ứng yêu cầu môi trường. Việc Ban Giao thông phải yêu cầu tăng cường nhân lực, thiết bị và phối hợp chặt để đẩy nhanh tiến độ phản ánh cùng một căn bệnh: hạ tầng kỹ thuật chưa được quy hoạch đủ linh hoạt để dung chứa các dự án mới mà không gây xung đột.
Kết luận: Tiến độ không chỉ là con số, mà là uy tín quốc gia
Khi Bộ Xây dựng nhấn mạnh mục tiêu đưa hầm Núi Vung vào khai thác đồng bộ trong năm 2027, đó không chỉ là áp lực lên nhà thầu, mà là lời nhắc rằng tiến độ chính là uy tín của chiến lược hạ tầng Việt Nam. Hoàn thành đúng hẹn không chỉ giúp nâng cao năng lực thông hành, tăng an toàn giao thông và đáp ứng nhu cầu vận tải trên tuyến Cam Lâm – Vĩnh Hảo, mà còn củng cố niềm tin của người dân và nhà đầu tư vào khả năng thực thi. Tương tự, nếu hầm chui Ngã năm Phước Kiến về đích năm 2028 như kế hoạch, nó sẽ minh chứng rằng các đô thị lớn có thể xử lý ùn tắc không bằng những giải pháp tạm bợ, mà bằng công trình ngầm tuổi thọ 100 năm. Điểm chung của hai dự án này là sự cần thiết phải nhìn lại cách tổ chức thi công, di dời hạ tầng kỹ thuật và quản lý đất đào, thay vì chỉ trông cậy vào mệnh lệnh "tăng cường nhân lực và máy móc". Kỷ luật tiến độ, quy hoạch linh hoạt và năng lực điều phối mới là chìa khóa để mỗi dự án hạ tầng 2027 trở thành bước tiến thực sự, không phải chiến dịch chạy nước rút đầy rủi ro.
