Long Thành bước vào vận hành thử: khoảnh khắc bản lề của hạ tầng giao thông Việt Nam
Sân bay Long Thành là một cảng hàng không quốc tế mới được xây dựng tại Đồng Nai, được định hướng trở thành đầu mối hàng không lớn, vận hành theo chuẩn quốc tế với công suất lên tới hàng chục triệu hành khách mỗi năm và là một mắt xích chiến lược trong mạng lưới hạ tầng giao thông Việt Nam. Vấn đề không còn là “có nên xây” mà là “sẽ vận hành ra sao” khi siêu dự án này bước vào giai đoạn chạy thử nghiệm từ tháng 9, trước khi khai thác thương mại vào cuối năm 2026. Sau hơn 5 năm kể từ ngày khởi công, Cảng hàng không quốc tế Long Thành đang ở giai đoạn nước rút với khoảng 80% khối lượng đã hoàn thành. Đây là lúc mọi câu hỏi về khả năng thực thi và tổ chức vận hành cần được trả lời bằng kết quả trên công trường, chứ không phải bằng các bản vẽ quy hoạch. Dự án từng được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư từ tháng 6/2015, và giờ đã đi tới thời điểm phải chứng minh rằng tầm nhìn về một cửa ngõ hàng không mới cho miền Nam là lựa chọn đúng đắn.
Quy mô khổng lồ: từ diện tích 50 km² đến khối đất đủ lấp 12 lần Hồ Tây
Điều khiến sân bay Long Thành trở thành biểu tượng mới của hạ tầng giao thông Việt Nam không chỉ nằm ở công năng mà còn ở quy mô vật lý khổng lồ. Công trình rộng hơn 50 km², gấp khoảng 10 lần diện tích Hồ Tây ở Hà Nội, và được quy hoạch tổng thể với 4 đường cất hạ cánh, 4 nhà ga hành khách, công suất tối đa 100 triệu khách cùng 5 triệu tấn hàng hóa mỗi năm khi hoàn thiện toàn bộ. Khối lượng đất đào đắp lên tới 115 triệu m³ – con số đủ để lấp đầy 12 lần Hồ Tây. Ở giai đoạn cao điểm, liên danh nhà thầu huy động gần 15.000 lao động với hàng nghìn thiết bị thi công trong 3 ca, 4 kíp, có ngày đào đắp gần 500.000 m³ đất. Đây không chỉ là bài kiểm tra về kỹ thuật san lấp mà còn là thước đo năng lực tổ chức của các doanh nghiệp xây dựng trong nước. Nếu Long Thành được vận hành trơn tru, nó sẽ là tín hiệu mạnh mẽ cho thấy Việt Nam đã bước sang một “level” mới về triển khai dự án hạ tầng quy mô lớn.
Nhà ga hình hoa sen và đường băng chuẩn 4F: tham vọng trở thành đô thị hàng không thông minh
Trái tim của sân bay Long Thành ở giai đoạn 1 là nhà ga hành khách với diện tích sàn khoảng 376.000 m², tương đương 50 sân bóng đá tiêu chuẩn. Thiết kế lấy cảm hứng từ hình ảnh hoa sen cách điệu với mái trung tâm và ba “cánh sen” vươn ra, hòa giữa biểu tượng văn hóa và ngôn ngữ kiến trúc hiện đại. Bề mặt ngoài nhà ga phủ khoảng 70.000 m² kính, kết hợp hệ thống giếng trời để tận dụng ánh sáng tự nhiên và giảm tiêu thụ năng lượng. Theo thiết kế, nhà ga giai đoạn 1 có công suất 25 triệu hành khách/năm và được định hình như một “đô thị hàng không” thông minh, với 96 ki-ốt tích hợp sinh trắc học, 64 quầy tự gửi hành lý và 12 làn kiểm tra khuôn mặt, được điều hành bởi trung tâm điều hành thông minh. Trong khu bay, đường cất hạ cánh số 1 được xây dựng theo tiêu chuẩn 4F của ICAO, cho phép tiếp nhận các loại máy bay thân rộng lớn nhất đang khai thác phổ biến như Airbus A380 và Boeing 747-8. Nếu các công nghệ và quy trình số hóa vận hành đúng như thiết kế, Long Thành sẽ là một bước nhảy chất lượng trong cách Việt Nam tổ chức không gian sân bay.
Giai đoạn nước rút và bài thử năng lực quản trị dự án hạ tầng
Trên công trường, các hạng mục then chốt như nhà ga hành khách, đường cất hạ cánh thứ 2, giao thông nội cảng và hạ tầng kỹ thuật đang được đẩy nhanh tiến độ. Gói thầu xây dựng và lắp đặt thiết bị nhà ga đang hoàn thiện các phần việc cuối cùng như xây trát, chống thấm, sơn, ốp lát, trần, vách ngăn, nội thất và cảnh quan để kịp cho vận hành thử theo từng đợt từ tháng 9, hướng tới khai thác thương mại vào tháng 12/2026. Đây là mốc thời gian đầy sức ép: nếu trễ, Long Thành sẽ trở thành ví dụ điển hình cho sự ì ạch của dự án công; nếu đúng hẹn, nó sẽ nâng tiêu chuẩn kỳ vọng với các công trình hạ tầng giao thông Việt Nam khác. Ở khu vực khai thác bay, gói thầu về đường cất hạ cánh thứ 2 và đường lăn đã hoàn thành 100% phần kết cấu lòng đường, công tác cắt rãnh thoát nước mặt đạt hơn 80% với mục tiêu hoàn thành trước ngày 30/9. Giao thông nội cảng và hạ tầng kỹ thuật đã thực hiện khoảng 2/3 giá trị hợp đồng. Ban Quản lý dự án Long Thành tăng cường kiểm tra, yêu cầu nhà thầu bổ sung nhân lực, thiết bị, thi công tăng ca, tăng kíp và sẵn sàng xử lý những đơn vị không đáp ứng tiến độ theo hợp đồng. Những động thái cứng rắn này là tín hiệu tích cực: chúng cho thấy tư duy quản trị dự án đang dịch chuyển từ “du di” sang “cam kết và trách nhiệm”.
Từ dự án 16 tỷ USD đến cửa ngõ hàng không mới: Long Thành sẽ thay đổi bản đồ kết nối như thế nào?
Khi hoàn thiện các giai đoạn, sân bay Long Thành được quy hoạch để trở thành một trong những đầu mối hàng không lớn của Việt Nam, với công suất cuối cùng lên tới 100 triệu hành khách và 5 triệu tấn hàng hóa mỗi năm. Đây là dự án hạ tầng có tổng mức đầu tư lớn nhất đã triển khai ở Việt Nam, với giá trị toàn dự án được mô tả lên tới hơn 336.000 tỷ đồng. Trong giai đoạn 1, công trình có năng lực phục vụ 25 triệu hành khách và 1,2 triệu tấn hàng hóa mỗi năm, với 2 đường cất hạ cánh, một nhà ga hành khách và hệ thống công trình phụ trợ đồng bộ. Thực tế, sức nặng của Long Thành không chỉ nằm ở những con số ấn tượng mà ở tác động dài hạn tới tư duy phát triển hạ tầng giao thông Việt Nam. Nếu sân bay được đưa vào khai thác thương mại từ cuối năm 2026 đúng kế hoạch, nó sẽ là minh chứng rằng các siêu dự án 16 tỷ USD hoàn toàn có thể được triển khai bài bản, với tiến độ kiểm soát được và tiêu chuẩn kỹ thuật ngang ngửa các công trình lớn trên thế giới. Ngược lại, bất kỳ sự chậm trễ hay trục trặc vận hành nào cũng sẽ trở thành bài học đắt giá cho thế hệ dự án tiếp theo. Ở thời điểm này, Long Thành không chỉ là một sân bay; nó đang là phép thử cho khả năng bước qua ngưỡng mới của nền kinh tế hạ tầng.
