Dự án ven biển hàng nghìn tỷ và nghịch lý tiến độ ì ạch
Đường ven biển Quảng Ngãi, gồm tuyến Dung Quất – Sa Huỳnh dài 109 km và tuyến Hoàng Sa – Dốc Sỏi dài 26,88 km, là các dự án giao thông trọng điểm được kỳ vọng mở ra trục kết nối mới cho tỉnh nhưng đang đối mặt với tiến độ xây dựng chậm, chủ yếu vì vướng giải phóng mặt bằng dự án, dù lãnh đạo tỉnh liên tục chỉ đạo đẩy nhanh các thủ tục, bồi thường và thi công liên quan. Sáng 10/9, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Công Hoàng trực tiếp kiểm tra hiện trường hai dự án này, yêu cầu chủ đầu tư và các địa phương tập trung tháo gỡ vướng mắc, cho thấy mức độ ưu tiên rất cao từ cấp tỉnh. Thế nhưng, những con số thực tế về mặt bằng và giá trị thi công phơi bày một thực trạng: chỉ đạo quyết liệt chưa tự động chuyển hóa thành tiến độ nhanh. Đây là nghịch lý không mới, nhưng đang trở nên đáng lo khi các tuyến này giữ vai trò xương sống trong chiến lược hạ tầng ven biển.
Dung Quất – Sa Huỳnh: 5.600 tỷ đồng và “điểm nghẽn” 12 hộ dân
Nhìn trên giấy tờ, dự án đường ven biển Dung Quất – Sa Huỳnh đang ở mức hoàn thành khá ấn tượng: giai đoạn IIb đã bàn giao mặt bằng 88% và thực hiện được 90% giá trị hợp đồng; giai đoạn IIa, thành phần 1, đạt 90% chiều dài tuyến về mặt bằng, với 11,4/13,28 km đã thảm bê tông nhựa, tương đương 85% chiều dài tuyến. Nhưng tiến độ đẹp về phần trăm lại bị níu chân bởi những phần trăm còn lại. Ngay tại đoạn qua xã Đông Sơn, dự án đang vướng 12 hộ với 12 thửa đất đã được phê duyệt phương án bồi thường nhưng chưa thống nhất nhận tiền, chưa bàn giao mặt bằng. Một câu nói có thể trích dẫn ở đây là: “Dự án hiện còn vướng mặt bằng đoạn qua xã Đông Sơn với 12 hộ, với 12 thửa đất đã được phê duyệt phương án bồi thường nhưng chưa thống nhất nhận tiền, bàn giao mặt bằng.” Khi toàn bộ tiến độ bị treo chỉ vì một đoạn nhỏ, vấn đề không còn là thiếu tiền hay thiếu quyết tâm, mà là cách hệ thống xử lý các điểm nghẽn cục bộ trong giải phóng mặt bằng dự án.
Hoàng Sa – Dốc Sỏi: mặt bằng “đứt đoạn”, thi công không thể đồng loạt
Tuyến Hoàng Sa – Dốc Sỏi, dài 26,88 km với tổng mức đầu tư 3.500 tỷ đồng, lẽ ra phải là nhánh kết nối năng động giữa đường Trì Bình – Dung Quất và đường Hoàng Sa. Đến nay, dự án đã bàn giao mặt bằng đạt 86,2%, giá trị thi công 961/2.382 tỷ đồng, tương đương 40,3% giá trị xây lắp hợp đồng. Vấn đề nằm ở chỗ mặt bằng bàn giao không liên tục, khiến nhà thầu không thể tổ chức thi công đồng loạt các hạng mục, nhiều đoạn thậm chí chưa có đường công vụ để tiếp cận. Khi công trường bị chia cắt bởi những “lỗ hổng” mặt bằng, mọi yêu cầu tập trung nhân lực, thiết bị chỉ dừng lại ở những đoạn đã sạch đất, làm giảm hiệu quả sử dụng vốn đã bố trí hơn 2.299 tỷ đồng, chiếm 65,7% tổng mức đầu tư. Đây là dạng chậm tiến độ không do năng lực thi công, mà do sự lệch pha giữa tiến độ giải phóng mặt bằng và tiến độ xây dựng.
Chỉ đạo liên tục nhưng khoảng trống thực thi chưa được lấp đầy
Điểm chung đáng chú ý là lãnh đạo tỉnh đã phát ra nhiều mệnh lệnh rõ ràng: yêu cầu Trung tâm Phát triển quỹ đất giải quyết dứt điểm trường hợp đã phê duyệt nhưng chưa nhận tiền; yêu cầu UBND các xã, phường nhanh chóng hoàn tất hồ sơ xác nhận để làm cơ sở lập, thẩm định và phê duyệt phương án bồi thường; yêu cầu đơn vị thi công tổ chức thi công đồng loạt tại khu vực đã có mặt bằng. Không chỉ là các yêu cầu chung chung, tiến độ được đặt ra ở mức rất cụ thể: phê duyệt toàn bộ phần diện tích còn lại trước ngày 15/9, hướng tới thông tuyến toàn bộ và hoàn thành giai đoạn IIa, thành phần 1 của Dung Quất – Sa Huỳnh trong năm 2026, với mục tiêu bàn giao 100% mặt bằng sạch trước ngày 30/9/2026 để thi công trong ba tháng cuối năm. Tuy vậy, việc vẫn còn hàng chục hộ chưa bàn giao đất cho thấy khoảng cách giữa văn bản chỉ đạo và năng lực thực thi ở cấp cơ sở, từ khâu vận động, đối thoại tới xử lý hồ sơ, chưa được thu hẹp đủ nhanh.
Nếu không gỡ nút thắt mặt bằng, chiến lược hạ tầng ven biển sẽ chỉ là lời hứa
Các tuyến đường ven biển Quảng Ngãi không phải dự án đơn lẻ; chúng nằm trong quy hoạch tuyến đường ven biển Việt Nam, đóng vai trò giải tỏa áp lực giao thông, kết nối khu vực phía Bắc với Khu kinh tế Dung Quất ở giai đoạn I, và kéo dài thông suốt tới Sa Huỳnh ở giai đoạn II. Nói cách khác, đây là trục hạ tầng chiến lược chứ không chỉ là một con đường đẹp ven biển. Khi những “điểm nghẽn” giải phóng mặt bằng khiến tiến độ xây dựng chậm dai dẳng, rủi ro lớn nhất là mất cơ hội kết nối vùng đúng thời điểm. Các dự án giao thông trọng điểm được ưu tiên vốn, được lãnh đạo sát sao, mà vẫn bị treo vì vài chục thửa đất chưa được bàn giao, là tín hiệu cho thấy mô hình xử lý mặt bằng hiện nay đã tới giới hạn. Nếu Quảng Ngãi không thay đổi cách đối thoại với người dân, cải tiến quy trình bồi thường và nâng trách nhiệm ở cấp xã, phường, chiến lược hạ tầng ven biển rất có thể sẽ tiếp tục là một kế hoạch đẹp trên giấy hơn là mạng lưới đường sá thực sự thông suốt.
