Dự án tồn đọng và cuộc tăng tốc mới trong xử lý hạ tầng
Dự án tồn đọng là những dự án đã được chấp thuận chủ trương, thậm chí giao đất hoặc triển khai một phần, nhưng bị chậm tiến độ kéo dài do vướng mắc pháp lý, tài chính, giải phóng mặt bằng hoặc phối hợp giữa các bên, khiến nguồn lực bị lãng phí và hệ thống hạ tầng Việt Nam không phát huy được hiệu quả. Nhìn từ Quảng Ngãi, Đà Nẵng, Đắk Lắk, có thể thấy các địa phương đã bước vào một cuộc tăng tốc có chủ ý để xử lý các dự án tồn đọng thay vì để chúng tiếp tục nằm trên giấy. Điểm đáng chú ý là cách tiếp cận không còn thiên về phong trào, mà chuyển sang mô hình quản trị có thời hạn, có phân loại, có đối thoại, và dám ưu tiên những dự án đủ cơ sở pháp lý, có phương án khả thi.
Quảng Ngãi: từ rà soát đồng loạt đến đối thoại trực tiếp
Quảng Ngãi là một trong những địa phương đang đi đầu trong việc tháo gỡ vướng mắc cho hàng loạt dự án tồn đọng. Theo Sở Tài chính Quảng Ngãi, toàn tỉnh có 111 dự án gặp khó khăn, trong đó 61 dự án áp dụng cơ chế đặc thù tại Nghị quyết 29/2026/QH16 và 50 dự án thuộc thẩm quyền tự xử lý của tỉnh. Con số này cho thấy tình trạng chậm tiến độ không phải vài trường hợp cá biệt, mà là một rào cản cấu trúc đối với hạ tầng Việt Nam tại địa phương. Tỉnh đã ban hành kế hoạch riêng cho từng nhóm, giao lãnh đạo UBND trực tiếp phụ trách từng lĩnh vực, đồng thời ưu tiên xử lý những dự án đáp ứng đủ điều kiện pháp lý thay vì giải quyết dàn trải. Việc tổ chức đối thoại với doanh nghiệp, nhà đầu tư, như chỉ đạo của Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Đức Tâm, là bước đi thể hiện rõ quan điểm: muốn tháo gỡ vướng mắc phải nghe và cùng chia sẻ trách nhiệm, chứ không chỉ siết một chiều.
Đắk Lắk: siết thực chất, chấm dứt “họp thay cho kết quả”
Đắk Lắk chọn một hướng tiếp cận khá thẳng thắn: xử lý dứt điểm các dự án vốn ngoài ngân sách chậm tiến độ, nhưng phải đi vào thực chất. Chủ tịch tỉnh Đỗ Hữu Huy yêu cầu việc xử lý không được dừng ở việc tổ chức họp, chuyển văn bản, xin ý kiến mà chưa tháo gỡ được vướng mắc hoặc chưa chuyển được bước thủ tục. Đây là thông điệp mạnh đối với cách làm hình thức lâu nay, nơi các dự án tồn đọng dễ bị biến thành câu chuyện bàn giấy. Tỉnh giao Sở Tài chính làm cơ quan thường trực tổ công tác, chịu trách nhiệm rà soát, phân loại, sắp xếp thứ tự ưu tiên. Những dự án đủ cơ sở pháp lý, có phương án rõ ràng, có khả năng tạo chuyển biến ngay được ưu tiên xử lý trước, kèm theo phương án chi tiết và sản phẩm cụ thể để kiểm chứng. Cách siết trách nhiệm, gắn kết quả với chuyển biến thực tế là một thông điệp rõ ràng gửi tới cả bộ máy lẫn nhà đầu tư về việc chấm dứt tình trạng chậm tiến độ kéo dài.
Đà Nẵng: đối thoại để buộc nhà đầu tư cùng “gánh” trách nhiệm
Đà Nẵng cũng đi theo quỹ đạo đối thoại, nhưng với một thông điệp khác: địa phương tháo gỡ vướng mắc, nhà đầu tư phải hoàn thành nghĩa vụ. Tại buổi đối thoại ngày 24/8, Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Mạnh Hùng đề nghị doanh nghiệp chủ động hoàn thành nghĩa vụ tài chính, hoàn thiện hồ sơ pháp lý và bảo đảm năng lực tài chính, đồng thời phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành để đẩy nhanh tiến độ. Thay vì chỉ nghe phản ánh, thành phố giao từng sở ngành rà soát toàn diện các dự án chậm tiến độ, từ nông nghiệp công nghệ cao đến tổ hợp khách sạn, khu đô thị, yêu cầu báo cáo phương án xử lý trong thời hạn cụ thể, có dự án phải hoàn thành báo cáo ngay trong tháng 9/2026. Cách quản trị này cho thấy một sự chuyển hướng: hạ tầng Việt Nam tại cấp địa phương không thể tiếp tục phát triển dựa trên các nhà đầu tư thiếu năng lực hoặc chậm hoàn thiện trách nhiệm pháp lý.
Phối hợp liên tỉnh và bài học chiến lược cho hạ tầng Việt Nam
Điểm mới đáng chú ý là sự phối hợp liên tỉnh giữa Quảng Ngãi và Đà Nẵng trong xử lý các dự án liên quan tới khu kinh tế mở Chu Lai, các khu đô thị, dự án nhà ở nằm ở ranh giới hoặc chịu tác động chung. Việc các sở ngành của Đà Nẵng phải làm việc cùng đơn vị phía Quảng Nam cho thấy các vướng mắc hạ tầng Việt Nam không còn bị “gói” trong một địa giới hành chính, mà mang tính vùng. Muốn phá vỡ bế tắc hạ tầng, chiến lược không thể chỉ là dọn dẹp từng dự án tồn đọng riêng lẻ, mà cần cơ chế liên kết pháp lý, tài chính, quy hoạch giữa các địa phương. Từ các động thái hiện nay, có thể rút ra một kết luận: khi các tỉnh dám đối thoại, dám phân loại rõ ràng, dám ưu tiên và dám phối hợp, dự án chậm tiến độ không còn là “vết hằn cố hữu” mà trở thành phép thử cho năng lực quản trị phát triển.
