Luật mới, mục tiêu mới: vì sao TP.HCM đứng trước bước ngoặt huy động vốn?
Trung tâm tài chính quốc tế là một không gian tài chính – kinh tế nơi tập trung các định chế tài chính, sản phẩm vốn và dịch vụ hỗ trợ nhằm huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả dòng vốn trong nước và quốc tế, gắn chặt với các khu chức năng và hạ tầng đô thị hiện đại để phục vụ tăng trưởng dài hạn.
Ngày 24/8/2026, Quốc hội khóa XVI thông qua Luật Phát triển đô thị, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong hoàn thiện thể chế phát triển đô thị. Đối với TP.HCM, luật phát triển đô thị không chỉ mở rộng phân cấp, phân quyền mà còn tạo cơ sở pháp lý để Thành phố chủ động huy động các nguồn lực tài chính trung và dài hạn cho đầu tư hạ tầng, dịch vụ công và chuyển đổi số. Đây không phải một điều chỉnh kỹ thuật, mà là thay đổi nền tảng chơi cuộc chơi tài chính. Chỉ bốn ngày sau, Nghị quyết 27-NQ/TW của Bộ Chính trị được ban hành, xác định TP.HCM phải trở thành trung tâm tài chính quốc tế và cực tăng trưởng vùng vào năm 2030. Hai văn bản này tạo thành “cặp đôi thể chế” mới: một bên đặt mục tiêu, bên kia cung cấp công cụ.
Luật Phát triển đô thị: mở không gian huy động vốn TP.HCM nhưng siết kỷ luật tài khóa
Điểm mấu chốt của luật phát triển đô thị đối với huy động vốn TP.HCM là mở rộng thẩm quyền nhưng không mở “van” nợ công vô hạn. Luật quy định, với trung tâm tài chính quốc tế tại TP.HCM, HĐND Thành phố được quyền quyết định phát hành trái phiếu đô thị, trái phiếu công trình để huy động vốn cho các dự án trọng điểm. Đồng thời, HĐND có thể quyết định phát hành nhiều loại trái phiếu và vay từ các tổ chức tài chính trong nước, nước ngoài và quốc tế, với điều kiện bảo đảm các chỉ tiêu an toàn nợ công. Theo Điều 24, HĐND còn được quy định việc phát hành trái phiếu đô thị, trái phiếu công trình tại trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam để triển khai dự án trọng điểm của thành phố.
Ý nghĩa nằm ở chỗ TP.HCM có thể xây dựng một thị trường trái phiếu đô thị kỷ luật, minh bạch, gắn chặt với chất lượng dự án, thay vì phụ thuộc quá mức vào tín dụng ngân hàng. Một tuyến đường sắt đô thị, trung tâm logistics, hệ thống xử lý nước thải hay hạ tầng giao thông lớn đều có vòng đời kinh tế hàng chục năm; chúng cần vốn trung và dài hạn phù hợp về kỳ hạn, chứ không thể dựa mãi vào nguồn ngắn hạn. Nếu quản trị tài khóa tốt, trái phiếu sẽ trở thành công cụ chiến lược, tạo cầu nối giữa nguồn tiết kiệm dài hạn của xã hội và nhu cầu vốn khổng lồ cho giao thông công cộng, nước sạch, xử lý nước thải, năng lượng, hạ tầng số, chống ngập.
Hệ sinh thái tài chính gắn với không gian kinh tế: “điện lưới” vốn cho toàn đô thị
Nếu luật phát triển đô thị mở khóa huy động vốn, thì Điều 24 lại thiết kế “mạch điện” để dòng vốn chảy đúng nơi, đúng chỗ. Điều 24 quy định cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam, trong đó HĐND thành phố có thẩm quyền không chỉ về trái phiếu đô thị mà còn quy định điều kiện, thủ tục cấp phép thành lập ngân hàng có hoạt động ngân hàng đầu tư, phát hành sản phẩm tài chính quốc tế sau khi có ý kiến Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước. Điểm cốt lõi là phân định thẩm quyền giữa các cấp, gắn trung tâm tài chính với không gian kinh tế mới và tăng cường kết nối với thị trường vốn quốc tế, đồng thời duy trì các yêu cầu quản lý về ngoại hối, phòng chống rửa tiền, chống tài trợ khủng bố và quản lý nợ công.
Quan trọng hơn, HĐND thành phố được quy định cơ chế kết nối, tài trợ, hỗ trợ chuỗi giá trị giữa trung tâm tài chính quốc tế với khu thương mại tự do, khu logistics tích hợp, khu cảng mở, khu đô thị khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, các khu chức năng khác và mạng giao thông công cộng TOD. Như vậy, hệ sinh thái tài chính mới không tồn tại trong chân không, mà gắn trực tiếp với các không gian kinh tế, đô thị và hạ tầng; cơ chế tại khoản 1 Điều 24 bao quát từ huy động vốn, ngân hàng đầu tư, sản phẩm tài chính quốc tế đến kết nối chuỗi giá trị và nguồn nhân lực quản lý. Đây chính là cách huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả nguồn lực tài chính trong nước lẫn quốc tế, thay vì để vốn “đóng băng” trong các cấu trúc hành chính phân mảnh.
Nghị quyết 27 và tham vọng trung tâm tài chính quốc tế, cực tăng trưởng vùng
Nghị quyết 27-NQ/TW không chỉ là một văn bản định hướng vùng; nó là “đơn đặt hàng chính trị” rất rõ cho TP.HCM. Nghị quyết nhấn mạnh phát triển vùng là phương thức tổ chức tăng trưởng quốc gia, tổ chức lại không gian phát triển, phân bổ nguồn lực và nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh mới. Trong bức tranh sáu vùng kinh tế – xã hội, vùng Đông Nam Bộ được xác định là vùng động lực tăng trưởng lớn nhất cả nước, còn TP.HCM được đặt mục tiêu đến 2030 là đô thị đặc biệt văn minh, hiện đại, trung tâm tài chính quốc tế, cực tăng trưởng của vùng, giữ vai trò đầu tàu, dẫn dắt, lan tỏa.
Điều này đặt TP.HCM vào thế không thể hài lòng với vị thế “thành phố lớn nhất” mà phải trở thành hạ tầng vốn của cả vùng. VIFC-HCMC được mô tả không chỉ là nơi quy tụ các định chế tài chính quốc tế mà còn dần khẳng định vai trò hạ tầng vốn, mở rộng không gian huy động vốn và tạo động lực giúp TP.HCM hướng tới tăng trưởng hai con số. Theo lãnh đạo UBND TP.HCM, thành phố đang đứng trước “cơ hội có một không hai” để tăng trưởng mạnh mẽ, bền vững nhờ khung pháp lý mới và cơ chế trao quyền từ luật phát triển đô thị. Luật này có hiệu lực từ 1/10/2026 và được kỳ vọng như “chìa khóa vạn năng” cho mục tiêu đến 2030, tầm nhìn 2045.
Cơ hội cho người dân và doanh nghiệp: trung tâm tài chính quốc tế phải mang lại lợi ích cụ thể
Mọi tham vọng trung tâm tài chính quốc tế sẽ vô nghĩa nếu người dân và doanh nghiệp không thấy đời sống thay đổi. Thực tế, một thành phố đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số và phát triển bền vững cần lượng vốn rất lớn cho giao thông công cộng, nước sạch, xử lý nước thải, năng lượng, hạ tầng số, chống ngập. Người dân quan tâm liệu các tuyến metro, mạng xe buýt nhanh, hệ thống thoát nước, nhà ở, y tế, giáo dục có được tài trợ ổn định và hoạt động hiệu quả hay không; doanh nghiệp muốn biết họ có tiếp cận được các sản phẩm tài chính đa dạng, chi phí hợp lý, quy trình minh bạch hay vẫn gặp rào cản thủ tục.
Theo cơ chế mới, thành viên tại trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam được cung cấp dịch vụ tài chính và dịch vụ hỗ trợ khác theo giấy phép thành lập và hoạt động, tạo điều kiện cho tổ chức trong nước giao dịch, thu hút vốn quốc tế. Điều này mở ra khả năng doanh nghiệp nội địa tiếp cận trực tiếp nguồn vốn ngoại, giảm lệ thuộc vào vài kênh truyền thống. Tuy nhiên, để trung tâm tài chính quốc tế thực sự là cực tăng trưởng vùng, TP.HCM phải kiên quyết với kỷ luật nợ công, nâng tiêu chuẩn minh bạch, và coi người dân – doanh nghiệp là khách hàng của hệ sinh thái tài chính, không phải chỉ là “đối tượng quản lý”. Nếu làm được, luật mới sẽ không chỉ là văn bản trên giấy, mà là động lực sống cho một đô thị tài chính thế hệ mới.
